ლარის სიმბოლოს შექმნის ისტორია

პაატა შეშელიძე 

საქართველოს ეროვნული ვალუტის, ლარის სიმბოლოს შექმნა ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო მოვლენაა თანამედროვე ქართული დიზაინისა და სახელმწიფოებრივი ატრიბუტიკის ისტორიაში. ეს პროცესი 2013 წლის 27 დეკემბერს დაიწყო, როდესაც საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა ლარის სიმბოლოს შესაქმნელად საჯარო კონკურსი გამოაცხადა. კონკურსის მიზანი იყო ისეთი გრაფიკული ნიშნის შერჩევა, რომელიც ორგანულად დაუკავშირდებოდა ქართულ დამწერლობას და ამავდროულად შესაბამისობაში იქნებოდა საერთაშორისო სტანდარტებთან.

კონკურსის მსვლელობისას გამოიკვეთა ერთი მეტად უჩვეულო გარემოება: წარმოდგენილი ნამუშევრების დიდი ნაწილი კონცეპტუალურად ერთმანეთის მსგავსი აღმოჩნდა. ავტორთა უმრავლესობამ, ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად, სიმბოლოს საფუძვლად აიღო მხედრული ასო „ლ“ და მასზე ორი პარალელური ხაზის დამატების იდეა, რაც ვალუტის სიმბოლოების საერთაშორისო პრაქტიკის ნაწილია.

სპეციალურად შექმნილმა დროებითმა კომისიამ 2014 წლის 8 ივლისს ოფიციალურად წარადგინა გამარჯვებული სიმბოლო – ₾. ნიშნის ავტორად მხატვარ-კერამიკოსი მალხაზ შველიძე დასახელდა. თუმცა, ვინაიდან იდეის დონეზე ბევრმა კონკურსანტმა თითქმის იდენტური ხედვა წარმოადგინა, კომისიამ მიიღო უპრეცედენტო და სამართლიანი გადაწყვეტილება: გამარჯვებული სიმბოლოს კონცეფციის თანაავტორებად გამოაცხადა ყველა ის პირი, ვინც მსგავსი ესკიზი წარადგინა.

ლარის სიმბოლოს თანაავტორებად აღიარებულნი არიან:

 * დავით ბირმანი

 * ალექსანდრე სუკიასოვი

 * ავთანდილ შარვაშიძე

 * აკაკი რაზმაძე

 * გიორგი კურტანიძე

 * ზურაბ გიორგაძე

 * დავით ვირაბიანი

 * გიორგი ბოხუა

 * გიორგი ქოქრაშვილი

 * კახაბერ კობიძე

 * ლაშა დანელია

 * ივანე მგალობლიშვილი

 * გოჩა ჩოგოვაძე

 * დავით ბეიტრიშვილი

 * თენგიზ გოგოლაშვილი

 * ილია მარტაშვილი

 * ანატოლი გიორგაძე

სიმბოლოს გრაფიკული კონცეფცია და საერთაშორისო სტანდარტები

ლარის სიმბოლოს საფუძვლად უდევს ქართული მხედრული ასო „ლ“-ის (ლანი) ერთ რკალიანი ვერსია. ვალუტის გრაფიკული ნიშნის სტანდარტის მიხედვით, მას დაემატა ორი ვერტიკალური პარალელური ხაზი, რომლებიც ასოს ზედა რკალს კვეთს. აღნიშნული დიზაინი პასუხობს საერთაშორისო მოთხოვნებს, რაც ვალუტის სიმბოლოების უნიფიცირებასა და მათ ადვილად ამოცნობადობას გულისხმობს.

სიმბოლოს დამტკიცების შემდეგ, დაიწყო მუშაობა მის ინტეგრირებაზე გლობალურ ციფრულ სივრცეში. ეროვნული ბანკის ძალისხმევით, ლარის სიმბოლო ოფიციალურად შევიდა Unicode-ის სტანდარტში, რაც საშუალებას იძლევა ნიშანი ₾ (U+20BE) გამოყენებულ იქნას ნებისმიერ კომპიუტერულ პროგრამასა თუ ვებგვერდზე. აღნიშნული ნაბიჯი კრიტიკულად მნიშვნელოვანი იყო ქართული ვალუტის საერთაშორისო იდენტიფიკაციისთვის ციფრულ ეპოქაში.

დღეს ლარის სიმბოლო წარმატებით გამოიყენება როგორც საბანკო სექტორში, ისე ყოველდღიურ ფინანსურ დოკუმენტაციასა და სარეკლამო მასალებში. ეს შემთხვევა ადასტურებს, რომ ლარის სიმბოლო არა მხოლოდ ერთი ინდივიდის შემოქმედება, არამედ საერთო კულტურული აღქმის შედეგია, რაც ხაზს უსვამს ქართული ვალუტის სიმბოლოს ბუნებრიობა, თვითმყოფადობასა და თანამედროვეობას.