დონალდ ჯ. ტრამპის გამოსვლა დავოსში (2026 წლის 20 იანვარი)
დიდი მადლობა, ლარი. შესანიშნავია დაბრუნება მშვენიერ დავოსში, შვეიცარიაში, და მიმართვა ამდენი პატივსაცემი ბიზნესლიდერისთვის, ამდენი მეგობრისთვის, რამდენიმე მტრისთვის და ყველა გამორჩეული სტუმრისთვის. ეს არის ნამდვილი „ვინ ვინ არის“ (Who's Who). უნდა ვთქვა ეს.
წლევანდელ მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმზე მოვედი ჭეშმარიტად ფენომენალური ამბებით ამერიკიდან. გუშინ შესრულდა ჩემი ინაუგურაციის ერთი წლის იუბილე. და დღეს, თეთრ სახლში დაბრუნებიდან 12 თვის შემდეგ, ჩვენი ეკონომიკა ყვავის, ზრდა ფეთქებადია, პროდუქტიულობა მატულობს, ინვესტიციები ცაში იჭრება, შემოსავლები იზრდება. ინფლაცია დამარცხებულია. ჩვენი მანამდე ღია და საშიში საზღვარი დაკეტილი და პრაქტიკულად შეუღწევადია. და ამერიკის შეერთებული შტატები იმყოფება ჩვენი ქვეყნის ისტორიაში ყველაზე სწრაფი და დრამატული ეკონომიკური შემობრუნების ეპიცენტრში.
ბაიდენის ადმინისტრაციის დროს ამერიკა დატანჯული იყო სტაგფლაციის კოშმარით, რაც ნიშნავს დაბალ ზრდას და მაღალ ინფლაციას — რეცეპტი უბედურების, მარცხისა და დაღმასვლისთვის. მაგრამ ახლა, ჩემი პოლიტიკის მხოლოდ ერთი წლის შემდეგ, ჩვენ ზუსტად საპირისპირო მოვლენის მომსწრენი ვართ: პრაქტიკულად არავითარი ინფლაცია და არაჩვეულებრივად მაღალი ეკონომიკური ზრდა. ზრდა, როგორსაც, მჯერა, სულ მალე ნახავთ, ჩვენს ქვეყანას მანამდე არასდროს უნახავს და შესაძლოა, არცერთ ქვეყანას არ უნახავს მანამდე.
ბოლო სამი თვის განმავლობაში საბაზისო ინფლაცია მხოლოდ 1.6% იყო. ამავდროულად, მეოთხე კვარტლის ზრდა პროგნოზირებულია 5.4%-ზე, რაც ბევრად აღემატება იმას, რასაც ვინმე სხვა, ჩემსა და კიდევ რამდენიმე ადამიანის გარდა, წინასწარმეტყველებდა. არჩევნების შემდეგ საფონდო ბირჟამ 52-ჯერ მოხსნა ყველა დროის რეკორდი. ასე რომ, ერთ წელიწადში — 52 რეკორდი, რამაც 9 ტრილიონი დოლარის ღირებულება შემატა საპენსიო ანგარიშებს, 401(k)-ებს და ხალხის დანაზოგებს. ხალხი ძალიან კარგად არის. ისინი ძალიან კმაყოფილები არიან ჩემით.
ჩემი ინაუგურაციის შემდეგ ჩვენ 1.2 მილიონზე მეტი ადამიანი ამოვიყვანეთ სასურსათო ტალონების პროგრამიდან. და ოთხი წლის შემდეგ, როდესაც ბაიდენმა ჩვენს ქვეყანაში 1 ტრილიონ დოლარზე ნაკლები ახალი ინვესტიცია უზრუნველყო — დაფიქრდით ამაზე, 1 ტრილიონი დოლარი, ამაზე ბევრად ნაკლები ოთხ წელიწადში — ჩვენ უზრუნველვყავით რეკორდული 18 ტრილიონი დოლარის ვალდებულება. და ვფიქრობთ, როდესაც საბოლოო ციფრები გამოვა, ეს იქნება 20 ტრილიონ დოლართან ახლოს. ეს არასდროს გაუკეთებია არცერთ ქვეყანას, არცერთ დროს. ახლოსაც კი არავინ ყოფილა.
მხოლოდ ერთი წლის წინ, რადიკალი მემარცხენე დემოკრატების პირობებში, ჩვენ ვიყავით მკვდარი ქვეყანა. ახლა კი ჩვენ ვართ ყველაზე ცხელი წერტილი მსოფლიოში. ფაქტობრივად, ამერიკის შეერთებული შტატების ეკონომიკა იმ ტემპით იზრდება, რომელიც ორჯერ აღემატება საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მიერ გასულ აპრილში პროგნოზირებულ მაჩვენებელს. ჩემი ზრდისა და ტარიფების პოლიტიკით, ეს მაჩვენებელი კიდევ უფრო მაღალი უნდა იყოს. მჯერა, რომ ბევრად მაღალი ვიქნებით.
და ეს ყველაფერი შესანიშნავი ამბავია. და ეს კარგია ყველა ერისთვის. აშშ არის პლანეტის ეკონომიკური ძრავა. და როდესაც ამერიკა ბუმს განიცდის, მთელი მსოფლიო განიცდის ბუმს. ასეთი იყო ისტორია. როდესაც საქმე ცუდად მიდის, ცუდად მიდის ყველასთვის. თქვენ ყველანი მოგვყვებით ქვემოთ და მოგვყვებით ზემოთ. და ჩვენ ახლა ისეთ წერტილში ვართ, სადაც, არ მჯერა, რომ ოდესმე ვყოფილვართ. არასდროს მეგონა, რომ ამას ასე სწრაფად შევძლებდით. ჩემი ყველაზე დიდი სიურპრიზი ისაა, რომ მეგონა ამას დასჭირდებოდა ერთ წელზე მეტი, შესაძლოა ერთი წელი და ერთი თვე, მაგრამ ეს ძალიან სწრაფად მოხდა.
ამ ნაშუადღევს მსურს განვიხილო, როგორ მივაღწიეთ ამ ეკონომიკურ სასწაულს, როგორ ვაპირებთ ჩვენი მოქალაქეების ცხოვრების სტანდარტის აწევას ისეთ დონეზე, რომელიც მანამდე არავის უნახავს, და შესაძლოა, როგორ შეგიძლიათ თქვენც, იმ ადგილებში, საიდანაც მოდიხართ, ბევრად უკეთესად იმოქმედოთ ჩვენი მაგალითის მიყოლებით, რადგან ევროპის გარკვეული ადგილები, სიმართლე გითხრათ, უკვე აღარც კი არის საცნობი. ისინი საცნობი აღარ არის. და ჩვენ შეგვიძლია ვიკამათოთ ამაზე, მაგრამ აქ საკამათო არაფერია. მეგობრები ბრუნდებიან სხვადასხვა ადგილებიდან — არ მინდა ვინმეს შეურაცხყოფა მივაყენო და ვთქვა, რომ ვეღარ ვცნობ — და ეს არ არის პოზიტიური გაგებით. ეს არის ძალიან ნეგატიური გაგებით. მე მიყვარს ევროპა და მინდა ვნახო, რომ ევროპაში საქმე კარგად მიდის. მაგრამ ის არ მიდის სწორი მიმართულებით.
ბოლო ათწლეულების განმავლობაში ვაშინგტონსა და ევროპის დედაქალაქებში დამკვიდრდა აზრი, რომ თანამედროვე დასავლური ეკონომიკის გაზრდის ერთადერთი გზა იყო მუდმივად მზარდი სამთავრობო ხარჯები, შეუმოწმებელი მასობრივი მიგრაცია და დაუსრულებელი უცხოური იმპორტი. კონსენსუსი იყო ის, რომ ე.წ. „ბინძური“ სამუშაო ადგილები და მძიმე ინდუსტრია სხვაგან უნდა გაგვეგზავნა, ხელმისაწვდომი ენერგია ჩანაცვლებულიყო „მწვანე ახალი თაღლითობით“ (Green New Scam) და ქვეყნები გადარჩენილიყო შორეული ქვეყნებიდან ახალი და სრულიად განსხვავებული პოპულაციების იმპორტით.
ეს იყო გზა, რომელსაც „მძინარე“ ჯო ბაიდენის ადმინისტრაცია და მრავალი სხვა დასავლური მთავრობა ძალიან სულელურად მიჰყვებოდა, ზურგს აქცევდნენ ყველაფერს, რაც ერებს ხდის მდიდარს, ძლიერს და მძლავრს. და ამდენი პოტენციალია ამდენ ერში. შედეგი იყო რეკორდული საბიუჯეტო და სავაჭრო დეფიციტი და მზარდი სუვერენული დეფიციტი, გამოწვეული კაცობრიობის ისტორიაში მასობრივი მიგრაციის უდიდესი ტალღით. მსგავსი რამ არასდროს გვინახავს. სიმართლე გითხრათ, ჩვენი სამყაროს მრავალი ნაწილი ნადგურდება ჩვენს თვალწინ. და ლიდერებს არც კი ესმით რა ხდება. ხოლო ისინი, ვისაც ესმით, არაფერს აკეთებენ.
პრაქტიკულად ყველა ე.წ. ექსპერტი წინასწარმეტყველებდა, რომ ჩემი გეგმები ამ წარუმატებელი მოდელის დასასრულებლად გამოიწვევდა გლობალურ რეცესიას და უკონტროლო ინფლაციას. მაგრამ ჩვენ დავამტკიცეთ, რომ ისინი ცდებოდნენ. სინამდვილეში, ყველაფერი პირიქითაა. ერთ წელიწადში ჩვენმა დღის წესრიგმა გამოიწვია ტრანსფორმაცია, როგორიც ამერიკას 100 წელზე მეტია არ უნახავს. ენერგეტიკული სადგურების დახურვის ნაცვლად, ჩვენ მათ ვხსნით. არაეფექტური, წამგებიანი ქარის ტურბინების აშენების ნაცვლად, ჩვენ მათ ვშლით და ახლებს აღარ ვამტკიცებთ.
ბიუროკრატების გაძლიერების ნაცვლად, ჩვენ მათ სამსახურიდან ვათავისუფლებთ. და ისინი მიდიან და სამუშაოს პოულობენ კერძო სექტორში ორჯერ და სამჯერ მეტ ხელფასზე, ვიდრე მთავრობაში ჰქონდათ. ასე რომ, დასაწყისში მათ ვძულდი, როცა გავათავისუფლე, ახლა კი ვუყვარვარ.
შიდა მწარმოებლებზე გადასახადების გაზრდის ნაცვლად, ჩვენ მათ ვამცირებთ და ვზრდით ტარიფებს უცხო ქვეყნებზე, რათა მათ გადაიხადონ იმ ზიანისთვის, რაც მოგვაყენეს. 12 თვეში ჩვენ ფედერალური სახელფასო უწყისიდან ამოვშალეთ 270,000 ბიუროკრატი. სამთავრობო დასაქმების ყველაზე დიდი ერთწლიანი შემცირება მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ. არავინ ელოდა ამას, მაგრამ ჩვენ სხვა გზა არ გვქონდა ქვეყნის გასაძლიერებლად. შეუძლებელია ყველა სამუშაო ადგილი ფედერალური იყოს. ჩვენ შევამცირეთ ფედერალური ხარჯები 100 მილიარდი დოლარით და ფედერალური ბიუჯეტის დეფიციტი 27%-ით სულ რაღაც ერთ წელიწადში. ის კიდევ უფრო მეტად შემცირდება. ამან ინფლაცია მკვეთრად დაწია ბაიდენის ადმინისტრაციის რეკორდული მაჩვენებლებიდან. ყოველ თვე ის მაღლა და მაღლა მიდიოდა.
მე დავდე პირობა, რომ ყოველ ერთ ახალ რეგულაციაზე 10 ძველს გავაუქმებდი. მაგრამ ამის ნაცვლად, ამ მომენტამდე, მე გავაუქმე 129 რეგულაცია ყოველ ერთ დამტკიცებულ ახალ რეგულაციაზე. ასე რომ, ყოველ ჯერზე, როცა მათ შემოაქვთ ახალი რეგულაცია, ჩვენ ვაუქმებთ მინიმუმ 10-ს, მაგრამ აქამდე საშუალოდ 129 გამოდის, თუკი ამის დაჯერება შეგიძლიათ. ივლისში ჩვენ მივიღეთ ამერიკის ისტორიაში ყველაზე დიდი გადასახადების შემცირება, მათ შორის: არავითარი გადასახადი „თიფსებზე“, არავითარი გადასახადი ზეგანაკვეთურზე, არავითარი გადასახადი სოციალურ დაზღვევაზე ჩვენი შესანიშნავი ხანდაზმულებისთვის. ჩვენ ასევე უზრუნველვყავით 100%-იანი ხარჯთაღრიცხვა (expensing). ეს არის ის, რაც მათ ყველაზე მეტად მოსწონთ. და ბონუს ამორტიზაცია ყველა ახალი აღჭურვილობისა და კაპიტალური ინვესტიციისთვის, რათა დავეხმაროთ კომპანიებს გაფართოებასა და წარმოების ამერიკაში გადმოტანაში. მათ ეს უზომოდ უყვართ. ისინი აშენებენ ქარხანას და შეუძლიათ მისი ღირებულება დაუყოვნებლივ ჩამოწერონ, მთლიანად, ნაცვლად იმისა, რომ 38-დან 41 წლამდე ელოდონ, როგორც ძველ დროს.
ეს არის სასწაული, რომელიც ხდება. არავინ ფიქრობდა, რომ ამას რომელიმე ქვეყანა ოდესმე გააკეთებდა, მაგრამ ჩვენ გავაკეთეთ. სწორედ ამან გახვია ჩემი პირველი ვადა ყველაზე წარმატებულ ოთხწლიან ვადად ფინანსური თვალსაზრისით. და ახლა ჩვენ ეს გავაუმჯობესეთ. ეს არის 10-წლიანი პროგრამა და არა ერთწლიანი, მაგრამ თქვენ გაქვთ უფლება ყველაფერი ერთ წელიწადში ჩამოწეროთ. ადრე 38-დან 41 წლამდე იყო.
ტარიფების საშუალებით ჩვენ რადიკალურად შევამცირეთ ჩვენი მზარდი სავაჭრო დეფიციტი, რომელიც მსოფლიო ისტორიაში ყველაზე დიდი იყო. ჩვენ ვკარგავდით 1 ტრილიონ დოლარზე მეტს ყოველ წელს. და ეს უბრალოდ იფლანგებოდა. ის იკარგებოდა. მაგრამ ერთ წელიწადში მე შევამცირე ჩვენი ყოველთვიური სავაჭრო დეფიციტი გამაოგნებელი 77%-ით. და ეს ყველაფერი ყოველგვარი ინფლაციის გარეშე — რაღაც, რაზეც ყველა ამბობდა, რომ შეუძლებელი იყო. იყო რამდენიმე ბრწყინვალე ადამიანი, ვინც მართლაც ფიქრობდა, რომ სწორად ვიქცეოდი. მე ვფიქრობდი, რომ სწორად ვიქცეოდი. ახლა ყველას ჰგონია, რომ სწორად ვიქცევი, რადგან მათ არ შეუძლიათ ციფრების დაჯერება. ამერიკული ექსპორტი ახლა გაზრდილია 150 მილიარდ დოლარზე მეტით. ფოლადის შიდა წარმოება თვეში 300,000 ტონით გაიზარდა და მომდევნო ოთხი თვის განმავლობაში გაორმაგდება. ის ორმაგდება და სამმაგდება. და ჩვენ გვაქვს ფოლადის ქარხნები, რომლებიც შენდება მთელ ქვეყანაში. არავინ ელოდა ამის ნახვას. ქარხნების მშენებლობა გაზრდილია 41%-ით. და ეს ციფრი ახლა ნამდვილად აფრინდება, რადგან ეს ხდება იმ პროცესის დროს, როდესაც ისინი ნებართვებს იღებენ. და ჩვენ მივეცით ძალიან, ძალიან სწრაფი ნებართვები. ამ პროცესში ჩვენ დავდეთ ისტორიული სავაჭრო გარიგებები პარტნიორებთან, რომლებიც ფარავენ აშშ-ის მთელი ვაჭრობის 40%-ს. ზოგიერთი უდიდესი კომპანია და ქვეყანა მსოფლიოში. ჩვენ ქვეყნები გვყავს პარტნიორებად: ევროპული ერები, იაპონია, სამხრეთ კორეა — ისინი ჩვენი პარტნიორები არიან. მათ დადეს მასშტაბური გარიგებები ჩვენთან, განსაკუთრებით ნავთობსა და გაზზე. და ეს შეთანხმებები ზრდის ეკონომიკას და იწვევს საფონდო ბირჟების ბუმს არა მხოლოდ აშშ-ში, არამედ პრაქტიკულად ყველა ქვეყანაში, ვინც მოვიდა გარიგების დასადებად, რადგან, როგორც ისწავლეთ, როდესაც ამერიკის შეერთებული შტატები მაღლა მიდის, თქვენც მიჰყვებით.
ეს ნამდვილად იქცა ამერიკის სიმბოლოდ. მე შევაჩერე ერის გამანადგურებელი ენერგეტიკული პოლიტიკა, რომელიც ზრდის ფასებს და ამავდროულად აგზავნის სამუშაო ადგილებსა და ქარხნებს მსოფლიოს ყველაზე დიდ დამბინძურებლებთან. ისინი მართლაც დამბინძურებლები არიან „მძინარე“ ჯო ბაიდენის პირობებში. ახალი შიდა ნავთობისა და გაზის იჯარები 95%-ით შემცირდა. დაფიქრდით ამაზე. და მათ უკვირდათ, რატომ იზრდებოდა ბენზინის ფასი ასე სწრაფად. ბენზინმა რეალურად გადააჭარბა 5 დოლარს გალონზე და ზოგიერთ ადგილას 7 დოლარსაც კი. და 100-ზე მეტი ძირითადი ელექტროსადგური ძალადობრივად დაიხურა არაკომპეტენტური ადამიანების მიერ, რომლებსაც წარმოდგენა არ ჰქონდათ, რას აკეთებდნენ.
ჩემი ხელმძღვანელობით აშშ-ის ბუნებრივი გაზის მოპოვება ყველა დროის მაქსიმუმზეა. აშშ-ის ნავთობის მოპოვება დღეში 730,000 ბარელითაა გაზრდილი. და გასულ კვირას ჩვენ ავიღეთ 50 მილიონი ბარელი მხოლოდ ვენესუელიდან. ვენესუელა იყო საოცარი ადგილი მრავალი წლის განმავლობაში, მაგრამ შემდეგ საქმე ცუდად წაუვიდათ მათი პოლიტიკის გამო. 20 წლის წინ ეს იყო შესანიშნავი ქვეყანა, ახლა კი პრობლემები აქვს, მაგრამ ჩვენ მათ ვეხმარებით. და იმ 50 მილიონ ბარელს ჩვენ მათ გავუყოფთ და ისინი იმაზე მეტ ფულს იშოვიან, ვიდრე დიდი ხნის განმავლობაში უშოვიათ. ვენესუელა ფანტასტიკურად კარგად იქნება. ჩვენ ვაფასებთ მთელ იმ თანამშრომლობას, რასაც ვიღებთ. ჩვენ გვეძლევა შესანიშნავი თანამშრომლობა. როგორც კი თავდასხმა დასრულდა, მათ თქვეს: „მოდით, გარიგება დავდოთ“. მეტმა ადამიანმა უნდა გააკეთოს ეს. ვენესუელა მომდევნო ექვს თვეში უფრო მეტ ფულს იშოვის, ვიდრე ბოლო 20 წელიწადში. ყველა მსხვილი ნავთობკომპანია შემოდის ჩვენთან. ეს საოცარია. მშვენიერი სანახავია. ქვეყნის ხელმძღვანელობა იყო ძალიან კარგი. ისინი ძალიან, ძალიან ჭკვიანები იყვნენ. ბენზინის ფასი ახლა 2.50 დოლარზე დაბალია ბევრ შტატში, 2.30 დოლარია უმეტეს შტატში. და მალე საშუალოდ 2 დოლარზე ნაკლები იქნება. ბევრგან უკვე უფრო დაბალია — 1.95 დოლარი. ციფრები, რომლებიც წლებია არავის გაუგია. რეალურად, ჩემი წინა ადმინისტრაციის შემდეგ, ჩვენ ჩამოვიყვანეთ ფასი ამ ნიშნულებამდე.
მე ხელი მოვაწერე ბრძანებას მრავალი ახალი ბირთვული რეაქტორის დამტკიცების შესახებ. ჩვენ სერიოზულად გადავდივართ ბირთვულ ენერგიაზე. მე არ ვიყავი დიდი ფანი, რადგან არ მომწონდა რისკი, საფრთხე, მაგრამ ის პროგრესი, რასაც მათ მიაღწიეს ბირთვულ სფეროში, დაუჯერებელია. და უსაფრთხოების პროგრესი, რაც მათ აქვთ, წარმოუდგენელია. ჩვენ ძალიან ჩართულები ვართ ბირთვული ენერგიის სამყაროში. და ჩვენ შეგვიძლია მივიღოთ ის ახლა კარგ ფასებში და ძალიან, ძალიან უსაფრთხოდ.
და ჩვენ ვლიდერობთ მსოფლიოს ხელოვნურ ინტელექტში (AI) დიდი უპირატესობით. ჩვენ ვუსწრებთ ჩინეთს ბევრით. ვფიქრობ, პრეზიდენტი სი პატივს სცემს იმას, რაც ჩვენ გავაკეთეთ, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ მე მივეცი უფლება ამ დიდ კომპანიებს, რომლებიც აშენებენ ამ მასშტაბურ შენობებს, შექმნან საკუთარი ელექტრო სიმძლავრეები. ისინი აშენებენ საკუთარ ელექტროსადგურებს, რაც ჯამში იმაზე მეტია, რასაც ნებისმიერი ქვეყანა მსოფლიოში აკეთებს. ცოტა ხნის წინ წავიკითხე სტატია Wall Street Journal-ში, რომ ჩინეთი ქმნის ამდენ ენერგიას და ისინი მართლაც ქმნიან. უნდა ვაღიარო. მაგრამ ჩვენ ვქმნით იმდენსავე ან მეტს და ჩვენ ვაძლევთ მათ ამის უფლებას. მე ძალიან ვამაყობ ამით. ეს ჩემი იდეა იყო. ვთქვი: „თქვენ არ შეგიძლიათ ამდენი ენერგიის შექმნა. ჩვენ გვჭირდება ამჟამინდელ ენერგიაზე ორჯერ მეტი მხოლოდ AI ქარხნების მოსამსახურებლად“. და მე ვთქვი: „ჩვენ ვერ გავაკეთებთ ამას. ჩვენ გვაქვს ძველი ქსელური სისტემა“. და მე მომივიდა იდეა — თქვენ ხალხი ბრწყინვალე ხართ, გაქვთ ბევრი ფული, ვნახოთ რისი გაკეთება შეგიძლიათ. თქვენ შეგიძლიათ ააშენოთ თქვენი საკუთარი ელექტროგენერაციის სადგურები. მათ შემომხედეს და არ სჯეროდათ ჩემი. ყველა ის სახელი, რომელიც ახლა ამ ოთახშია, სიმართლე თუ გინდათ, არ სჯეროდათ. და მე ვთქვი: „არა, არა, შეგიძლიათ“. ისინი დაბრუნდნენ ორი კვირის შემდეგ და არ ჰქონდათ გეგმა. თქვეს: „გვეგონა ხუმრობდით“. ვთქვი: „არა, არა მხოლოდ არ ვხუმრობ, თქვენ მიიღებთ ნებართვებს ორ კვირაში“. მე ყოველთვის ვამბობ, ბირთვულს დასჭირდება სამი კვირა, მაგრამ უმეტესობა არ მიდის ამ გზით. ისინი მიდიან ნავთობსა და გაზზე. ზოგიერთ შემთხვევაში ნახშირზეც კი.
ჩემი დამაჯერებელი საარჩევნო გამარჯვების გამო, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა აიცილა კატასტროფული ენერგეტიკული კოლაფსი, რომელიც ეწვია ყველა ევროპულ ერს, რომელიც მიჰყვებოდა „მწვანე ახალ თაღლითობას“. შესაძლოა ყველაზე დიდი სიყალბე ისტორიაში — „მწვანე ახალი თაღლითობა“. ქარის ტურბინები ყველგან. ანადგურებენ თქვენს მიწას. ანადგურებენ თქვენს მიწას. ყოველ ჯერზე, როცა ის ბრუნავს, თქვენ კარგავთ ათას დოლარს. თქვენ უნდა შოულობდეთ ფულს ენერგიით და არა კარგავდეთ.
აქ, ევროპაში, ჩვენ ვნახეთ ის ბედი, რომლის თავს მოხვევასაც რადიკალი მემარცხენეები ამერიკისთვის ცდილობდნენ. ისინი ძალიან ცდილობდნენ. გერმანია ახლა 22%-ით ნაკლებ ელექტროენერგიას აწარმოებს, ვიდრე 2017 წელს. და ეს არ არის ამჟამინდელი კანცლერის ბრალი. ის აგვარებს პრობლემას. ის შესანიშნავ საქმეს გააკეთებს. მაგრამ ის, რაც მათ გააკეთეს მის მოსვლამდე — ვვარაუდობ, ამიტომაც მოვიდა ის. და ელექტროენერგიის ფასები 64%-ით მაღალია. გაერთიანებული სამეფო აწარმოებს ენერგიის მხოლოდ მესამედს ყველა წყაროდან იმასთან შედარებით, რასაც 1999 წელს აწარმოებდა. დაფიქრდით ამაზე — ერთი მესამედი. და ისინი ზიან ჩრდილოეთის ზღვის თავზე, ერთ-ერთი უდიდესი რეზერვი მსოფლიოში. მაგრამ ისინი არ იყენებენ მას. და ეს არის ერთ-ერთი მიზეზი, რის გამოც მათი ენერგია დაეცა კატასტროფულად დაბალ დონეზე თანაბრად მაღალი ფასებით. მაღალი ფასები, ძალიან დაბალი დონეები. დაფიქრდით ამაზე. ერთი მესამედი და ზიხართ ჩრდილოეთის ზღვის თავზე. და მათ უყვართ თქმა — ნუ, იცით, ეს ამოწურულია. არ არის ამოწურული. მას 500 წელი აქვს. მათ ნავთობი ჯერ არც კი უპოვიათ. ჩრდილოეთის ზღვა წარმოუდგენელია. ისინი არავის აძლევენ ბურღვის უფლებას გარემოს დაცვის გამო. ისინი არ აძლევენ მათ ბურღვის უფლებას. შეუძლებელს ხდიან ნავთობკომპანიებისთვის იქ შესვლას. იღებენ შემოსავლების 92%-ს. ასე რომ, ნავთობკომპანიებმა თქვეს, ჩვენ არ შეგვიძლია ამის გაკეთება. ისინი მოვიდნენ ჩემთან სანახავად. არის რამე, რისი გაკეთებაც შეგიძლიათ? მე მინდა, რომ ევროპამ კარგად იმუშაოს. მინდა, რომ გაერთიანებულმა სამეფომ კარგად იმუშაოს. ზიან მსოფლიოში ერთ-ერთ უდიდეს ენერგიის წყაროზე და არ იყენებენ მას. ფაქტობრივად, მათი ელექტროენერგიის ფასები 139%-ით გაიზარდა.
ქარის ტურბინები ყველგანაა ევროპაში. ქარის ტურბინები ყველგანაა და ისინი წამგებიანია. ერთი რამ, რაც შევამჩნიე, არის ის, რომ რაც მეტი ქარის ტურბინა აქვს ქვეყანას, მით მეტ ფულს კარგავს ის ქვეყანა და მით უფრო ცუდად მისდის საქმე. ჩინეთი აწარმოებს თითქმის ყველა ქარის ტურბინას. და მაინც, მე ვერ შევძელი ჩინეთში ვერცერთი ქარის ფერმის პოვნა. ოდესმე გიფიქრიათ ამაზე? ეს კარგი ხედვაა — ისინი ჭკვიანები არიან. ჩინეთი ძალიან ჭკვიანია. ისინი აწარმოებენ მათ. ყიდიან მათ დიდ ფასად. ყიდიან მათ სულელ ადამიანებზე, ვინც მათ ყიდულობს, მაგრამ თავად არ იყენებენ. მათ დადგეს რამდენიმე დიდი ქარის ფერმა, მაგრამ არ იყენებენ მათ. უბრალოდ დადგეს, რომ აჩვენონ ხალხს, როგორი შეიძლება იყოს. ისინი არ ბრუნავენ. არაფერს აკეთებენ. ისინი იყენებენ რაღაცას, რასაც ნახშირი ჰქვია, ძირითადად. ჩინეთი მიდის ნახშირით. მიდიან ნავთობითა და გაზით. იწყებენ ბირთვულისკენ ყურებას ცოტათი და ძალიან კარგად არიან. ისინი დიდ ფულს შოულობენ ქარის ტურბინების გაყიდვით. და მართლა ვფიქრობ, რომ ეს ერთ-ერთია, რაც მათ არ გაუკვირდებოდათ, რომ გაჩერებულიყო. ისინი შოკირებულები არიან, რომ ეს გრძელდება. ისინი უფრო მეგობრულები არიან ჩემთან. ისინი შოკირებულები არიან, რომ ხალხი აგრძელებს იმ წყეული ნივთების ყიდვას. ისინი ხოცავენ ჩიტებს. ისინი აფუჭებენ თქვენს ლანდშაფტებს. ამის გარდა, ვფიქრობ, ისინი ზღაპრულია. სხვათა შორის, სულელი ხალხი ყიდულობს მათ.
ასეთი დესტრუქციული პოლიტიკის შედეგები იყო მკაცრი, მათ შორის დაბალი ეკონომიკური ზრდა, ცხოვრების დაბალი სტანდარტები, შობადობის დაბალი მაჩვენებელი, სოციალურად გამანადგურებელი მიგრაცია, მეტი დაუცველობა მტრულად განწყობილი უცხოელი მოწინააღმდეგეების წინაშე და ბევრად, ბევრად უფრო მცირე არმიები.
ამერიკის შეერთებული შტატები ძალიან ზრუნავს ევროპის ხალხზე. ჩვენ მართლა ვზრუნავთ. მე წარმოშობით ევროპიდან ვარ. შოტლანდია და გერმანია. 100% შოტლანდიელი დედაჩემი, 100% გერმანელი მამაჩემი. და ჩვენ ღრმად გვწამს იმ კავშირების, რომლებსაც ვინაწილებთ ევროპასთან, როგორც ცივილიზაცია. მე მინდა ვნახო, რომ ის კარგად არის. სწორედ ამიტომ, ისეთი საკითხები, როგორიცაა ენერგეტიკა, ვაჭრობა, იმიგრაცია და ეკონომიკური ზრდა, ცენტრალური საზრუნავი უნდა იყოს ყველასთვის, ვისაც სურს იხილოს ძლიერი და ერთიანი დასავლეთი. რადგან ევროპამ და იმ ქვეყნებმა უნდა გააკეთონ თავიანთი საქმე. მათ თავი უნდა დააღწიონ კულტურას, რომელიც შექმნეს ბოლო 10 წლის განმავლობაში. საშინელებაა, რასაც ისინი საკუთარ თავს უკეთებენ. ისინი ანადგურებენ საკუთარ თავს. ეს მშვენიერი, მშვენიერი ადგილები. ჩვენ გვინდა ძლიერი მოკავშირეები და არა სერიოზულად დასუსტებულები. ჩვენ გვინდა, რომ ევროპა იყოს ძლიერი. საბოლოო ჯამში, ეს ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებია და, შესაძლოა, არცერთი მიმდინარე საკითხი არ ხდის სიტუაციას უფრო ნათელს, ვიდრე ის, რაც ამჟამად ხდება გრენლანდიასთან დაკავშირებით.
გნებავთ, რომ ვთქვა რამდენიმე სიტყვა გრენლანდიაზე? ვაპირებდი ამის გამოსვლიდან ამოღებას, მაგრამ ვიფიქრე, მგონი ძალიან ნეგატიურად შემაფასებდნენ. მე მაქვს უდიდესი პატივისცემა როგორც გრენლანდიის ხალხის, ისე დანიის ხალხის მიმართ. უდიდესი პატივისცემა. მაგრამ ნატოს ყოველ მოკავშირეს აქვს ვალდებულება, შეეძლოს საკუთარი ტერიტორიის დაცვა. და ფაქტია, რომ არცერთ ერს ან ერთა ჯგუფს არ შეუძლია გრენლანდიის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ამერიკის შეერთებული შტატების გარდა. ჩვენ ვართ დიდი ძალა, ბევრად უფრო დიდი, ვიდრე ხალხს ესმის. ვფიქრობ, მათ ეს გაიგეს ორი კვირის წინ ვენესუელაში. ჩვენ ვნახეთ ეს მეორე მსოფლიო ომის დროს, როდესაც დანია დაეცა გერმანიასთან მხოლოდ ექვსსაათიანი ბრძოლის შემდეგ და სრულიად უუნარო იყო დაეცვა ან საკუთარი თავი, ან გრენლანდია. ასე რომ, ამერიკის შეერთებული შტატები იძულებული გახდა — ჩვენ ეს გავაკეთეთ, ვიგრძენით ვალდებულება ეს გაგვეკეთებინა — გაეგზავნა საკუთარი ძალები გრენლანდიის ტერიტორიის დასაკავებლად. და ჩვენ დავიკავეთ ის დიდი დანახარჯებითა და ხარჯებით. მათ იქ მოხვედრის შანსი არ ჰქონდათ და ისინი ცდილობდნენ. დანიამ ეს იცის. ჩვენ სიტყვასიტყვით დავაარსეთ ბაზები გრენლანდიაზე დანიისთვის. ჩვენ ვიბრძოდით დანიისთვის. ჩვენ არ ვიბრძოდით სხვას არავისთვის. ჩვენ ვიბრძოდით, რომ გადაგვერჩინა ის დანიისთვის. ყინულის დიდი, ლამაზი ნაჭერი. ძნელია მას მიწა უწოდო. ეს ჩვენი ყინულის დიდი ნაჭერია. მაგრამ ჩვენ გადავარჩინეთ გრენლანდია და წარმატებით აღვკვეთეთ ჩვენი მტრების მიერ ჩვენს ნახევარსფეროში ფეხის მოკიდება. ასე რომ, ჩვენ ეს საკუთარი თავისთვისაც გავაკეთეთ. და შემდეგ ომის შემდეგ, რომელიც ჩვენ მოვიგეთ — ჩვენ ის დიდად მოვიგეთ. ჩვენს გარეშე ახლა თქვენ ყველანი გერმანულად ილაპარაკებდით და ცოტა იაპონურადაც, შესაძლოა. ომის შემდეგ ჩვენ გრენლანდია დავუბრუნეთ დანიას. რამდენად სულელები ვიყავით, რომ ეს გავაკეთეთ? მაგრამ ჩვენ ეს გავაკეთეთ. ჩვენ ის დავაბრუნეთ. მაგრამ რამდენად უმადურები არიან ისინი ახლა?
ასე რომ, ახლა ჩვენი ქვეყანა და მსოფლიო დგას ბევრად უფრო დიდი რისკების წინაშე, ვიდრე ოდესმე ყოფილა, რაკეტების გამო, ბირთვულის გამო, საომარი იარაღების გამო, რომლებზეც საუბარიც კი არ შემიძლია. ორი კვირის წინ მათ ნახეს იარაღი, რომლის შესახებაც არავის სმენია. მათ ვერ შეძლეს ჩვენთვის ერთი გასროლაც კი. თქვეს: „რა მოხდა?“ ყველაფერი აირია. თქვეს: „ჩვენ ისინი მიზანში გვყავს. გამოკარით სასხლეტს“. და არაფერი მოხდა. არცერთი საზენიტო რაკეტა არ აფრენილა. იყო ერთი, რომელიც აფრინდა დაახლოებით 30 ფუტით და ჩამოვარდა იქვე, იმ ხალხთან ერთად, ვინც ის გაუშვა. თქვეს: „რა ჯანდაბა ხდება?“ ის თავდაცვითი სისტემები დამზადებული იყო რუსეთისა და ჩინეთის მიერ. ასე რომ, ისინი დაბრუნდებიან საპროექტო დაფებთან.
ვვარაუდობ, გრენლანდია არის უზარმაზარი, თითქმის მთლიანად დაუსახლებელი და აუთვისებელი ტერიტორია, რომელიც დევს დაუცველი საკვანძო სტრატეგიულ ადგილას ამერიკის შეერთებულ შტატებს, რუსეთსა და ჩინეთს შორის. სწორედ იქ არის ის, ზუსტად შუაში. ის არ იყო ასეთი მნიშვნელოვანი მაშინ, როცა ჩვენ ის დავაბრუნეთ. იცით, როცა დავაბრუნეთ, არ იყო ისეთივე, როგორიც ახლაა. ის არ არის მნიშვნელოვანი სხვა მიზეზის გამო, იცით, ყველა საუბრობს... იქ არ არის არავითარი იშვიათი მიწაელემენტები (Rare Earth). არ არსებობს ასეთი რამ, როგორც იშვიათი მიწაელემენტები. არსებობს იშვიათი გადამუშავება, მაგრამ იმდენი იშვიათი მიწაელემენტია და ამ იშვიათ მიწაელემენტებამდე მისასვლელად უნდა გაიაროთ ასობით ფუტი ყინული. ეს არ არის მიზეზი, რის გამოც ის გვჭირდება. ჩვენ ის გვჭირდება სტრატეგიული ეროვნული უსაფრთხოებისთვის და საერთაშორისო უსაფრთხოებისთვის. ეს უზარმაზარი დაუცველი კუნძული რეალურად ჩრდილოეთ ამერიკის ნაწილია, დასავლეთ ნახევარსფეროს ჩრდილოეთ საზღვარზე. ეს ჩვენი ტერიტორიაა. მაშასადამე, ის არის ამერიკის შეერთებული შტატების ძირითადი ეროვნული უსაფრთხოების ინტერესი. და ფაქტობრივად, ჩვენი პოლიტიკაა ასობით წლის განმავლობაში, აღვკვეთოთ გარე საფრთხეების შემოჭრა ჩვენს ნახევარსფეროში. და ჩვენ ეს ძალიან წარმატებულად გავაკეთეთ. ჩვენ არასდროს ვყოფილვართ იმაზე ძლიერი, ვიდრე ახლა ვართ.
სწორედ ამიტომ, ამერიკელი პრეზიდენტები ცდილობდნენ გრენლანდიის შეძენას თითქმის ორი საუკუნის განმავლობაში. იცით, ორი საუკუნის განმავლობაში ცდილობდნენ ამის გაკეთებას. მათ უნდა შეენარჩუნებინათ ის მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, მაგრამ მათ განსხვავებული პრეზიდენტი ჰყავდათ. არაუშავს. ხალხი სხვანაირად ფიქრობს. ბევრად უფრო საჭიროა ახლა, ვიდრე მაშინ იყო. თუმცა, 2019 წელს დანიამ თქვა, რომ დახარჯავდა 200 მილიონ დოლარზე მეტს გრენლანდიის თავდაცვის გასაძლიერებლად. მაგრამ, როგორც იცით, მათ დახარჯეს ამ თანხის 1%-ზე ნაკლები. 1%. დანიის კვალი იქ არ არის. და მე ამას ვამბობ დანიისადმი დიდი პატივისცემით, რომლის ხალხიც მიყვარს, რომლის ლიდერებიც ძალიან კარგია. მხოლოდ ამერიკის შეერთებულ შტატებს შეუძლია დაიცვას ეს გიგანტური მიწის მასა, ყინულის ეს გიგანტური ნაჭერი, განავითაროს ის, გააუმჯობესოს ის და გახადოს ის ისეთი, რომ იყოს კარგი ევროპისთვის და უსაფრთხო ევროპისთვის და კარგი ჩვენთვის. და სწორედ ეს არის მიზეზი, რის გამოც მე ვითხოვ დაუყოვნებლივ მოლაპარაკებებს, რათა კიდევ ერთხელ განვიხილოთ გრენლანდიის შეძენა ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ, ისევე როგორც ჩვენ შევიძინეთ მრავალი სხვა ტერიტორია ჩვენი ისტორიის მანძილზე, როგორც ბევრმა ევროპულმა ერმა შეიძინა. მათ შეიძინეს... ამაში ცუდი არაფერია. ბევრი მათგანი... ზოგიერთი უკან წავიდა რეალურად, თუ გადახედავთ, ზოგს ჰქონდა დიდი უზარმაზარი სიმდიდრე, დიდი უზარმაზარი მიწები მთელ მსოფლიოში. ისინი უკან წავიდნენ. ისინი გაიჭედნენ იქ, სადაც დაიწყეს. ესეც ხდება. მაგრამ ზოგი იზრდება.
მაგრამ ეს არ იქნება საფრთხე ნატოსთვის. ეს დიდად გააძლიერებს მთელი ალიანსის, ნატოს ალიანსის უსაფრთხოებას. ამერიკის შეერთებულ შტატებს ნატო ძალიან უსამართლოდ ეპყრობა. მინდა გითხრათ ეს. და როცა ამაზე ფიქრობთ, ამას ვერავინ უარყოფს. ჩვენ ამდენს ვაძლევთ და სანაცვლოდ ძალიან ცოტას ვიღებთ. და მე ვიყავი ნატოს კრიტიკოსი მრავალი წლის განმავლობაში. და მაინც, მე მეტი გავაკეთე ნატოს დასახმარებლად, ვიდრე ნებისმიერმა სხვა პრეზიდენტმა, ბევრად მეტი, ვიდრე ნებისმიერმა სხვა ადამიანმა. თქვენ არ გექნებოდათ ნატო, მე რომ არ ჩავრეულიყავი ჩემს პირველ ვადაში. უკრაინის ომი მაგალითია. ჩვენ ათასობით მილის დაშორებით ვართ, გამოყოფილი გიგანტური ოკეანით. ეს არის ომი, რომელიც არასდროს უნდა დაწყებულიყო და ის არ დაიწყებოდა, 2020 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები რომ არ ყოფილიყო გაყალბებული. ეს იყო გაყალბებული არჩევნები. ახლა ყველამ იცის ეს, მათ გაიგეს. ადამიანებს მალე პასუხისგებაში მისცემენ იმისთვის, რაც გააკეთეს. ეს ალბათ გადაუდებელი ამბავია (breaking news), მაგრამ ასე უნდა იყოს. ეს იყო გაყალბებული არჩევნები. არ შეიძლება გქონდეს გაყალბებული არჩევნები. გჭირდება ძლიერი საზღვრები, ძლიერი არჩევნები და იდეალურ შემთხვევაში კარგი პრესა. მე ყოველთვის ვამბობ: ძლიერი საზღვრები, ძლიერი არჩევნები, თავისუფალი, სამართლიანი არჩევნები და სამართლიანი მედია. მედია საშინელია. ის ძალიან მრუდეა. ძალიან მიკერძოებულია, საშინელი. მაგრამ ოდესმე ის გამოსწორდება, რადგან კარგავს ყოველგვარ ნდობას. დაფიქრდით. როცა მე ვიგებ დამაჯერებელი გამარჯვებით, გიგანტური გამარჯვებით, მოვიგე შვიდივე მერყევი შტატი, მოვიგე სახალხო ხმა (popular vote), მოვიგე ყველაფერი და მე მხოლოდ ნეგატიურ პრესას ვიღებ. ეს ნიშნავს, რომ მას ნდობა არ აქვს. და თუ მათ ნდობის მოპოვება უნდათ, სამართლიანები უნდა იყვნენ. ასე რომ, გჭირდებათ სამართლიანი პრესა, მაგრამ ასევე გჭირდებათ ეს სხვა ელემენტებიც.
და მე მემკვიდრეობით მივიღე საშინელი, საშინელი სიტუაცია. თუ გადახედავთ, საზღვარი ღია იყო. ინფლაცია მძვინვარებდა. ყველაფერი ცუდად იყო ამერიკის შეერთებულ შტატებში, როცა თანამდებობაზე მოვედი. მაგრამ ასევე მემკვიდრეობით მივიღე ქაოსი უკრაინასა და რუსეთთან დაკავშირებით, რაღაც, რაც არასდროს მოხდებოდა. და მე კარგად ვიცნობ პუტინს. ის და მე განვიხილავდით უკრაინას. ეს მისი თვალის ჩინი იყო, მაგრამ ის არაფრის გაკეთებას არ აპირებდა. ვუთხარი: „ვლადიმერ, შენ ამას არ აკეთებ“. ის ამას არასდროს გააკეთებდა. საშინელება იყო ის, რაც მოხდა. მე ვხედავდი, როგორ ხდებოდა ეს. მას შემდეგ რაც წავედი, ვხედავდი როგორ ხდებოდა. ბაიდენმა უკრაინას და ნატოს მისცა 350 მილიარდი დოლარი, გამაოგნებელი თანხა. 350 მილიარდი. მოვედი და ზუსტად ისევე, როგორც სამხრეთ საზღვარზე, ისევე როგორც ინფლაციაზე, ისევე როგორც ჩვენს ეკონომიკაზე, ვთქვი: „ვაუ, ეს ადგილი გასაჭირშია“. ვგულისხმობ ჩვენს ქვეყანას. ყველა ეს რამ კონტროლიდან იყო გასული. მაგრამ საზღვარი კონტროლიდან იყო გასული. ჩვენ ის გამოვასწორეთ მსოფლიოში ყველაზე ძლიერი საზღვრით. და მე ახლა ვმუშაობ ამ ომზე ერთი წელია, რა დროშიც მოვაგვარე რვა სხვა ომი. ინდოეთი, პაკისტანი. მე მოვაგვარე სხვა ომები, რომლებზეც ვლადიმერ პუტინმა დამირეკა. სომხეთი-აზერბაიჯანი. მან თქვა: „არ მჯერა, რომ ეგ მოაგვარე“. ისინი 35 წელი გრძელდებოდა. მე ის ერთ დღეში მოვაგვარე. და პრეზიდენტმა პუტინმა დამირეკა. მან თქვა: „იცი, მე ამ ომზე 10 წელი ვიმუშავე, ვცდილობდი მის მოგვარებას. ვერ შევძელი“. ვუთხარი: „სიკეთე მიქენი, ფოკუსირდი შენი ომის მოგვარებაზე. ნუ ნერვიულობ მაგაზე“.
რას იღებს ამერიკის შეერთებული შტატები მთელი ამ სამუშაოდან, მთელი ამ ფულიდან, გარდა სიკვდილისა, ნგრევისა და მასიური რაოდენობის ნაღდი ფულისა, რომელიც მიდის ხალხთან, ვინც არ აფასებს იმას, რასაც ვაკეთებთ? ისინი არ აფასებენ იმას, რასაც ვაკეთებთ. ვსაუბრობ ნატოზე, ვსაუბრობ ევროპაზე. მათ უნდა იმუშაონ უკრაინაზე. ჩვენ არა. ამერიკის შეერთებული შტატები ძალიან შორს არის. ჩვენ გვაქვს დიდი მშვენიერი ოკეანე, რომელიც გვყოფს. ჩვენ ამასთან არაფერი გვესაქმება. სანამ მე გამოვჩნდებოდი, ნატოს მხოლოდ მშპ-ს 2% უნდა გადაეხადა, მაგრამ ისინი არ იხდიდნენ. ქვეყნების უმეტესობა არაფერს იხდიდა. ამერიკის შეერთებული შტატები იხდიდა პრაქტიკულად ნატოს 100%-ს. და მე ეს შევაჩერე. ვთქვი: „ეს არ არის სამართლიანი“. მაგრამ შემდეგ უფრო მნიშვნელოვანია, მე ვაიძულე ნატო გადაეხადა 5% და ახლა ისინი იხდიდნენ. და ახლა ისინი იხდიან. ასე რომ, რაღაც, რაც არავის ეგონა შესაძლებელი. მათ თქვეს, რომ ჩვენ არასდროს ავალთ 2%-ზე მაღლა. მაგრამ ისინი ავიდნენ 5%-ზე და ახლა იხდიან ხუთს. ისინი არ იხდიდნენ ორს და ახლა იხდიან ხუთს. და ისინი უფრო ძლიერები არიან ამით. და მათ ჰყავთ შესანიშნავი, სხვათა შორის, გენერალური მდივანი, რომელიც შესაძლოა ოთახშია. მარკ, აქ ხარ? დიახ, ის აქ არის. გამარჯობა, მარკ.
ჩვენ არასდროს არაფერი გვითხოვია და არასდროს არაფერი მიგვიღია. ალბათ ვერც ვერაფერს მივიღებთ, თუ არ გადავწყვეტ ჭარბი სიძლიერისა და ძალის გამოყენებას, სადაც ჩვენ ვიქნებოდით, სიმართლე გითხრათ, შეუჩერებლები. მაგრამ მე ამას არ გავაკეთებ. კარგი, ახლა ყველა ამბობს: „ოჰ, კარგი“. ეს ალბათ ყველაზე დიდი განცხადებაა, რაც გავაკეთე, რადგან ხალხს ეგონა, რომ ძალას გამოვიყენებდი. მე არ მიწევს ძალის გამოყენება. არ მინდა ძალის გამოყენება. მე არ გამოვიყენებ ძალას. ყველაფერი, რასაც ამერიკის შეერთებული შტატები ითხოვს, არის ადგილი, რომელსაც ჰქვია გრენლანდია, სადაც ჩვენ ის უკვე გვქონდა როგორც რწმუნებული (trustee), მაგრამ პატივისცემით დავუბრუნეთ დანიას არც ისე დიდი ხნის წინ, მას შემდეგ რაც დავამარცხეთ გერმანელები, იაპონელები, იტალიელები და სხვები მეორე მსოფლიო ომში. ჩვენ ის დავუბრუნეთ მათ. ჩვენ მაშინ ძლიერი ძალა ვიყავით, მაგრამ ახლა ბევრად უფრო მძლავრი ძალა ვართ. მას შემდეგ რაც პირველ ვადაში აღვადგინე სამხედრო ძალები და ვაგრძელებ ამას დღესაც, ჩვენ გვაქვს 1.5 ტრილიონი დოლარის ბიუჯეტი. ჩვენ ვაბრუნებთ საბრძოლო ხომალდებს (battleships). საბრძოლო ხომალდი 100-ჯერ უფრო მძლავრია, ვიდრე ის დიდი საბრძოლო ხომალდები, რომლებიც ნახეთ მეორე მსოფლიო ომში. ის დიდი ლამაზი ხომალდები — „მისური“, „აიოვა“, „ალაბამა“. რადგან მათ ფიქრობდნენ, იქნებ ისინი საწყობებიდან (mothballs) გამოვიყვანოთო. მათ თქვეს: „არა, სერ. ეს ხომალდები არიან 100-ჯერ — დაფიქრდით ამაზე — 100-ჯერ უფრო მძლავრი ვიდრე ის დიდი ხელოვნების ნიმუშები, რომლებიც ნახეთ ამდენი ხნის წინ და რომლებსაც დღესაც ხედავთ ტელევიზიით“. თქვენ ამბობთ: „ვაუ, რა ძალაა“. თითოეული 100-ჯერ უფრო მძლავრი ვიდრე წარსულის დიდი საბრძოლო ხომალდები. ასე რომ, ეს იყო საწყობების ისტორიის დასასრული.
ასე რომ, ის, რაც ჩვენ მივიღეთ ნატოსგან, არის არაფერი, გარდა ევროპის დაცვისა საბჭოთა კავშირისგან და ახლა რუსეთისგან. ვგულისხმობ, ჩვენ მათ ვეხმარებოდით ამდენი წლის განმავლობაში. ჩვენ არასდროს არაფერი მიგვიღია, გარდა იმისა, რომ ჩვენ ვიხდით ნატოსთვის და ვიხდიდით მრავალი წლის განმავლობაში, სანამ მე მოვიდოდი. ჩვენ ვიხდიდით, ჩემი აზრით, ნატოს 100%-ს, რადგან ისინი არ იხდიდნენ თავიანთ გადასახადებს. და ყველაფერი, რასაც ვითხოვთ, არის გრენლანდიის მიღება, მათ შორის პირდაპირი უფლება, ტიტული და საკუთრება, რადგან საკუთრება გჭირდება მის დასაცავად. იჯარით მას ვერ დაიცავ. ნომერ პირველი, იურიდიულად ეს სრულიად დაუცველია ასეთი ფორმით. და ნომერ მეორე, ფსიქოლოგიურად, ვის ჯანდაბას უნდა დაიცვას სალიცენზიო ხელშეკრულება ან იჯარა, რომელიც არის ყინულის დიდი ნაჭერი ოკეანის შუაგულში, სადაც თუ ომი იქნება, მოქმედებების დიდი ნაწილი მოხდება ყინულის იმ ნაჭერზე? დაფიქრდით. ის რაკეტები გადაიფრენენ პირდაპირ ყინულის იმ ნაჭრის ცენტრზე.
ყველაფერი, რაც ჩვენ გვინდა დანიისგან ეროვნული და საერთაშორისო უსაფრთხოებისთვის და ჩვენი ძალიან ენერგიული და საშიში პოტენციური მტრების შესაჩერებლად, არის ეს მიწა, რომელზეც ჩვენ ვაპირებთ ავაშენოთ ყველაზე დიდი ოქროს გუმბათი, რაც კი ოდესმე აშენებულა. ჩვენ ვაშენებთ ოქროს გუმბათს, რომელიც თავისი ბუნებით დაიცავს კანადას. სხვათა შორის, კანადა ჩვენგან ბევრ უფასო რამეს იღებს. ისინიც მადლიერები უნდა იყვნენ, მაგრამ არ არიან. მე ვუყურე თქვენს პრემიერ-მინისტრს გუშინ. ის არ იყო ასეთი მადლიერი. ისინი მადლიერები უნდა იყვნენ ჩვენი. კანადა არსებობს ამერიკის შეერთებული შტატების წყალობით. გახსოვდეს ეს, მარკ, შემდეგ ჯერზე, როცა გააკეთებ შენს განცხადებებს.
ის, რაც ჩვენ ისრაელისთვის გავაკეთეთ, იყო საოცარი. მაგრამ ეს არაფერია იმასთან შედარებით, რაც დაგეგმილი გვაქვს ამერიკის შეერთებული შტატებისთვის, კანადისთვის და დანარჩენი მსოფლიოსთვის. ჩვენ ვაპირებთ ავაშენოთ გუმბათი, რომლის მსგავსიც არ არსებობს. ჩვენ ეს გავაკეთეთ. ჩვენ ეს გავაკეთეთ ისრაელისთვის. და სხვათა შორის, ვუთხარი ბიბის: „ბიბი, შეწყვიტე გუმბათზე ქების მიწერა საკუთარ თავზე. ეს ჩვენი ტექნოლოგიაა. ეს ჩვენი მასალებია“. მაგრამ მათ დიდი სიმამაცე ჰქონდათ, კარგი მებრძოლები იყვნენ და კარგი საქმე გააკეთეს. და ჩვენ აღვკვეთეთ ირანის ბირთვული საფრთხე ისე, როგორც არავის სჯერა. მსგავსი რამ არავის უნახავს. ის ვენესუელა... სულეიმანის აღკვეთა... ალ-ბაღდადის განადგურება, როცა ის ცდილობდა ISIS-ის აღდგენას. ჩვენ ბევრი გავაკეთეთ. მე გავაკეთე ბევრი, ბევრი დიდი რამ. ყველაფერი იდეალურად შესრულებული. თითოეული იყო იდეალურად შესრულებული. ვიღაცამ მითხრა, ერთმა სამხედრო ექსპერტმა: „სერ, ყველაფერი, რაც გააკეთეთ, იდეალურად იყო შესრულებული“. ვუთხარი: „ვიცი“.
ასე რომ, სხვა პრეზიდენტებმა დახარჯეს, სულელურად თუ არა, ტრილიონობით და ტრილიონობით დოლარი ნატოზე და აბსოლუტურად არაფერი მიიღეს სანაცვლოდ. ჩვენ არასდროს არაფერი გვითხოვია. ეს ყოველთვის ცალმხრივი ქუჩაა. ახლა მათ უნდათ, რომ ჩვენ დავეხმაროთ უკრაინაში. და ნება მომეცით ვთქვა, მე ვეხმარები... არა მათაც კი. მინდა ვნახო... გასულ კვირას თუ ნახეთ, 10,000 ჯარისკაცი იყო, მაგრამ გასულ თვეში 31,000 ჯარისკაცი დაიღუპა. 31,000 — ეს არის ეს ოთახი გამრავლებული ამ ოთახში მყოფ ხალხზე გამრავლებული 30-ზე. დაფიქრდით. 30,000 ჯარისკაცი დაიღუპა ერთ თვეში. წინა თვეში იყო 27,000. მანამდე 28,000. მანამდე 25,000. ეს არის სისხლისღვრა იქ. და ეს არის ის, რისი შეჩერებაც მინდა. ეს არ ეხმარება ამერიკის შეერთებულ შტატებს. მაგრამ ესენი სულები არიან. ესენი არიან ახალგაზრდა, ახალგაზრდა ადამიანები. თქვენ გგვანან. ჰგვანან ზოგიერთ თქვენგანს, ვინც წინა რიგში ზის. ისინი მიდიან ომში. მათი მშობლები ისეთი ამაყები არიან: „ოჰ, აი მიდის“. ბრუნდება... ორი კვირის შემდეგ იღებენ ზარს: „თქვენს შვილს თავი მოჰკვეთეს“. მინდა ეს შევაჩერო. ეს საშინელი ომია. ყველაზე ცუდი მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. თუ გააგრძელებენ, გადააჭარბებენ მეორე მსოფლიო ომს. ციფრები გამაოგნებელია, რამდენი ადამიანი დაკარგეს. მათ არ სურთ ამაზე საუბარი. უკრაინამ და რუსეთმა დაკარგეს უბრალოდ უზარმაზარი რაოდენობა. და მე საქმე მაქვს პრეზიდენტ პუტინთან და მას უნდა გარიგების დადება. მჯერა მე... საქმე მაქვს პრეზიდენტ ზელენსკისთან და ვფიქრობ, მასაც უნდა გარიგება. მე მას დღეს ვხვდები. ის შეიძლება აუდიტორიაშიც იყოს ახლა. მაგრამ მათ უნდა გააჩერონ ეს ომი, რადგან ძალიან ბევრი ადამიანი კვდება, უმიზეზოდ კვდება. ძალიან ბევრი სული იკარგება. ეს არის ერთადერთი მიზეზი, რის გამოც დაინტერესებული ვარ ამის გაკეთებით. მაგრამ ამის გაკეთებით მე ვეხმარები ევროპას. ვეხმარები ნატოს. როცა მე... და ბოლო რამდენიმე დღემდე, სანამ ისლანდიაზე (შენიშვნა: ტრამპმა შეცდომით ახსენა ისლანდია, სავარაუდოდ გრენლანდიას გულისხმობდა) ვეტყოდი, მათ ვუყვარდი. მათ დამიძახეს „მამიკო“, არა? გასულ ჯერზე ძალიან ჭკვიანმა კაცმა თქვა: „ის ჩვენი მამიკოა. ის მართავს მას“. მე ვფიქრობდი, ვმართავ მას-მეთქი. გადავედი მისი მართვიდან საშინელ ადამიანად ყოფნაზე. და ახლა ის, რასაც ვითხოვ, არის ყინულის ნაჭერი, ცივი და ცუდად განლაგებული, რომელსაც შეუძლია სასიცოცხლო როლი ითამაშოს მსოფლიო მშვიდობასა და მსოფლიო დაცვაში. ეს ძალიან მცირე თხოვნაა იმასთან შედარებით, რაც ჩვენ მივეცით მათ მრავალი ათწლეულის განმავლობაში.
მაგრამ ნატოს პრობლემა ისაა, რომ ჩვენ მათთან ვიქნებით 100%-ით. მაგრამ მე არ ვარ დარწმუნებული, რომ ისინი იქნებიან ჩვენთან, თუ ჩვენ დავურეკავთ: „ჯენტლმენებო, ჩვენ თავს გვესხმიან. ჩვენ თავდასხმის ქვეშ ვართ ამა და ამ ერის მიერ“. მე მათ ყველას კარგად ვიცნობ. არ ვარ დარწმუნებული, რომ ისინი იქ იქნებოდნენ. ვიცი, რომ ჩვენ მათთან ვიქნებოდით. არ ვიცი, ისინი იქნებოდნენ თუ არა ჩვენთან. ასე რომ, მთელი იმ ფულით, რომელსაც ვხარჯავთ, მთელი სისხლით, ოფლითა და ცრემლებით, არ ვიცი, იქნებოდნენ თუ არა ისინი ჩვენთან. ისინი არ არიან ჩვენთან ისლანდიაზე (გრენლანდიაზე). ეს შემიძლია გითხრათ. ვგულისხმობ, ჩვენმა საფონდო ბირჟამ გუშინ პირველი ვარდნა განიცადა ისლანდიის გამო. ასე რომ, ისლანდიამ უკვე დაგვიჯდა ბევრი ფული. მაგრამ ეს ვარდნა არის კაპიკები იმასთან შედარებით, რამდენადაც ის გაიზარდა. და ჩვენ გვაქვს დაუჯერებელი მომავალი ამ ბირჟაზე. საფონდო ბირჟა გაორმაგდება. ჩვენ მივაღწევთ 50,000-ს. და ეს საფონდო ბირჟა გაორმაგდება შედარებით მოკლე დროში ყველაფრის გამო, რაც ხდება.
მაგრამ ეს კარგი მაგალითია. მას შემდეგ რაც ნატოს და ევროპულ ქვეყნებს მივეცით ტრილიონობით და ტრილიონობით დოლარი თავდაცვაში... ისინი ყიდულობენ ჩვენს იარაღს. ჩვენ ვაწარმოებთ საუკეთესო იარაღს მსოფლიოში, მაგრამ ახლა მათ ვაპირებთ ვაწარმოოთ უფრო სწრაფად, ბევრად უფრო სწრაფად. თქვენ ნახეთ ეს. მე დავაწესე ლიმიტი ხელფასებზე. შემდეგ დავაწესე აკრძალვა აქციების გამოსყიდვაზე (buybacks), არავითარი აქციების გამოსყიდვა, არავითარი სხვა რამეები, რასაც ისინი აკეთებდნენ. ვგულისხმობ, ისინი შოულობდნენ 50 მილიონ დოლარს, მაგრამ მათ სჭირდებოდათ სამი წელი, რომ მოეცათ თქვენთვის ერთი „პატრიოტის“ რაკეტა. ვთქვი: „ეს არ არის კარგი. ჩემს მძღოლს შეუძლია ამაზე უკეთესი საქმის გაკეთება“. და ის 50-ზე ოდნავ ნაკლებს შოულობს. ისინი დიდ ხელფასებს იღებენ. თუ აპირებენ ამ დიდი ხელფასების მიღებას, მათ მოუწევთ წარმოება ბევრად უფრო სწრაფად. კარგი ამბავი ისაა, რომ ჩვენ გვაქვს საუკეთესო აღჭურვილობა მსოფლიოში. ახლა ჩვენ დავიწყებთ მის დამზადებას ბევრად უფრო სწრაფად. ისინი ააშენებენ დამატებით ქარხნებს. და მთელი ფული, რომელიც მიდის აქციების გამოსყიდვაში, წავა ქარხნების მშენებლობაში. ჩვენ აღარ ვუშვებთ აქციების გამოსყიდვას თავდაცვის კომპანიების მიერ. ისინი ააშენებენ ახალ ქარხნებს „ტომაჰავკების“, „პატრიოტების“ დასამზადებლად. ჩვენ გვაქვს საუკეთესო აღჭურვილობა: F-35-ები, F-47 — ახალი, რომელიც ახლახან გამოდის. ამბობენ, რომ ეს არის ყველაზე დამანგრეველი გამანადგურებელი თვითმფრინავი ოდესმე. ვინ იცის? მათ მას 47 უწოდეს. თუ არ მომეწონება, 47-ს მოვაშორებ. მაინტერესებს რატომ დაარქვეს 47. ამაზე მოგვიწევს დაფიქრებულა. მაგრამ თუ არ მომეწონება, იმ 47-ს მოვაშორებ. მაგრამ ის უნდა იყოს მეექვსე თაობის (stage six). ის უნდა იყოს პირველი მეექვსე თაობის თვითმფრინავი. შეუმჩნეველი. როგორც ჩვენი B-2 ბომბდამშენები იყვნენ შეუმჩნევლები. მათ გადაიფრინეს პირდაპირ ირანზე. ისინი იყვნენ შეუმჩნევლები და მათ თავიანთი საქმე გააკეთეს და იქიდან გაეთრინენ.
ასე რომ, ჩვენ გვინდა ყინულის ნაჭერი მსოფლიოს დასაცავად და ისინი მას არ იძლევიან. ჩვენ სხვა არაფერი გვითხოვია და შეგვეძლო შეგვენარჩუნებინა ის მიწა და არ შევინარჩუნეთ. ასე რომ, მათ აქვთ არჩევანი. შეგიძლიათ თქვათ „დიახ“ და ჩვენ ვიქნებით ძალიან მადლიერები, ან შეგიძლიათ თქვათ „არა“ და ჩვენ დავიმახსოვრებთ. ძლიერი და უსაფრთხო ამერიკა ნიშნავს ძლიერ ნატოს. და ეს არის ერთ-ერთი მიზეზი, რის გამოც მე ვმუშაობ ყოველდღე, რათა დავრწმუნდე, რომ ჩვენი სამხედრო ძალები ძალიან მძლავრია, ჩვენი საზღვრები ძალიან ძლიერია და, უპირველეს ყოვლისა, ჩვენი ეკონომიკა არის ძლიერი. რადგან ეროვნული უსაფრთხოება მოითხოვს ეკონომიკურ უსაფრთხოებას და ეკონომიკურ კეთილდღეობას. და ჩვენ გვაქვს საუკეთესო, რაც კი ოდესმე გვქონია.
ბაიდენმა და მისმა მოკავშირეებმა გაანადგურეს ჩვენი ეკონომიკა და მოგვცეს შესაძლოა ყველაზე უარესი ინფლაცია ამერიკის ისტორიაში. ამბობენ 48 წელიო. მე ვამბობ სამუდამოდ, მაგრამ ვფიქრობ 48 წელი სამუდამოს ეკვივალენტურია. იქნება ეს 48 წელი თუ სამუდამოდ, ეს საშინელებაა. ტიპურ ოჯახს ეს დაუჯდა 33,000 დოლარი. ის, რაც მათ ამ ქვეყანას გაუკეთეს, არასოდეს, არასოდეს უნდა იქნას დავიწყებული. ჯერ ადრეა, მაგრამ ის უნდა შეფასდეს როგორც ყველაზე ცუდი პრეზიდენტი, რომელიც კი ოდესმე გვყოლია, დიდი უპირატესობით. „ავტოკალამმა“ (auto-pen) მიაყენა ზიანის დიდი ნაწილი. ის იყო „ავტოკალმის“ პრეზიდენტი, რადგან არ მჯერა, რომ საღი აზრის მქონე პრეზიდენტი ოდესმე მოაწერდა ხელს ისეთ რამეებს, რასაც ის აწერდა ხელს.
მაგრამ ახლა სურსათის ფასები, ენერგიის ფასები, ავიაბილეთები, იპოთეკური განაკვეთები, ქირა და ავტომობილების გადასახადები — ყველაფერი ქვემოთ მოდის და მოდის სწრაფად. ჩვენ მემკვიდრეობით მივიღეთ ქაოსი, მაგრამ 12 თვეში შესანიშნავი სამუშაო გავაკეთეთ. ჩემი „ყველაზე პრივილეგირებული ერის“ (most favored nation) პოლიტიკით წამლების ფასებზე, რეცეპტით გაცემული წამლების ღირებულება მცირდება 90%-მდე, იმის მიხედვით თუ როგორ დათვლით. ასევე შეგიძლიათ თქვათ 500, 600, 700, 800%. ამის გამოთვლის ორი გზა არსებობს. მაგრამ ჩვენ გვაქვს პრივილეგირებული ერების პოლიტიკა, რომელიც ყველა პრეზიდენტს უნდოდა. ვერცერთმა პრეზიდენტმა ვერ შეძლო მისი მიღება. მე ის მივიღე და სხვა ერებმა დაამტკიცეს. და მე მომიწია ტარიფების გამოყენება მის მისაღებად, რადგან მათ თქვეს — არავითარ შემთხვევაშიო. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, აბი, რომელიც ლონდონში ღირს 10%, ღირდა 130 დოლარი. დაფიქრდით, ის რაც ლონდონში ღირს 10 დოლარი, ღირდა 130 დოლარი ნიუ-იორკში ან ლოს-ანჯელესში. და მე ვიტყოდი: „ბიჭო, ეს ცუდია“. ჩემი მეგობრები მეტყოდნენ: იცი, ლონდონში მივდივართ, შეგიძლია ეგ ნივთი ჩალის ფასად იყიდოო. ჩვენ დავდივართ მთელ მსოფლიოში. შეგვეძლო მისი ყიდვა ჩალის ფასად, რადგან ძირითადად ამერიკა ახდენდა მსოფლიოს ყველა ერის სუბსიდირებას, რადგან პრეზიდენტები აძლევდნენ მათ ამის უფლებას. ეს გახდა ძალიან მკაცრი.
ასე რომ, როცა დავურეკე ემანუელ მაკრონს — ვუყურე მას გუშინ იმ ლამაზი მზის სათვალეებით. რა ჯანდაბა მოხდა? მაგრამ ვუყურე, როგორ ცდილობდა ყოფილიყო მკაცრი, მაგრამ ის იყო 10 დოლარზე ერთი აბისთვის. და მე ვუთხარი: „ემანუელ“ — და მე მყავს ყველა დიდი ფარმაცევტული კომპანია სრულ თანხმობაში. ეს არ იყო ადვილი, სხვათა შორის. ისინი მკაცრები არიან, ჭკვიანები. ისინი დიდი ხანია ამ თაღლითობით სარგებლობენ. მაგრამ მათ ეს დათმეს. მაგრამ თქვეს: „თქვენ ვერასდროს აიძულებთ ქვეყნებს ამის დამტკიცებას“. ვკითხე: „რატომ?“ იმიტომ რომ არ გააკეთებენო. ისინი ყოველთვის ამბობდნენ: „ჩვენ მეტს აღარ ვიხდით. აიღეთ დანარჩენი ამერიკის შეერთებული შტატებიდან“. ასე რომ, წლების განმავლობაში ისინი იგივე რჩებოდნენ. ჩვენ კი მივდიოდით მაღლა, მაღლა, მაღლა. და ვგულისხმობ, ჩვენ ვიხდიდით 13, 14, 15-ჯერ მეტს, ვიდრე გარკვეული ქვეყნები იხდიდნენ. ასე რომ, მე ვთქვი: „არა, ისინი დაამტკიცებენ 100%-ით“. — სერ, თქვენ მათ ვერასდროს დაამტკიცებინებთ. ვუთხარი: „გარანტიას გაძლევთ“. მაგრამ რეალურად დავიწყე ემანუელით, რომელიც ალბათ ოთახშია ასევე. და ის მიყვარს. მე ის რეალურად მიყვარს. ძნელი დასაჯერებელია, არა? და ვუთხარი: „ემანუელ, შენ მოგიწევს იმ აბის ფასის აწევა 20 დოლარამდე, შესაძლოა 30 დოლარამდე“. დაფიქრდით ამაზე. ეს ნიშნავს გაორმაგებას. რეცეპტით გაცემული წამლების გაორმაგებას. შესაძლოა იყოს გასამმაგება, გაოთხმაგება. — არა, არა, არა, დონალდ. მე ამას არ გავაკეთებ. ვუთხარი: „დიახ, გააკეთებ 100%-ით“. მან თქვა: „არა, არა, არა. შენ მთხოვ გაორმაგებას“. ვუთხარი: „ემანუელ, შენ 30 წელია სარგებლობ ამერიკის შეერთებული შტატებით რეცეპტით გაცემული წამლებით. შენ ნამდვილად უნდა გააკეთო ეს. და შენ ამას გააკეთებ. ეჭვი არ მეპარება. ფაქტობრივად, 100%-ით დარწმუნებული ვარ რომ გააკეთებ“. — არა, არა, არა, მე არ გავაკეთებო. რადგან მას, მთელი სამართლიანობით, ჯიმ, მოუწევს გაორმაგება ან გასამმაგება, რადგან სამყარო უფრო დიდი ადგილია ვიდრე ამერიკის შეერთებული შტატები, ეს ისე არ არის რომ შუაში შეხვდეთ. თქვენ უბრალოდ უნდა აიწიოთ ცოტათი და ჩვენ ბევრს ჩამოვალთ. ისინი ცოტას იმატებენ, ჩვენ ბევრს ვიკლებთ. ასე რომ, ჩვენ ვართ 130 დოლარზე. ისინი არიან 10-ზე. ასე რომ, მათ შეიძლება მოუწიოთ ასვლა 20-ზე ან 30-ზე. მეტზე არა. ვუთხარი: „ემანუელ, შენ აპირებ გაორმაგებას ან გასამმაგებას“. — არა, არა, არა. ვუთხარი: „აი რა არის ამბავი, ემანუელ. პასუხი ისაა, რომ შენ ამას გააკეთებ. შენ ამას გააკეთებ სწრაფად. შემდეგ, თუ არ გააკეთებ, მე ვაწესებ 25%-იან ტარიფს ყველაფერზე, რასაც ამერიკის შეერთებულ შტატებში ყიდი და 100%-იან ტარიფს შენს ღვინოებზე და შამპანურებზე. და ეს არის დაახლოებით 10-ჯერ მეტი იმაზე, რასაც ვითხოვ. და შენ ამას გააკეთებ. არ მინდა ამით საჯაროდ გამოსვლა, მაგრამ შეიძლება მაიძულო ეს გავაკეთო“. — არა, არა, დონალდ, მე ამას გავაკეთებ. მე ამას გავაკეთებ.
საშუალოდ სამი წუთი დამჭირდა თითო ქვეყანაზე. იგივეს თქმა: „თქვენ ამას გააკეთებთ“. ყველამ თქვა: „არა, არა, არა, მე ამას არ გავაკეთებ. თქვენ მთხოვთ რეცეპტით გაცემული წამლების ღირებულების გაორმაგებას“. ვუთხარი: „სწორია, რადგან თქვენ 30 წელია გვწველავთ (screwing us)“. და მათ თქვეს: „ჩვენ ამას არ გავაკეთებთ“. ვუთხარი: „არაუშავს. ორშაბათს დილით ჩვენ ვაწესებთ 25, 30, 50-ს“. სხვადასხვა ციფრებს ვაძლევდი სხვადასხვა ქვეყნებს. ეს ასევე ეროვნული უსაფრთხოებაა, რაზეც ვსაუბრობთ. არ არის სამართლიანი. ჩვენ არ ვაპირებთ მთელი მსოფლიოს სუბსიდირებას. და ყოველი ის ქვეყანა დათანხმდა ამის გაკეთებას. ასე რომ, ერთ-ერთი ყველაზე დიდი რამ, რაც გავაკეთე, არის ის ფაქტი, რომ ჩვენ ახლა გვაქვს „ყველაზე პრივილეგირებული ერი“. ჩვენ გადავიხდით იმას, რაც იქნება ყველაზე დაბალი ფასი მთელ მსოფლიოში. ასე რომ, ჩვენი წამლების ფასები შემცირდება გამაოგნებელი 90%-ით. კვლავ, შეგიძლიათ თქვათ 1,000% 2,000%. გააჩნია როგორ გსურთ ამის გამოთვლა. მაგრამ ჩვენ იმ გზით წავალთ, რომელიც „ფეიქ ნიუსებს“ უფრო მოსწონთ, რადგან ეს ჟღერს... წარმოგიდგენიათ 90%-იანი შემცირება? უფრო ცუდად ჟღერს. მაგრამ წამლების ფასები შემცირდება უზომოდ ყველა ქვეყანაში. და მე ვაფასებ მათ მიერ ამის გაკეთებას, მაგრამ მათ ეს გააკეთეს. მთელი სამართლიანობით, ტარიფების გარეშე ამას ვერ გავაკეთებდი.
ბაიდენის დროს 3,000 დოლარით შემცირების შემდეგ, რეალური შემოსავლები გაიზარდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში 2,000, 3,000 და 5,000 დოლარითაც კი და მეტით. სახლის ფლობა ყოველთვის იყო ამერიკული საზოგადოების ჯანმრთელობისა და სიცოცხლისუნარიანობის სიმბოლო. მაგრამ ეს მიზანი მიუწვდომელი გახდა მილიონობით და მილიონობით ადამიანისთვის ბაიდენის ეპოქაში, რადგან საპროცენტო განაკვეთები ასე მაღლა აიწია. დღეს მე ვდგამ ნაბიჯებს, რათა დავაბრუნო ეს ამერიკული ოცნების საფუძველი. ბოლო წლებში უოლ სტრიტის გიგანტებმა და ინსტიტუციურმა საინვესტიციო ფირმებმა — ბევრი თქვენგანი აქაა, ბევრი თქვენგანი ჩემი კარგი მეგობარია, ბევრი თქვენგანი მხარდამჭერია. ვწუხვარ, რომ ამას გიკეთებთ. ძალიან ვწუხვარ. მაგრამ თქვენ გაზარდეთ საცხოვრებლის ფასები ასობით ათასი ერთოჯახიანი სახლის შესყიდვით. და ეს მათთვის შესანიშნავი ინვესტიცია იყო. ხშირად ბაზარზე არსებული სახლების 10%-საც კი შეადგენს. იცით, გიჟური ისაა, რომ ადამიანს არ შეუძლია მიიღოს ამორტიზაცია სახლზე, მაგრამ როცა კორპორაცია ყიდულობს მას, ისინი იღებენ ამორტიზაციას. კარგი, ეს ისაა, რაზეც მოგვიწევს დაფიქრება ასევე. არ ვიცი თუ ძალიან ბევრი ადამიანი ფიქრობს ამაზე. თქვენ ყიდულობთ კორპორაციას, ისინი ყიდულობენ 500 სახლს, ისინი ყიდულობენ ასობით ათასს, ისინი ყიდულობენ 500 სახლს — მათ შეუძლიათ მიიღონ ამორტიზაცია. ადამიანი ოფლს ღვრის, მუშაობს და ყიდულობს ერთ სახლს — მას არ შეუძლია. მაგრამ სახლები შენდება ადამიანებისთვის და არა კორპორაციებისთვის. და ამერიკა არ გახდება მოიჯარეების ერი. ჩვენ ამას არ გავაკეთებთ. სწორედ ამიტომ, მე ხელი მოვაწერე აღმასრულებელ ბრძანებას, რომელიც უკრძალავს მსხვილ ინსტიტუციურ ინვესტორებს ერთოჯახიანი სახლების ყიდვას. ეს უბრალოდ არ არის სამართლიანი საზოგადოების მიმართ. მათ არ შეუძლიათ სახლის ყიდვა. და მე მოვუწოდებ კონგრესს, რომ ეს აკრძალვა მუდმივ კანონად აქციოს. და ვფიქრობ, ისინი ასეც იზამენ.
ერთი-ერთი ყველაზე დიდი ბარიერი საწყისი შენატანისთვის თანხის დაზოგვისთვის იყო მზარდი საკრედიტო ბარათების დავალიანება. საკრედიტო ბარათების კომპანიების მოგების მარჟა ახლა 50%-ს აჭარბებს — ერთ-ერთი ყველაზე დიდი. და ისინი ამერიკელებს სთხოვენ საპროცენტო განაკვეთებს 28% 30% 31% 32% — რა დაემართა მევახშეობას (usury)? ასე რომ, რათა დავეხმაროთ ჩვენს მოქალაქეებს ბაიდენის კატასტროფისგან გამოჯანმრთელებაში, რომელიც გამოწვეულია ამ საშინელი, უბრალოდ საშინელი პრეზიდენტის მიერ, მე ვთხოვ კონგრესს, დააწესოს ლიმიტი საკრედიტო ბარათების საპროცენტო განაკვეთებზე 10%-ზე ერთი წლით. და ეს დაეხმარება მილიონობით ამერიკელს დაზოგონ სახლისთვის. მათ წარმოდგენა არ აქვთ, რომ იხდიან 28%-ს. გადიან გარეთ, ცოტას აგვიანებენ გადახდას და საბოლოოდ კარგავენ სახლს. ეს საშინელებაა.
ინოვაციების, დაზოგვისა და დაფინანსების გასააქტიურებლად, მე ასევე ვმუშაობ იმისთვის, რომ ამერიკა დარჩეს მსოფლიოს კრიპტო-დედაქალაქად. და ამ მიზნით, გასულ წელს მე ხელი მოვაწერე გარდამტეხ „გენიოსის აქტს“ (Genius Act). ახლა კონგრესი ძალიან ბევრს მუშაობს კრიპტო ბაზრის სტრუქტურის კანონმდებლობაზე — ბიტკოინი, ყველა მათგანი — რომელსაც იმედი მაქვს ძალიან მალე მოვაწერ ხელს, რაც გახსნის ახალ გზებს ამერიკელებისთვის ფინანსური თავისუფლების მისაღწევად. და მე ეს გავაკეთე ორი მიზეზის გამო. ნომერ პირველი, ვფიქრობდი, რომ ეს პოლიტიკურად კარგი იყო და ასეც იყო. მე მივიღე უზარმაზარი პოლიტიკური მხარდაჭერა. მაგრამ უფრო მნიშვნელოვანია, ჩინეთსაც უნდოდა ის ბაზარი. ისევე როგორც მათ უნდათ AI და ჩვენ ის ბაზარი, ვფიქრობ, საკმაოდ კარგად გვაქვს დაბლოკილი. მე რომ არ გამეკეთებინა, იცით, ბაიდენი სრულიად წინააღმდეგი იყო არჩევნებამდე, სანამ არ მიხვდნენ, რომ, იცით, მილიონობით ადამიანი აძლევდა ხმას მის წინააღმდეგ კრიპტოს გამო და უცებ მათ ის ძალიან შეუყვარდათ, მაგრამ უკვე გვიან იყო. მათ ეს შანსი გაუშვეს. მაგრამ ეს პოლიტიკურად პოპულარულია. თუმცა ბევრად უფრო მნიშვნელოვანია, რომ ჩვენ უნდა გავაკეთოთ ისე, რომ ჩინეთმა არ ჩაიგდოს ის ხელში. და ერთხელ თუ ჩაიგდებენ ხელში, ჩვენ ვეღარ შევძლებთ მის დაბრუნებას. ასე რომ, ჩემთვის პატივია ეს გამეკეთებინა.
საბოლოოდ, მე დავავალე მთავრობის მიერ მხარდაჭერილ ინსტიტუტებს, შეისყიდონ 200 მილიარდ დოლარამდე იპოთეკური ობლიგაციები საპროცენტო განაკვეთების დასაწევად. და მე გამოვაცხადებ ფედერალური სარეზერვო სისტემის ახალ თავმჯდომარეს არც ისე შორეულ მომავალში. ვფიქრობ, ის ძალიან კარგ საქმეს გააკეთებს. აი, რაღაც უკვე გავეცი. მან მართლაც გასცა ეს. ასე რომ, ჩვენ გვაქვს რაღაც, რაღაც მივიღეთ. მაგრამ ვიღაც, ვინც ძალიან პატივსაცემია. ისინი ყველანი პატივსაცემები არიან. ისინი ყველანი დიდებულები არიან. ყველა, ვინც გამოვკითხე, დიდებულია. ყველას შეუძლია, ვფიქრობ, ფანტასტიკური სამუშაოს შესრულება. პრობლემა ისაა, რომ ისინი იცვლებიან, როგორც კი სამუშაოს მიიღებენ. ისინი, იცით, ამბობენ ყველაფერს, რისი მოსმენაც მინდა. და მერე იღებენ სამუშაოს. ისინი ჩაკეტილები არიან ექვსი წლით. იღებენ სამუშაოს და უცებ — მოდით, ოდნავ ავწიოთ განაკვეთებიო. მე ვურეკავ: „სერ, ჩვენ გვირჩევნია ამაზე არ ვისაუბროთო“. საოცარია, როგორ იცვლებიან ადამიანები, როგორც კი სამუშაო აქვთ, მაგრამ ეს სამწუხაროა. ერთგვარი უმადურობაა (disloyalty), მაგრამ მათ უნდა გააკეთონ ის, რაც სწორად მიაჩნიათ. ჩვენ გვყავს საშინელი თავმჯდომარე ახლა — ჯერომ „ძალიან გვიან“ პაუელი. ის ყოველთვის აგვიანებს. და ის ძალიან აგვიანებს საპროცენტო განაკვეთებთან დაკავშირებით, გარდა არჩევნების წინ პერიოდისა. ის მშვენივრად იყო მეორე მხარისთვის. ასე რომ, ჩვენ გვეყოლება ვინმე, ვინც იქნება დიდებული და ვიმედოვნებთ, რომ ის სწორ საქმეს გააკეთებს. გასულ კვირას საშუალო 30-წლიანი იპოთეკური განაკვეთი 6%-ზე ქვემოთ დაეცა პირველად მრავალი წლის განმავლობაში.
საცხოვრებლის ხარჯების გაზრდის კიდევ ერთი ძირითადი ფაქტორი იყო ჩვენს საზღვრებზე მასობრივი შემოჭრა. და მე უნდა ვთქვა ერთი რამ საცხოვრებელზე, რადგან ამას არავინ ამბობს. მე ძალიან ვიცავ იმ ადამიანებს, ვინც უკვე ფლობს სახლს, რომელთაგანაც ჩვენ გვყავს მილიონობით და მილიონობით და მილიონობით. და რადგან ჩვენ გვქონდა ასეთი კარგი პერიოდი, სახლების ღირებულება საოცრად გაიზარდა. და ეს ადამიანები გახდნენ მდიდრები. ისინი არ იყვნენ მდიდრები. ისინი გახდნენ მდიდრები თავიანთი სახლის გამო. და ყოველ ჯერზე, როცა თქვენ ხდით უფრო და უფრო და უფრო ხელმისაწვდომს ვინმესთვის სახლის იაფად ყიდვას, თქვენ რეალურად აზიანებთ იმ სახლების ღირებულებას, ცხადია, რადგან ერთი რამ მუშაობს მეორესთან ტანდემში. და მე არ მინდა გავაკეთო არაფერი, რაც დააზიანებს იმ ადამიანების ქონების ღირებულებას, ვინც ფლობს სახლს, რომლებიც პირველად თავიანთ ცხოვრებაში დადიან რომელიმე ქალაქის ქუჩებში ძალიან ამაყები, რომ მათი სახლი ღირს 500, 600, 700 ათასი. ახლა, თუ მე ნამდვილად მინდა საცხოვრებლის ბაზრის განადგურება, ამას ძალიან სწრაფად გავაკეთებდი და ხალხს შეეძლებოდა სახლების ყიდვა, მაგრამ თქვენ გაანადგურებდით ბევრ ადამიანს, ვისაც უკვე აქვს სახლი. ზოგ შემთხვევაში მათ დააგირავეს თავიანთი სახლი და იპოთეკა იქნებოდა ძალიან დაბალი და უცებ იპოთეკა ყოველგვარი ცვლილების გარეშე ხდება ძალიან მაღალი და ისინი საბოლოოდ კარგავენ სახლს. მე არ ვაპირებ დაზიანებას. და მე ვესაუბრები სკოტს, რომელიც ფანტასტიკურ საქმეს აკეთებს, და ჰოვარდს, რომელიც ფანტასტიკურ საქმეს აკეთებს, და ყველა ჩემს ხალხს და ყოველთვის ვამბობ: ნახეთ, იცით, მე შემიძლია ბაზრის განადგურება. ჩვენ შეგვიძლია დავწიოთ საპროცენტო განაკვეთები დონემდე და ეს არის ის, რისი გაკეთებაც გვინდა. ეს ბუნებრივია. ეს კარგია ყველასთვის. იცით, საპროცენტო განაკვეთების დაწევა — ჩვენ უნდა ვიხდიდეთ ბევრად დაბალ საპროცენტო განაკვეთს, ვიდრე ვიხდით. ჩვენ უნდა ვიხდიდეთ ყველაზე დაბალ საპროცენტო განაკვეთს ნებისმიერ ქვეყანასთან შედარებით მსოფლიოში, რადგან ამერიკის შეერთებული შტატების გარეშე თქვენ არ გაქვთ ქვეყანა.
მქონდა შემთხვევა შვეიცარიასთან დაკავშირებით. შემთხვევით შვეიცარიაში ვართ. შესაძლოა მოგიყვეთ მოკლე ამბავი, მაგრამ ისინი არაფერს იხდიდნენ. ისინი აწარმოებენ მშვენიერ საათებს, დიდებულ საათებს — „როლექსი“, ყველა მათგანი. ისინი არაფერს უხდიდნენ ამერიკის შეერთებულ შტატებს, როცა თავიანთ პროდუქციას აგზავნიდნენ. და ჩვენ გვქონდა 41 მილიარდი დოლარის დეფიციტი. 41 მილიარდი ამ მშვენიერ ადგილთან. გადავუფრინე მას. არაა კარგი? ასე რომ, ვთქვი: „მოდით, დავუწესოთ მათ 30%-იანი ტარიფი. რათა დავიბრუნოთ ნაწილი, საერთოდ არა ყველაფერი. ჩვენ კვლავ გვაქვს დეფიციტი. დიდი დეფიციტი. გვქონდა 40-41 მილიარდი. ეს დიდი დეფიციტია“. და მე ვთქვი — დავუწესოთ ტარიფი, სხვადასხვა ტარიფები სხვადასხვა ადგილას. ადრე მათი მსხვერპლი ვიყავით, მაგრამ საბოლოოდ ეს სამართლიანი რამაა და თქვენი უმეტესობა ამას ხვდება. მაგრამ ჩვენ დავუწესეთ 30%-იანი ტარიფი შვეიცარიას და მთელი ჯოჯოხეთი დატრიალდა. ისინი რეკავდნენ... ისე, რომ ვერ დაიჯერებთ. და მე ვიცნობ იმდენ ადამიანს შვეიცარიიდან. წარმოუდგენელი ადგილია. წარმოუდგენელი. ბრწყინვალე ადგილი. მაგრამ შემდეგ მივხვდი, რომ ისინი მხოლოდ ჩვენს გამო არიან კარგად. და იმდენი სხვა მაგალითია. ვგულისხმობ, ჩვენ და ალბათ სხვა ადგილებიც, მაგრამ ფულის უმეტესობას, რასაც ისინი შოულობენ, ჩვენს გამო შოულობენ, რადგან ჩვენ მათგან არასდროს არაფერს ვითხოვდით. ასე რომ, ისინი შემოდიან, ყიდიან თავიანთ საათებს, არავითარი ტარიფები, არაფერი. მიდიან და შოულობენ 41 მილიარდ დოლარს მხოლოდ ჩვენზე. ასე რომ, ვთქვი: „არა, ჩვენ არ შეგვიძლია ამის გაკეთება“. და ამიტომ ვაპირებ ამის წამოწევას. მე კვლავ მექნებოდა დეფიციტი საკმაოდ სოლიდური, მაგრამ ავიყვანე ის 30%-მდე. და მგონი პრემიერ-მინისტრმა — არ მგონია პრეზიდენტმა, მგონი პრემიერ-მინისტრმა დამირეკა — ქალი იყო და ის ძალიან განმეორებადი იყო. მან თქვა: „არა, არა, არა, თქვენ არ შეგიძლიათ ამის გაკეთება — 30%. თქვენ არ შეგიძლიათ ამის გაკეთება. ჩვენ პატარა, პატარა ქვეყანა ვართ“. ვუთხარი: „დიახ, მაგრამ თქვენ გაქვთ დიდი, დიდი დეფიციტი. შეიძლება პატარა ხართ, მაგრამ უფრო დიდი დეფიციტი გაქვთ ვიდრე დიდ ქვეყნებს“. მან თქვა: „არა, არა, არა, გთხოვთ, არ შეგიძლიათ ამის გაკეთება“. იმეორებდა ერთსა და იმავეს ისევ და ისევ: „ჩვენ პატარა ქვეყანა ვართო“. ვუთხარი: „მაგრამ თქვენ დიდი ქვეყანა ხართ იმ თვალსაზრისით, რომ...“ და მან უბრალოდ არასწორად იმოქმედა ჩემზე (rubbed me the wrong way), სიმართლე გითხრათ. და ვთქვი: „კარგი, მადლობა მადამ. ვაფასებ. არ გააკეთოთ ეს. დიდი მადლობა მადამ“. და მე ის 39% გავხადე.
და შემდეგ მართლა მთელი ჯოჯოხეთი დატრიალდა და ყველა მეწვია. „როლექსი“ მოვიდა ჩემთან სანახავად. ყველა მოვიდა. მაგრამ მივხვდი და შევამცირე ის, რადგან არ მინდა ადამიანების დაზიანება. არ მინდა მათი დაზიანება. და ჩვენ ჩამოვიყვანეთ ის, იცით, უფრო დაბალ დონეზე. არ ნიშნავს რომ მაღლა არ ავა, მაგრამ ჩამოვიყვანეთ უფრო დაბალ დონეზე. მაგრამ ისინი ახლა იხდიან ტარიფს. თუმცა მივხვდი, რომ ჩვენ გვაქვს ბევრი ასეთი ადგილი, სადაც ისინი დიდ ფულს შოულობენ ამერიკის შეერთებული შტატების გამო. ამერიკის შეერთებული შტატების გარეშე ისინი ვერაფერს იშოვიდნენ. დაფიქრდით, შვეიცარიამ ჩვენზე 41 მილიარდი დოლარი იშოვა. და როგორც მან თქვა, ეს პატარა ადგილია. და მე მივხვდი ამით... არ ვიცი, იმიტომ რომ ის ისეთი აგრესიული იყო და მე მივხვდი იმ საუბარში, რომ ამერიკის შეერთებული შტატები მთელ მსოფლიოს ატივტივებს. ბევრი ადგილია, შემიძლია დაგისახელოთ ექვსი-შვიდი ადგილი მხოლოდ ამ პატარა არეალში მყოფი ხალხიდან. მე ყველა მათგანს ვიცნობ. ისინი ერთგვარად ქვემოთ იყურებიან. არ უნდათ ჩემი დანახვა და არ უნდათ თვალებში მიყურონ. მაგრამ ისინი სარგებლობენ (taking advantage). ყველა სარგებლობდა ამერიკის შეერთებული შტატებით. მაგრამ მე ვიყავი ძალიან სამართლიანი და დავუწესე მათ ტარიფი და ეს ნორმალური იყო. მაგრამ მივხვდი, რომ ჩვენს გარეშე ის აღარ არის შვეიცარია. ჩვენს გარეშე ის აღარ არის არცერთი ქვეყანა, რომელიც აქაა წარმოდგენილი. და ჩვენ გვინდა მუშაობა ქვეყნებთან. გვინდა მუშაობა მათთან. ჩვენ არ ვეძებთ მათ განადგურებას. შემეძლო მეთქვა 39, 40%. შემეძლო მეთქვა — მინდა 70%-იანი ტარიფი. მაშინ ჩვენ ვიშოვიდით ფულს შვეიცარიით. მაგრამ შვეიცარია იქნებოდა ალბათ განადგურებული, ფინანსურად განადგურებული. მე არ მინდა ამის გაკეთება. მაგრამ ჩვენ უნდა ვიხდიდეთ ყველაზე დაბალ საპროცენტო განაკვეთს ყველასთან შედარებით. იმედია სკოტი უსმენს ამას, რადგან ჩვენ უნდა ვიხდიდეთ ყველაზე დაბალ საპროცენტო განაკვეთს ყველასთან შედარებით. ჩვენს გარეშე, ჩვენს გარეშე, ქვეყნების უმეტესობა საერთოდ ვერ მუშაობს. და შემდეგ გაქვთ დაცვის ფაქტორი. ჩვენი სამხედრო ძალების გარეშე, რომელიც მსოფლიოში საუკეთესოა დიდი უპირატესობით, ჩვენი სამხედრო ძალების გარეშე თქვენ გაქვთ საფრთხეები, რომლებსაც ვერ დაიჯერებდით. ვერ დაიჯერებდით. თქვენ არ გაქვთ საფრთხეები ჩვენს გამო. და ეს არის ნატოს გამო.
კიდევ ერთი რამ, და ეს ისე მნიშვნელოვანია სათქმელად: ძველ დროს — ადრე ვამბობდი, რომ ყველაზე ახალგაზრდა ვარ ოთახშიო, ახლა კი უფროსებს შორის ვარ. მეზიზღება ამის თქმა. თავს მოხუცად არ ვგრძნობ, მაგრამ უფროსებს შორის ვარ. მაგრამ მახსოვს არც ისე დიდი ხნის წინ, 20-25 წლის წინ, როდესაც კარგი ამბავი გამოდიოდა, ვთქვათ, ამერიკის შეერთებულ შტატებზე — ამერიკის შეერთებულ შტატებს ჰქონდა შესანიშნავი კვარტალი, ამერიკის შეერთებულ შტატებს ჰქონდა შესანიშნავი თვე — ყველა აქცია მაღლა მიდიოდა და ასეც უნდა იყოს. ახლა, როცა ამბობენ, რომ ამერიკის შეერთებულ შტატებს ჰქონდა რეკორდული კვარტალი, დაუჯერებელია რამდენად კარგად მუშაობს, ყველა აქცია ვარდება, რადგან ამბობენ: „ოჰ, არა. ინფლაცია, ინფლაცია. ისინი აპირებენ საპროცენტო განაკვეთების გაზრდასო“. და ისინი ასეც იქცევიან. ზოგიერთი ეს სულელი ადამიანი, როგორიცაა პაუელი, ისინი ზრდიან საპროცენტო განაკვეთებს. და რასაც ისინი აკეთებენ, არის ის, რომ ხელს გიშლიან იყოთ წარმატებულები. ადრე ასე იყო: როცა გვქონდა შესანიშნავი კვარტალი, შესანიშნავი თვე, შესანიშნავი მოგება, ნებისმიერი კარგი ამბავი — საფონდო ბირჟა მაღლა მიდიოდა. ასე უნდა იყოს კვლავ. ჩვენ უნდა დავაბრუნოთ ეს, რადგან ასე უნდა იყოს. ახლა, როცა გვაქვს შესანიშნავი თვე, მათ უნდათ მისი მოკვლა. მაგალითად, ჩვენ გავაკეთეთ 5%-ზე მეტი. ხალხი გაკვირვებული იყო. ჩვენ უნდა გავაკეთოთ 20%. შეგვიძლია გავაკეთოთ 25%. როცა ვაცხადებთ კარგ ციფრებს და მიზეზი ისაა, რომ ისინი ასე არიან დაზაფრულები ინფლაციით... და ზრდა არ ნიშნავს ინფლაციას. ჩვენ გვქონდა უზარმაზარი ზრდა ძალიან დაბალი ინფლაციით. ფაქტობრივად, ზრდას შეუძლია ებრძოლოს ინფლაციას, სწორ ზრდას. ასე რომ, ჩვენ გვინდა დავუბრუნდეთ იმ დღეებს, როცა ვაცხადებთ დიდ ციფრებს, რადგან ჩვენ ვაპირებთ გამოვაცხადოთ ფენომენალური. იცით, ყველა ეს ქარხანა, რომელიც შენდება — რეკორდული ათასობით ბიზნესი შენდება ახლა. გახსოვდეთ, 18 ტრილიონი დოლარია ინვესტირებული. ვფიქრობ, მეორე ციფრი არის სამი და ეს იყო ჩინეთი მრავალი წლის წინ. ინვესტიციები ქვეყანაში გარედან — 18 ტრილიონი, არავის უნახავს და ეს არის ფული, რომელიც შემოდის და აშენებს ნივთებს, ქარხნებს, ათასობით ბიზნესი შენდება. ათასობით, ასობით დიდი ქარხანა... ავტოქარხნები ბრუნდებიან ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ისინი შემოდიან კანადიდან. შემოდიან მექსიკიდან, იაპონიიდან. იაპონია შემოდის და აშენებს ქარხნებს აქ, რათა აირიდოს ტარიფები. შემოდიან ჩინეთიდან. შემოდიან მთელი მსოფლიოდან. ჩვენ უფრო მეტი ქარხანა გვაქვს ახლა მშენებარე, ავტოქარხანა, ვიდრე ოდესმე გვქონია, 1940-იან და 50-იან წლებშიც კი. და ისინი უფრო დიდებია. ისინი აღარ იყენებენ რემონტს, სადაც იღებენ ძველ ქარხანას, შლიან მას, აშენებენ ახალ ქარხანას, სუპერ თანამედროვე ქარხანას — მაგრამ ეს ხდება ისეთ დონეზე, რომელიც არავის უნახავს.
2024 წელს აშშ-მა ააშენა 2 მილიონზე ნაკლები ახალი სახლი, მაგრამ ბაიდენმა შემოუშვა 8 მილიონზე მეტი ახალი მიგრანტი. და ის დღეები დამთავრდა. 2025 წელს, პირველად 50 წლის განმავლობაში, ამერიკის შეერთებულ შტატებს ჰქონდა საპირისპირო მიგრაცია (reverse migration). ბიჭო, ეს კარგი იყო. და ესენი იყვნენ კრიმინალები, რომლებიც გაჰყავდათ ჩვენი ქვეყნიდან, რადგან მათ ნება დართეს ადამიანებს შემოსულიყვნენ ჩვენს ქვეყანაში ციხეებიდან, ბანდებიდან, ნარკოდილერები, მკვლელები. 11,888 მკვლელობა. ჩვენ მათი უმეტესობა გარეთ გამოვყარეთ. და შემდეგ ICE-ს (საიმიგრაციო და საბაჟო სამსახური) სცემენ სულელი ადამიანები მინესოტას ხელმძღვანელობიდან. ჩვენ რეალურად ვეხმარებით მინესოტას ასე ძალიან, მაგრამ ისინი ამას არ აფასებენ. ადგილების უმეტესობა აფასებს. იცით, ვაშინგტონი ახლა ყველაზე უსაფრთხო ადგილია ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ის იყო ძალიან საშიში ადგილი სასეირნოდ და ახლა შეგიძლიათ ისეირნოთ ცოლთან, ბავშვებთან ერთად პირდაპირ ქალაქის ცენტრში. ახლა ვაშინგტონი ისეთი უსაფრთხოა, როგორიც შეიძლება იყოს. ის იყო ერთ-ერთი ყველაზე სახიფათო. უნდა ვაღიარო, ჩვენ შევიყვანეთ სამხედროები, ეროვნული გვარდია. ორ თვეში ყველაფერი შესანიშნავად იყო. სამ თვეში ის გახდა მართლაც შესანიშნავი ადგილი და უსაფრთხო ადგილი და ლამაზი ადგილი. ის დასუფთავდა კიდეც. გრაფიტი გაქრა. ღობეები გაქრა. ჩვენ აღარ გვიწევს ღობეებზე ნერვიულობა. ყველა ადგილი... ბალახი გათიბულია და ბევრგან ახლით ჩანაცვლებული. ეს ყველაფერი გაზაფხულზე მოხდება. მაგრამ ვაშინგტონი კვლავ ლამაზია და ის უსაფრთხოა. ახალი რესტორნები იხსნება. ახლა ყველა იხურება... რესტორანში ვერ შეხვალთ. რესტორნები ვაშინგტონში ყველგან იხსნება. მემფისი ასევე... მემფისი, ტენესი; ნიუ-ორლეანი, ლუიზიანა. ჩვენ იქ სამი კვირაა ვართ. კრიმინალი შემცირდა 64%-ით. კიდევ ერთ თვეში ჩვენ იქ პრაქტიკულად არ გვექნება კრიმინალი. ჩვენ შეგვიძლია ეს ყველგან გავაკეთოთ. ჩვენ ვაპირებთ დავეხმაროთ ხალხს კალიფორნიაში. ჩვენ გვინდა რომ კრიმინალი არ იყოს. ვიცი, გევინი (ნიუსომი) აქ იყო. მე ძალიან კარგად ვეწყობოდი გევინს, როცა პრეზიდენტი ვიყავი. გევინი კარგი ბიჭია. და ჩვენ, მას რომ დასჭირებოდა, ამას გავაკეთებდით თვალის დახამხამებაში. მე სიამოვნებით ვნახავდი... ჩვენ მათ ბევრით დავეხმარეთ ლოს-ანჯელესში, ბევრით ჩემი ვადის დასაწყისში, როცა პრობლემები ჰქონდათ, მაგრამ ჩვენ სიამოვნებით გავაკეთებდით ამას. ვიტყოდი ამას: მე რომ ვიყო დემოკრატი გუბერნატორი ან ვინც უნდა იყოს, დავურეკავდი ტრამპს. ვიტყოდი: „მოდი. კარგად დაგვანახვე თავიო“. რადგან ჩვენ კრიმინალს ნულამდე ვამცირებთ და გაგვყავს ხალხი, პროფესიონალი კრიმინალები, რომლებიც მხოლოდ ცუდ რამეებს აკეთებენ და ვაბრუნებთ მათ თავიანთ ქვეყნებში. მაგრამ სადაც ეს გავაკეთეთ, საოცარი იყო და ჩვენ გვაქვს უნარი ეს ბევრად უფრო მასშტაბურად გავაკეთოთ.
ჩვენ ვუწყვეტთ არალეგალებს სოციალურ დახმარებას და სხვა სამთავრობო ბენეფიტებს. და მე გავეცი ბრძანება, რომ დაუყოვნებლივ დაწყებული, აღარ იქნება გადასახადები „თავშესაფარი ქალაქებისთვის“ (sanctuary cities), რადგან ისინი ნამდვილად მხოლოდ თავშესაფრებია კრიმინალებისთვის. ისინი მართლაც იცავენ კრიმინალებს. და ესენი არიან ისინი, ვინც ქვეყნიდან უნდა გამოვყაროთ. მკვლელები, ნარკოდილერები, ფსიქიკურად შეშლილები. მათ თავიანთი ფსიქიატრიული დაწესებულებები დაცალეს ამერიკის შეერთებულ შტატებში. და ამის მიუხედავად, ჩვენ გვაქვს ყველაზე დაბალი კრიმინალის მაჩვენებლები, რაც კი ოდესმე გვქონია ქვეყნის ისტორიაში. ახლახან გამოქვეყნდა. მაგრამ თანაბრად მნიშვნელოვანია, ჩვენ ვებრძვით 19 მილიარდ დოლარზე მეტ თაღლითობას, რომელიც მოპარული იქნა სომალელი ბანდიტების მიერ. შეგიძლიათ დაიჯეროთ ეს — სომალი? აღმოჩნდა, რომ იმაზე მაღალი IQ ჰქონიათ, ვიდრე გვეგონა. მე ყოველთვის ვამბობ: „ესენი დაბალი IQ-ს ხალხიაო. აბა როგორ შევიდნენ მინესოტაში და მოიპარეს მთელი ის ფული?“ და ჩვენ გვყავს, იცით, ისინი პირატები არიან. კარგი პირატები არიან, არა? მაგრამ ჩვენ მათ წყლიდან პირდაპირ ჰაერში ვგზავნით (shoot them out of the water), ზუსტად ისევე როგორც ნარკონავებს. ისინი ბოლო დროს ბევრ გემს ვეღარ ეპატრონებიან. შენიშნეთ, როცა გადიან იმ ნავებით, უნდათ დაეპატრონონ მილიარდნახევრიან ტანკერს, რომელიც ნავთობითაა დატვირთული და ამბობენ: „ჩვენ თქვენს გემს ავაფეთქებთო. მათ მძლავრი იარაღი აქვთ. თუ გემის გვერდს მოხვდები, მთლიანად ააფეთქებო“. სადაზღვევო კომპანიები დაზაფრულები არიან, ამიტომ ამბობენ: „უბრალოდ მიეცით გემი, ჩვენ მათ ფულს მივცემთ ნაცვლადო“. მე კი ამას არ ვაკეთებ. ჩვენ მათ პირდაპირ წყლიდან ჰაერში ვგზავნით. ვხედავთ როგორ გადიან, ვანადგურებთ წყალში. ჩვენ აღარ გვყავს პირატები ასე ძალიან. გვყავს. ისინი დიდხანს აღარ იქნებიან. ჩვენ შევამცირეთ... ნავებზე დარტყმით, რომლებიც დატვირთულია ნარკოტიკებით, წყალქვეშა ნავების ჩათვლით. შეგიძლიათ დაიჯეროთ, ისინი რეალურად ყიდულობენ პატარა, მინი-წყალქვეშა ნავებს ეძახიან, ძალიან სწრაფებია. ნარკოტიკებისთვისაა განკუთვნილი. ჩვენ ორი მათგანი გავანადგურეთ. დემოკრატები ამბობენ — თევზაობდნენო. თქვენ ვიღაცას თევზაობის უქმეები ჩაუშალეთო. მე ვიტყოდი, წყალქვეშა ნავი არ არის სათევზაო ნავი. თქვენ არ თევზაობთ. მაგრამ ჩვენ შევამცირეთ ნარკოტიკები წყლით, ოკეანეებით, ზღვით 97.2%-ით. დაფიქრდით ამაზე. და მე რეალურად ვამბობ — ვინ არიან ის 3%? რადგან მე არ მსურს ვიყო ერთ-ერთი იმ ნავის პილოტი. ჩვენ გავანადგურეთ ისინი ზღვაზე და ახლა დავიწყებთ ხმელეთზე. ჩვენ ყველაფერს გავანადგურებთ. ხმელეთი ადვილი ნაწილია. ის, რაც ჩვენ ზღვაზე გავაკეთეთ, წარმოუდგენელია. და ეს ჩვენი დიდებული სამხედრო ძალებია.
სიტუაცია მინესოტაში გვახსენებს, რომ დასავლეთს არ შეუძლია მასობრივად მოახდინოს უცხოური კულტურების იმპორტი, რომლებმაც ვერ შეძლეს ოდესმე საკუთარი წარმატებული საზოგადოების აშენება. ვგულისხმობ, ჩვენ მოგვყავს ხალხი სომალიდან და სომალი არის წარუმატებელი... ის არ არის ერი. არ ჰყავს მთავრობა, არ ჰყავს პოლიცია, არ ჰყავს სამხედრო, არაფერი არ ჰყავს. და შემდეგ გვყავს ეს ყალბი კონგრესმენი, რომელზეც ახლახან განაცხადეს, რომ 30 მილიონი დოლარი აქვს. გჯერათ ეს? ილჰან ომარი საუბრობს კონსტიტუციაზე... ის მოდის ქვეყნიდან, რომელიც არ არის ქვეყანა. და ის გვასწავლის როგორ ვმართოთ ამერიკა. ამას დიდხანს ვეღარ გააგრძელებს.
ნება მომეცით ვთქვა, კეთილდღეობის აფეთქება და პროგრესი, რომელმაც ააშენა დასავლეთი, არ მოსულა ჩვენი საგადასახადო კოდექსებიდან. ის საბოლოოდ მოვიდა ჩვენი ძალიან განსაკუთრებული კულტურიდან. ეს არის ის ძვირფასი მემკვიდრეობა, რომელიც ამერიკასა და ევროპას საერთო აქვთ. ჩვენ მას ვიზიარებთ. მაგრამ ჩვენ ის ძლიერად უნდა შევინარჩუნოთ. ჩვენ უნდა გავხდეთ უფრო ძლიერები, უფრო წარმატებულები და უფრო აყვავებულები ვიდრე ოდესმე. ჩვენ უნდა დავიცვათ ეს კულტურა და ხელახლა აღმოვაჩინოთ ის სული, რომელმაც დასავლეთი ამოიყვანა ბნელი საუკუნეების სიღრმიდან ადამიანური მიღწევების მწვერვალამდე. ჩვენ ვცხოვრობთ წარმოუდგენლად ცვალებად პერიოდში. ეს დაუჯერებელი დროა, მაგრამ ჩვენ უნდა გამოვიყენოთ დრო, რომელშიც ვართ. ჩვენს ხელთაა ტექნოლოგიები, რომლებზეც ჩვენს წინაპრებს ძლივს... ვგულისხმობ, მათ ვერც კი დასიზმრებოდათ ზოგიერთი რამ, რასაც დღეს ვხედავთ და ასე სწრაფად იწარმოება. ვგულისხმობ AI-ს — ორი წლის წინ არავის გაეგო ეს ტერმინი და ახლა ყველა მასზე საუბრობს და მას შეიძლება ჰქონდეს ძალიან კარგი მიზანი. მას ასევე შეიძლება ჰქონდეს საშიში მიზანი და ამისთვის ჩვენ უნდა ვიფხიზლოთ, მაგრამ რაღაც უზარმაზარი რამ ხდება მისი წყალობით და ჩვენ ვლიდერობთ ძალიან ბევრით. ჩვენ ძალიან კარგად ვმუშაობთ. მაგრამ შესაძლებლობები, რომლებიც უფრო დიდი და გრანდიოზულია ვიდრე ოდესმე ადამიანურ ისტორიაში, პირდაპირ ჩვენს წინაშეა.
სწორედ პიონერები არიან ამ ოთახში. ბევრი თქვენგანი ამ ოთახში ნამდვილი პიონერია. თქვენ ხართ ჭეშმარიტად ბრწყინვალე, ბრწყინვალე ხალხი. მხოლოდ თქვენი უნარი მიიღოთ ბილეთი არის ბრწყინვალე, რადგან გყავთ დაახლოებით 50 ადამიანი ყოველ ერთ სკამზე. არ ვიცი რა არის ეს, ლარი. ყველაფერი რასაც ლარი ეხება, ოქროდ იქცევა. მან ეს ძალიან წარმატებული გახადა. მაგრამ თქვენ ხართ ამ ოთახში და ზოგიერთი თქვენგანი არის უდიდესი ლიდერი მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში. თქვენ ხართ უდიდესი ტვინები მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში. და მომავალი შეუზღუდავია. და დიდწილად თქვენს გამო და ჩვენ უნდა დაგიცვათ და უნდა დაგაფასოთ. მე ყოველთვის ვამბობ, ჩვენ უნდა დავაფასოთ ჩვენი ბრწყინვალე ხალხი, რადგან ბევრი მათგანი არ არის.
ასე რომ, ერთად, თავდაჯერებულობით, სითამამით და სიმტკიცით, მოდით აღვამაღლოთ ჩვენი ხალხი, გავზარდოთ ჩვენი ეკონომიკები, დავიცვათ ჩვენი საერთო ბედი და ავაშენოთ მომავალი ჩვენი მოქალაქეებისთვის, რომელიც იქნება უფრო ამბიციური, უფრო ამაღელვებელი, უფრო შთამაგონებელი და უფრო დიდი ვიდრე მსოფლიოს ოდესმე უნახავს. ჩვენ ვართ პოზიციაში გავაკეთოთ ისეთი რამ, რაც სხვას არავის მანამდე არც კი უფიქრია. და ბევრი ადამიანი ამ ოთახში სწორედ ისინი არიან, ვინც ამას აკეთებენ. და მე მინდა მოგილოცოთ. და მე თქვენთან ვარ მთელი გზა. თქვენ შეგიძლიათ გააკეთოთ ისეთი რამ, რაზეც სხვა ვერავინ ვერც კი იფიქრებს. ასე რომ, გილოცავთ თქვენს უზარმაზარ წარმატებას და ამერიკის შეერთებული შტატები დაბრუნდა — უფრო დიდი, უფრო ძლიერი, უკეთესი ვიდრე ოდესმე. და შევხვდებით. მადლობა ყველას ძალიან დიდი. გმადლობთ ძალიან დიდი.
