შესავალი – როდესაც სოციალური პროტესტი ცივილიზაციური დაპირისპირების ნაწილად იქცევა
რა აერთიანებს საწვავზე გადასახადების შემცირების მომთხოვნ მცირე მეწარმეს, კომუნისტური პარტიის ლიდერს, ანტიკაპიტალისტური პროფკავშირის ხელმძღვანელსა და მუსლიმური სტუდენტური ორგანიზაციის აქტივისტს? რატომ აღმოჩნდნენ ისინი ერთ საპროტესტო მოძრაობაში, მიუხედავად იმისა, რომ მათი ეკონომიკური, პოლიტიკური და საზოგადოებრივი მიზნები ხშირად ერთმანეთს ეწინააღმდეგება?
2026 წლის 17 ოქტომბერს საფრანგეთში ასიათასობით ადამიანი გამოვიდა ქუჩაში. ხელისუფლების შეფასებით, დემონსტრაციებში მონაწილეობდა დაახლოებით 550 000 ადამიანი, ორგანიზატორების შეფასებით – 800 000-მდე. მოსწავლეთა პროტესტს შეუერთდნენ დასაქმებულები, პროფკავშირები, „ყვითელი ჟილეტების“ აქტივისტები, მემარცხენე პოლიტიკური პარტიები და სხვადასხვა საზოგადოებრივი გაერთიანება.
მშვიდობიანი დემონსტრაციების ნაწილი მძიმე არეულობაში გადაიზარდა. პარიზში, ლიონში, მარსელსა და სხვა ქალაქებში დაიწყო პოლიციასთან შეტაკებები, მაღაზიების ძარცვა, ავტომობილებისა და შენობების დაწვა. 18–19 ოქტომბრისთვის ხელისუფლება დაახლოებით 2 400 დაკავებისა და სამართალდამცავი და საგანგებო სამსახურების თითქმის ათასი დაშავებული თანამშრომლის შესახებ იუწყებოდა.
ამ მონაცემებს ადასტურებს Associated Press-ის 17 ოქტომბრის რეპორტაჟი და Reuters-ის 18 ოქტომბრის მიმოხილვა.
მაგრამ ქუჩაში გამოსული ადამიანების რაოდენობა და მიყენებული ზიანი მხოლოდ მოვლენების გარეგნული მხარეა.
მთავარი საკითხი გაცილებით ღრმაა – დაპირისპირება იმ ღირებულებებთან, რომლებმაც თანამედროვე დასავლური ცივილიზაცია ჩამოაყალიბა: ინდივიდუალური თავისუფლება, პირადი პასუხისმგებლობა, კერძო საკუთრება, ნებაყოფლობითი თანამშრომლობა, თავისუფალი მეწარმეობა და სახელმწიფოსა თუ რელიგიური ხელისუფლებისგან დამოუკიდებელი ადამიანის უფლებები.
ამ ღირებულებებმა ადამიანს მისცა შესაძლებლობა, თავად განსაზღვროს საკუთარი ცხოვრების მიზნები, აირჩიოს რწმენა, პროფესია, საცხოვრებელი, საქმიანობა და თანამშრომლობის ფორმები. კერძო საკუთრებამ და თავისუფალმა ბაზარმა კი ამ დამოუკიდებლობის ეკონომიკური საფუძველი შექმნა: ადამიანს შეუძლია საკუთარი შრომით, ცოდნითა და სამეწარმეო ინიციატივით შექმნას დოვლათი ისე, რომ ამისთვის პოლიტიკური ან რელიგიური ხელმძღვანელობის ნებართვა არ სჭირდებოდეს.
ეს არ ნიშნავს, რომ დასავლეთის ისტორია მხოლოდ თავისუფლების თანმიმდევრული გაფართოებაა. დასავლურმა სახელმწიფოებმა თავადაც შექმნეს კოლონიური, ნაციონალისტური, სოციალისტური და სხვა ავტორიტარული სისტემები. მაგრამ დასავლური ლიბერალური ტრადიციის განსაკუთრებული მიღწევა სწორედ ის პრინციპია, რომ ადამიანი არ ეკუთვნის არც სახელმწიფოს, არც კლასს, არც ერს და არც რელიგიურ საზოგადოებას.
ამ პრინციპს ეწინააღმდეგება ყოველი იდეოლოგია, რომელიც კოლექტიურ მიზანს ინდივიდის უფლებებზე მაღლა აყენებს. სოციალისტური ავტორიტარიზმი ეკონომიკურ გადაწყვეტილებებს პოლიტიკური ხელისუფლების კონტროლს უქვემდებარებს; რელიგიური ავტორიტარიზმი კი ცდილობს, პირადი და საზოგადოებრივი ცხოვრება სავალდებულო რელიგიური წესებით მოაწესრიგოს.
მათი საბოლოო მიზნები ერთმანეთისგან განსხვავდება, მაგრამ მათი ავტორიტარული ფორმებისთვის საერთო პრობლემაა დამოუკიდებელი ადამიანი – მესაკუთრე, მეწარმე, განსხვავებული აზრის მქონე მოქალაქე, მორწმუნე ან ურწმუნო, რომელსაც შეუძლია საკუთარ ცხოვრებას თავად გაუძღვეს.
სწორედ ამ საფუძველზე უნდა განვიხილოთ რადიკალური მემარცხენეებისა და პოლიტიკური ისლამის ზოგიერთი მიმდინარეობის შესაძლო თანამშრომლობა, რომელსაც ხშირად „წითელ-მწვანე ალიანსს“ უწოდებენ.
ეს თანამშრომლობა მხოლოდ თეორიული მსჯელობის საგანი არ არის. საფრანგეთში დოკუმენტირებულია მემარცხენე და მუსლიმური სტუდენტური ორგანიზაციების ერთობლივი მონაწილეობა წარმომადგენლობით არჩევნებში, მათი საზოგადოებრივი ურთიერთობები და ოქტომბრის მობილიზაციის მხარდაჭერა. თუმცა კონკრეტული მუსლიმური ორგანიზაციის მონაწილეობა ჯერ კიდევ არ ნიშნავს, რომ იგი პოლიტიკური ისლამის ავტორიტარულ მიმდინარეობას ეკუთვნის.
ამ განსხვავების დაცვა აუცილებელია იმისთვის, რომ პოლიტიკური და იდეოლოგიური პასუხისმგებლობა ზუსტად განვსაზღვროთ და ის ადამიანებს წარმომავლობის ან რელიგიის მიხედვით არ მივაწეროთ.
არანაკლებ მნიშვნელოვანია უცხოური გავლენისა და ფინანსური ინტერესების საკითხი. როდესაც სხვადასხვა ქვეყანაში საპროტესტო გამოსვლები ერთმანეთს ემთხვევა, ბუნებრივია კითხვა – მოქმედებს მხოლოდ საერთო ეკონომიკური უკმაყოფილება, საერთაშორისო პოლიტიკური ქსელების ურთიერთგავლენა თუ კონკრეტული ორგანიზაციული კოორდინაციაც?
ამ კითხვას პასუხი კონკრეტული ფინანსური და საორგანიზაციო ფაქტებით უნდა გაეცეს.
მაგრამ ვიდრე უცხოურ კავშირებსა და ქუჩის ძალადობას შევეხებით, საჭიროა გავიგოთ, როგორ გაჩნდა საფრანგეთში საპროტესტო მოძრაობა, ვინ ჩაერთო მის ორგანიზებაში და როგორი ეკონომიკური წესრიგის დამყარებას ცდილობს თითოეული პოლიტიკური ძალა.
მთავარი კითხვა მხოლოდ ის არ არის, ვინ გამოვიდა ქუჩაში. მთავარია, ვინ ცდილობს ადამიანების უკმაყოფილების გამოყენებას, რა ძალაუფლების მოპოვება სურს და რამდენად შეუთავსებელია მისი მიზნები თავისუფალი ადამიანის უფლებებთან.
1. პროტესტის სათავე – 2018 წლის „ყვითელი ჟილეტებიდან“ 2026 წლის ოქტომბრამდე
2018 წელი – საწვავის გადასახადიდან საყოველთაო პროტესტამდე
საფრანგეთის ოქტომბრის მოვლენების ისტორიული ფონი 2018 წელს იწყება, როდესაც პრეზიდენტ ემანუელ მაკრონის მთავრობამ ეკოლოგიური პოლიტიკის ფარგლებში საწვავზე გადასახადების გაზრდა დაგეგმა.
ამ გადაწყვეტილებამ განსაკუთრებით დააზარალა რეგიონებისა და გარეუბნების მოსახლეობა, რომლისთვისაც სამსახურში მისვლა, ყოველდღიური საჭიროებების დაკმაყოფილება და ოჯახის გადაადგილება ავტომობილთან იყო დაკავშირებული.
აქ მკაფიოდ გამოჩნდა პოლიტიკური ცენტრალიზაციის ეკონომიკური პრობლემა: ხელისუფლებამ ერთი მიზნის – ენერგომოხმარებისა და გამონაბოლქვის შემცირების – მისაღწევად მოქალაქეებს დაუწესა საერთო ხარჯი ისე, რომ მათი პირადი გარემოებები, შესაძლებლობები და ალტერნატივები განსხვავდებოდა.
Priscillia Ludosky – პრისილია ლუდოსკი
როლი: „ყვითელი ჟილეტების“ მოძრაობის ერთ-ერთი თავდაპირველი ორგანიზატორი.
საქმიანობა და შეხედულებები: მცირე მეწარმე, საგადასახადო ტვირთის შემცირების, მოქალაქეთა პოლიტიკური მონაწილეობისა და ეკოლოგიური საკითხების აქტივისტი.
2018 წლის მაისში ინტერნეტში გამოაქვეყნა საწვავის ფასების შემცირების მოთხოვნით პეტიცია. მისი კამპანია ერთ-ერთ საფუძვლად იქცა იმ მასობრივი მოძრაობისთვის, რომელიც შემდგომ „ყვითელი ჟილეტების“ სახელით გახდა ცნობილი.
Éric Drouet – ერიკ დრუე
როლი: 2018 წლის საპროტესტო მობილიზაციის ერთ-ერთი მთავარი ორგანიზატორი.
პოლიტიკური მიმართულება: ანტიელიტური პროტესტი, პირდაპირი დემოკრატია, მოქალაქეთა ინიციატივით რეფერენდუმები.
2018 წლის ოქტომბერში დრუემ და სხვა აქტივისტებმა სოციალურ ქსელებში გზების ბლოკირებისკენ მოუწოდეს მოქალაქეებს, ხოლო 17 ნოემბერს მოძრაობა ეროვნულ მასშტაბზე გავიდა.
2018 წლის 17 ნოემბერს საფრანგეთის ქუჩებში დაახლოებით 280 000 ადამიანი გამოვიდა. მოძრაობის სიმბოლოდ იქცა ყვითელი ამრეკლავი ჟილეტი, რომლის ქონა ავტომობილში საფრანგეთში სავალდებულოა.
თავდაპირველად ეს არ ყოფილა არც კომუნისტური, არც სოციალისტური და არც რომელიმე პარტიის მიერ ცენტრალიზებულად ორგანიზებული მოძრაობა. მასში მონაწილეობდნენ მცირე მეწარმეები, დასაქმებულები, მძღოლები, პენსიონერები და სხვა მოქალაქეები, რომლებსაც აერთიანებდათ ცხოვრების გაძვირებისა და მაღალი გადასახადების წინააღმდეგ პროტესტი.
დროთა განმავლობაში მოთხოვნები გაფართოვდა. გაჩნდა პენსიებისა და ხელფასების ზრდის, სოციალური დახმარების გაფართოებისა და პირდაპირი დემოკრატიის მოთხოვნებიც.
ამან თავდაპირველი მოძრაობის შიგნით მნიშვნელოვანი ეკონომიკური წინააღმდეგობა წარმოშვა: ერთი ჯგუფი სახელმწიფოს მიერ მოქალაქეთა შემოსავლების დაბეგვრას აპროტესტებდა, მეორე კი იმავე სახელმწიფოსგან მეტ ხარჯვას მოითხოვდა.
მაკრონის მთავრობამ 2018 წლის დეკემბერში უარი თქვა საწვავზე დაგეგმილი გადასახადის ზრდაზე. მაგრამ საზოგადოებრივი უკმაყოფილება არ დასრულებულა.
2026 წლის სექტემბერი – ძველი სიმბოლიკის დაბრუნება
2026 წლის სექტემბრის დასაწყისში სოციალურ ქსელებში გავრცელდა მოწოდება ახალი საპროტესტო გამოსვლის შესახებ.
მის ერთ-ერთ საწყის წყაროდ TikTok-ზე გავრცელებული ვიდეო იქცა. ვიდეოს ავტორი ფსევდონიმით V2 მოქმედებდა და საწვავის გაძვირებას აპროტესტებდა. მან 17 ოქტომბერი საერთო მობილიზაციის დღედ დაასახელა.
შემდგომ გაჩნდა მრავალი გვერდი, პლაკატი და ანგარიში, რომელიც თითქოს „ყვითელი ჟილეტების“ ოფიციალურ დაბრუნებას აცხადებდა.
16 სექტემბერს Le Monde-მა გამოიკვლია ამ კამპანიის წარმოშობა და დაადგინა, რომ თავდაპირველი მოწოდება არ მოდიოდა მოძრაობის ისტორიული ორგანიზატორებისგან. ზოგიერთი ანგარიში ხელოვნური ინტელექტით შექმნილ პლაკატებს იყენებდა და საპროტესტო თემით ახალი გამომწერების მოზიდვას ცდილობდა.
ამიტომ სექტემბრის კამპანიის დასაწყისი არ შეიძლება ავტომატურად მივაწეროთ რომელიმე კონკრეტულ პარტიას ან საერთაშორისო ორგანიზაციას.
წყარო: Le Monde – Les « gilets jaunes » de retour le 17 octobre : itinéraire d’une rumeur née sur TikTok (16 სექტემბერი, 2026).
მოწოდების გავრცელების შემდეგ ისტორიულმა „ყვითელმა ჟილეტებმა“ მისი მხარდაჭერა დაიწყეს.
Jérôme Rodrigues – ჟერომ როდრიგესი
იდეოლოგიური მიმართულება: სოციალური პროტესტი, ხელისუფლებისა და პოლიტიკური ელიტების კრიტიკა, მოქალაქეთა უშუალო მონაწილეობა.
10 ოქტომბერს საჯაროდ მოუწოდა მოსწავლეებს, დასაქმებულებსა და „ყვითელ ჟილეტებს“ 17 ოქტომბრის გამოსვლაში ჩართვისკენ.
მობილიზაციას მხარი დაუჭირა, მიუხედავად იმისა, რომ მისი საწყისი მოწოდების წარმომავლობა თავდაპირველად მისთვისაც გაურკვეველი იყო.
Maxime Nicolle (Fly Rider) – მაქსიმ ნიკოლი
იდეოლოგიური მიმართულება: ანტისისტემური პოპულიზმი, პოლიტიკური ელიტების კრიტიკა, მოქალაქეთა პირდაპირი მონაწილეობა.
2018 წლის მოძრაობის ცნობილი წარმომადგენელი. 17 ოქტომბრის გამოსვლების მხარდაჭერა გამოაცხადა და მშვიდობიანი მოქმედებისკენ მოუწოდებდა მონაწილეებს.
François Boulo – ფრანსუა ბულო
პროფესია: ადვოკატი, „ყვითელი ჟილეტების“ ყოფილი რეგიონული წარმომადგენელი.
იდეოლოგია: ეკონომიკური სუვერენიზმი, პროტექციონიზმი, ევროკავშირის ეკონომიკური წესებისა და პოლიტიკური ელიტების კრიტიკა.
2026 წლის ოქტომბერში მოსწავლეთა პროტესტს მხარი დაუჭირა და 17 ოქტომბრის აქციას საზოგადოებრივი მობილიზაციის ახალ შესაძლებლობად მიიჩნევდა.
Sophie Tissier – სოფი ტისიე
იდეოლოგიური მიმართულება: მოქალაქეთა პირდაპირი მონაწილეობა, კონსტიტუციური რეფორმები, წარმომადგენლობითი დემოკრატიის კრიტიკა.
„ყვითელი ჟილეტების“ აქტივისტი, რომელმაც პარიზში 17 ოქტომბრის საპროტესტო შეკრების ოფიციალური განაცხადი შეიტანა. ეს სამართლებრივად უფრო კონკრეტული ორგანიზაციული როლია, ვიდრე მხოლოდ სოციალურ ქსელში მხარდაჭერის გამოხატვა.
ლუდოსკი და დრუეც ახალი მობილიზაციის შესახებ საჯაროდ საუბრობდნენ, თუმცა ყველა მათგანს ერთნაირი მონაწილეობა არ განუცხადებია.
მათი პოზიციები და ჩართულობის განსხვავებები აღწერილია RTL-ის 16 ოქტომბრის სპეციალურ მასალაში; ტისიეს მიერ პარიზის აქციის განაცხადის შეტანა დასტურდება Euronews-ის 16 ოქტომბრის მიმოხილვით.
მნიშვნელოვანი განსხვავება: „ყვითელი ჟილეტების“ ცნობილი წარმომადგენლების პოლიტიკური და ეკონომიკური შეხედულებები ერთნაირი არ არის. ისინი არ უნდა გავაიგივოთ კომუნისტურ პარტიასთან ან რადიკალურ მემარცხენე პროფკავშირებთან მხოლოდ იმიტომ, რომ 17 ოქტომბრის აქციას მხარი დაუჭირეს.
21 სექტემბერი – მოსწავლეთა დამოუკიდებელი პროტესტის დაწყება
სექტემბერში სოციალური უკმაყოფილების მეორე, დამოუკიდებელი მიმართულებაც გაჩნდა.
21 სექტემბერს კრეტეის ერთ-ერთ ლიცეუმში დაიწყო გამოსვლა მასწავლებლების ნაკლებობისა და სასკოლო პირობების წინააღმდეგ. მალე პროტესტი პარიზის გარეუბნებსა და შემდეგ სხვა ქალაქებს მოედო.
მოსწავლეები აპროტესტებდნენ კლასების გადატვირთულობას, მასწავლებლების არყოფნას, დაზიანებულ ინფრასტრუქტურას, განათლების პირობებში უთანასწორობასა და უნივერსიტეტში მიღების სისტემის შეზღუდვებს.
1 ოქტომბრისთვის საპროტესტო მოქმედებებმა საშუალო განათლების დაწესებულებების მნიშვნელოვან ნაწილს მიაღწია.
Le Monde-ის 5 ოქტომბრის ანალიზი ადასტურებს, რომ თავდაპირველი მოძრაობა სპონტანურად დაიწყო, მოგვიანებით კი მას ორგანიზებული პოლიტიკური და პროფკავშირული ძალები შეუერთდნენ.
წყარო: Le Monde – Le mouvement lycéen, singulier et déjà historique (5 ოქტომბერი, 2026).
სწორედ ამ ორი პროცესის – სექტემბერში სოციალური ქსელებით დაწყებული 17 ოქტომბრის კამპანიისა და დამოუკიდებელი მოსწავლეთა მოძრაობის – დაკავშირებამ შექმნა მასობრივი საპროტესტო ტალღის საფუძველი.
ეს დაკავშირება არც შემთხვევითი იყო მთლიანად და არც თავიდან ბოლომდე ერთი ცენტრის მიერ ორგანიზებული. იგი თანდათან ჩამოყალიბდა, როდესაც სხვადასხვა პოლიტიკურმა ორგანიზაციამ საერთო საპროტესტო სივრცეში საკუთარი შესაძლებლობები დაინახა.
2. როგორ იქცა მოსწავლეთა პროტესტი ორგანიზებულ პოლიტიკურ მოძრაობად?
სექტემბრის ბოლოს მოსწავლეთა პროტესტში აქტიურად გამოჩნდნენ ორგანიზაციები, რომლებსაც უკვე ჰქონდათ პოლიტიკური გამოცდილება, კონტაქტები და ჩამოყალიბებული იდეოლოგიური მიზნები.
ერთ-ერთი მათგანია RED Jeunes – Rassemblement pour l’égalité et la démocratie, 2021 წელს შექმნილი მემარცხენე ახალგაზრდული ორგანიზაცია, რომლის ჩამოყალიბებაში ყოფილმა კომუნისტმა აქტივისტებმაც მიიღეს მონაწილეობა.
RED Jeunes მუშაობს საფრანგეთის ღარიბ გარეუბნებში, განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს სოციალურ უთანასწორობას, ანტირასიზმს, პოლიციის მოქმედებების კრიტიკასა და ახალგაზრდების პოლიტიკურ ორგანიზებას.
მისი საქმიანობა მხოლოდ სასკოლო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესების მოთხოვნით არ შემოიფარგლება. ორგანიზაციის გამოცხადებული ამოცანა ახალგაზრდებისთვის პოლიტიკური გავლენის მოპოვების შესაძლებლობის შექმნაცაა.
ეს გარემოება პროტესტის შესაფასებლად მნიშვნელოვანია: სოციალური უკმაყოფილება შეიძლება ბუნებრივად წარმოიშვას, მაგრამ მისი ორგანიზებული პოლიტიკური ძალის ჩამოყალიბება უკვე განსაზღვრულ იდეოლოგიურ და ორგანიზაციულ საქმიანობას გულისხმობს.
ახალგაზრდული მოძრაობის ძირითადი ფიგურები
Soumaya Sarré – სუმაია სარე
ასაკი: 18 წელი. ორგანიზაციები: RED Jeunes, გარეუბნების მოსწავლეთა მობილიზაცია.
წარმომავლობა და რელიგიური გარემო: გაიზარდა ბონდიში, საფრანგეთში, მუსლიმურ ოჯახში.
განათლება: სორბონის უნივერსიტეტში სწავლობს ისტორიასა და არაბულ ენას. საშუალო სკოლა წარჩინებით დაამთავრა; 2026 წელს მოიგო შოას მემორიალის მიერ ორგანიზებული საჯარო გამოსვლის კონკურსი.
იდეოლოგია: მემარცხენე სოციალური აქტივიზმი, ანტირასიზმი, განათლებისთვის სახელმწიფო დაფინანსების ზრდა, გარეუბნების ახალგაზრდების პოლიტიზაცია.
სარემ პოპულარობა მოიპოვა სოციალური ქსელებით გავრცელებული ვიდეოებით, რომლებშიც აკრიტიკებდა სასკოლო პირობებსა და პოლიციის მოქმედებებს. მონაწილეობდა LFI-ის ღონისძიებებში, თუმცა თავად პარტიულ კუთვნილებას უარყოფს.
ბიოგრაფიული წყარო: Le Monde – Soumaya Sarré, ex-lycéenne de Bondy et un des visages de la mobilisation (6 ოქტომბერი).
Walid Mansouri – ვალიდ მანსური
ასაკი: 18 წელი. ორგანიზაცია: Fédération lycéenne des quartiers (FLQ).
წარმომავლობა: გაიზარდა სენ-დენიში; მამის მხრიდან ალჟირული ოჯახური ფესვები აქვს.
იდეოლოგია: მემარცხენე ახალგაზრდული პოლიტიკა, სოციალური თანასწორობა, ღარიბი გარეუბნების წარმომადგენლობა და განათლების სახელმწიფო დაფინანსების გაფართოება.
ორგანიზაციული კავშირი: მონაწილეობდა სენ-დენის მუნიციპალურ არჩევნებში LFI-ის ადგილობრივი პოლიტიკური ჯგუფის საარჩევნო სიით.
მანსური აქტიურად მონაწილეობდა 4 ოქტომბრის შეკრების მომზადებასა და გარეუბნების მოსწავლეთა ორგანიზაციულ გაერთიანებაში.
წყაროები: Reporterre – მოსწავლეთა ახალი ფედერაციის ორგანიზატორები და Le Monde – პოლიტიკური კავშირები სენ-დენიში.
Yassine Benyettou – იასინ ბენიეტუ
ორგანიზაციები: RED Jeunes, Génération EDR.
იდეოლოგია: მემარცხენე ანტირასისტული აქტივიზმი, ანტიფაშიზმი, ისლამოფობიის წინააღმდეგ პოლიტიკური მობილიზაცია.
როლი: RED Jeunes-ის ეროვნული მდივანი და სხვადასხვა ახალგაზრდული ორგანიზაციის თანამშრომლობის ერთ-ერთი წარმომადგენელი.
მისი საქმიანობა უკავშირდება არა მხოლოდ საგანმანათლებლო მოთხოვნებს, არამედ ანტიდისკრიმინაციულ და პოლიტიკურ კამპანიებსაც.
ეს ორგანიზაციული როლი მნიშვნელოვანია იმ ქსელის გასაგებად, რომელშიც RED Jeunes-ისა და სხვა ანტირასისტული გაერთიანებების აქტივისტები თანამშრომლობდნენ.
წყარო: Politis – Génération EDR-ის შესაძლო დაშლის შესახებ.
4 ოქტომბერი – სენ-დენის შეკრება და FLQ-ის ჩამოყალიბება
2026 წლის 4 ოქტომბერს RED Jeunes-ის მოწოდებით სენ-დენის მერიის წინ გაიმართა ახალგაზრდული შეკრება, რომელსაც დაახლოებით 350 ადამიანი ესწრებოდა.
შეკრებაზე ჩამოყალიბდა Fédération lycéenne des quartiers (FLQ) – გარეუბნების მოსწავლეთა ფედერაცია.
მისი მოთხოვნები ეხებოდა სკოლების დაფინანსებას, გადატვირთულ კლასებს, მასწავლებლების ნაკლებობას, ინფრასტრუქტურასა და უნივერსიტეტებში მიღების სისტემას.
შეკრებას პოლიტიკური მნიშვნელობაც ჰქონდა. მონაწილეები ცდილობდნენ, ცალკეულ სკოლებში წარმოშობილი უკმაყოფილება საერთო ორგანიზაციად ექციათ, რომელიც შეძლებდა ახალგაზრდების წარმომადგენლობას ხელისუფლებასა და პოლიტიკურ ინსტიტუტებთან ურთიერთობაში.
ამ საქმიანობას ადგილობრივი პოლიტიკური მხარდაჭერაც აღმოაჩნდა.
Bally Bagayoko – ბალი ბაგაიოკო
თანამდებობა: სენ-დენის მერი 2026 წლის მარტიდან.
პარტია: La France insoumise (LFI).
წარმომავლობა: დაიბადა საფრანგეთში, მალიური წარმოშობის ოჯახში.
რელიგია: საჯაროდ ადასტურებს მუსლიმურ იდენტობას.
იდეოლოგია: მემარცხენე მუნიციპალური პოლიტიკა, სოციალური გადანაწილება, ანტირასიზმი, სახელმწიფო მომსახურებების გაფართოება.
ბაგაიოკო აქტიურად უჭერდა მხარს მოსწავლეთა მოთხოვნებს. მისმა მუნიციპალიტეტმა 4 ოქტომბრის შეკრებას ტექნიკური დახმარება გაუწია – გამოყო ბარიერები, ხმის გამაძლიერებელი აპარატურა და ღონისძიებისთვის საჭირო სხვა საშუალებები.
იგი მონაწილეობდა მოსწავლეთა შეკრებაშიც და მათ მხარდამჭერ განცხადებებს აკეთებდა.
აქ მნიშვნელოვანი ორგანიზაციული კავშირები იკვეთება.
შეკრებას მემარცხენე ახალგაზრდული ორგანიზაცია მართავდა; ღონისძიებას ტექნიკურად დაეხმარა მუნიციპალიტეტი, რომელსაც რადიკალური მემარცხენე პარტიის წარმომადგენელი ხელმძღვანელობს; ერთ-ერთი ახალგაზრდა ორგანიზატორი კი ამავე მერის საარჩევნო სიაში მონაწილეობდა.
ამას ადასტურებს Le Monde-ის 5 ოქტომბრის დეტალური რეპორტაჟი.
ეს გარემოება პოლიტიკური მობილიზაციის მექანიზმის გასაგებად მნიშვნელოვანია. მაგრამ მუნიციპალიტეტის დახმარება, ცალკე აღებული, ვერ ადასტურებს, რომ მან შემდგომი დარბევების ორგანიზება ან დაფინანსება იკისრა.
აქ ჩნდება უფრო კონკრეტული ეკონომიკური და სამართლებრივი კითხვა: როდესაც მუნიციპალიტეტი პოლიტიკური მოძრაობის საქმიანობას საჯარო რესურსებით ეხმარება, როგორ განისაზღვრება დახმარების წესი და აქვს თუ არა იმავე რესურსებზე წვდომა სხვა პოლიტიკური შეხედულებების მქონე ორგანიზაციასაც?
თავისუფალ საზოგადოებაში საჯარო დაწესებულება არ უნდა იქცეს მმართველი პარტიის პოლიტიკური მხარდამჭერების განსაკუთრებული პრივილეგიის წყაროდ.
14 ოქტომბერი – ახალგაზრდული მოძრაობის ევროპულ პოლიტიკურ სივრცეში გასვლა
FLQ-ის წარმომადგენლები, მათ შორის სუმაია სარე და ვალიდ მანსური, ბრიუსელში ევროპარლამენტის ღონისძიებასაც დაესწრნენ.
Marie Toussaint – მარი ტუსენი
თანამდებობა: ევროპარლამენტარი.
პოლიტიკური მიმართულება: ეკოლოგიზმი, სოციალური და გარემოსდაცვითი სამართლიანობა, მწვანე პოლიტიკა.
როლი: მონაწილეობდა ღონისძიების ორგანიზებაში, რომელიც გარეუბნების პოლიტიკური პრობლემებისა და ახალგაზრდების წარმომადგენლობის საკითხებს ეხებოდა.
შეკრებაზე ახალგაზრდების გამოჩენა აჩვენებს, რომ მოსწავლეთა მოძრაობამ ადგილობრივი სკოლების ფარგლებს გასცდა და პოლიტიკური კავშირები ევროპულ დონეზეც გააფართოვა.
ამავე პერიოდში 17 ოქტომბრის საერთო მობილიზაციას მხარდაჭერა გამოუცხადეს პოლიტიკურმა პარტიებმა, პროფკავშირებმა და სტუდენტურმა გაერთიანებებმა.
მოძრაობა თანდათან იქცა convergence des luttes-ად – განსხვავებული სოციალური და პოლიტიკური ჯგუფების ერთიანი საპროტესტო მოქმედების მცდელობად.
მაგრამ განსხვავებული ინტერესების გაერთიანება არ ნიშნავს მათ ურთიერთშეთავსებას. სწორედ ამიტომ საჭიროა იმ ორგანიზაციების პროგრამების შესწავლა, რომლებმაც პროტესტში პოლიტიკური და საორგანიზაციო რესურსები შეიტანეს.
3. პოლიტიკური პარტიები – რას სთავაზობენ ისინი უკმაყოფილო მოქალაქეებს?
La France insoumise (LFI) – ეკოსოციალიზმი და სახელმწიფო ეკონომიკური მართვა
La France insoumise საფრანგეთის რადიკალური მემარცხენე პოლიტიკური გაერთიანებაა.
მისი პროგრამა აერთიანებს დემოკრატიულ სოციალიზმს, ეკოსოციალიზმს, მემარცხენე პოპულიზმს, მაღალი შემოსავლებისა და ქონების გადანაწილებას, ეკონომიკის პოლიტიკურ დაგეგმვასა და სახელმწიფოს აქტიურ მონაწილეობას სხვადასხვა ეკონომიკურ სექტორში.
Jean-Luc Mélenchon – ჟან-ლუკ მელანშონი
სტატუსი: LFI-ის დამფუძნებელი და მთავარი პოლიტიკური ფიგურა.
წარმომავლობა: დაიბადა მაროკოს ქალაქ ტანჟერში, ფრანგულ ოჯახში, ესპანური და სიცილიური ფესვებით.
რელიგიური ბიოგრაფია: კათოლიკურ ოჯახში გაიზარდა, მოგვიანებით კი სეკულარული პოლიტიკის ერთ-ერთი ცნობილი წარმომადგენელი გახდა.
იდეოლოგია: ეკოსოციალიზმი, მემარცხენე პოპულიზმი, ეკონომიკური პროტექციონიზმი და სახელმწიფოს მიერ ეკონომიკური რესურსების განაწილებაში უფრო აქტიური მონაწილეობა.
მელანშონი მხარს უჭერს პალესტინის საკითხის აქტიურად წამოწევას, იმიგრანტული წარმოშობის მოქალაქეების პოლიტიკურ წარმომადგენლობასა და გარეუბნებში მემარცხენე საარჩევნო გავლენის გაფართოებას.
17 ოქტომბერს იგი პარიზის დემონსტრაციაში მონაწილეობდა. ამავე დროს, დაგმო მაღაზიების დარბევა.
წყაროები: AP – მელანშონის მონაწილეობა 17 ოქტომბრის გამოსვლებში და Le Monde – LFI-ის მონაწილეობა მოსწავლეთა მოძრაობის გარემოში.
Manuel Bompard – მანუელ ბომპარი
თანამდებობა: LFI-ის ეროვნული კოორდინატორი.
იდეოლოგია: მემარცხენე პოპულიზმი, სახელმწიფო ეკონომიკური დაგეგმვა, ფასებისა და შრომითი ურთიერთობების რეგულირება, სოციალური პროგრამების გაფართოება.
ბომპარი ხელმძღვანელობს პარტიის მნიშვნელოვან ორგანიზაციულ და სტრატეგიულ საქმიანობას.
მისი პოლიტიკური პოზიცია უკავშირდება სახელმწიფო ჩარევით ეკონომიკური უთანასწორობის შემცირებასა და ბაზრის რეგულირების გაფართოებას.
LFI-ის პოლიტიკური სტრატეგია სხვადასხვა სოციალურ ჯგუფთან თანამშრომლობას მოიცავს – მოსწავლეებთან, სტუდენტებთან, პროფკავშირებთან, ანტირასისტულ მოძრაობებთან და გარეუბნების ამომრჩევლებთან.
ამ სტრატეგიის პოლიტიკური სარგებელი გასაგებია: ფართო კოალიცია ზრდის მხარდამჭერთა რაოდენობას და სახელმწიფოს ინსტიტუტებზე გავლენის მოპოვების შესაძლებლობას.
მაგრამ ეკონომიკური თვალსაზრისით LFI-ის პროგრამას მნიშვნელოვანი წინააღმდეგობა აქვს.
მისი წარმოდგენით, სახელმწიფომ უნდა გადაწყვიტოს, როგორ გადანაწილდეს მეტი ეკონომიკური რესურსი სოციალური მიზნების მისაღწევად. თუმცა სახელმწიფო ხარჯები იქმნება მოქალაქეების მიერ გამომუშავებული შემოსავლების დაბეგვრით, ვალით ან სხვა საბიუჯეტო პრიორიტეტების შეზღუდვით.
როდესაც ეკონომიკური გადაწყვეტილებები ინდივიდებიდან პოლიტიკურ ორგანოებში გადადის, იზრდება იმის რისკი, რომ რესურსების განაწილება პოლიტიკური გავლენით და არა მომხმარებელთა ნებაყოფლობითი არჩევანით განისაზღვროს.
ეს თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკის ერთ-ერთი ძირითადი დაპირისპირებაა ცენტრალიზებულ პოლიტიკურ მართვასთან.
Parti communiste français (PCF) – კომუნისტური ტრადიცია
Fabien Roussel – ფაბიენ რუსელი
თანამდებობა: საფრანგეთის კომუნისტური პარტიის (PCF) ეროვნული მდივანი.
იდეოლოგია: კომუნიზმი, სოციალიზმი, სახელმწიფოს ეკონომიკური დაგეგმვა, სახელმწიფო ინვესტიციები, შრომითი გარანტიების გაფართოება და სამრეწველო სუვერენიტეტი.
PCF-მ 17 ოქტომბრის მობილიზაციას მხარი დაუჭირა და შემდგომი საპროტესტო საქმიანობის გაგრძელებისკენაც მოუწოდა საკუთარ მხარდამჭერებს.
PCF ისტორიულად მარქსისტული პარტიაა. მისი თანამედროვე პოლიტიკური პროგრამა ყოველთვის სრულ სახელმწიფო საკუთრებას არ გულისხმობს, მაგრამ ეკონომიკის სტრატეგიულ სექტორებში სახელმწიფოს ფართო მონაწილეობას ემხრობა.
ეკონომიკური პრობლემა აქ მხოლოდ საკუთრების ფორმას არ ეხება.
თავისუფალ ბაზარზე ფასი, მოგება და ზარალი წარმოიქმნება მილიონობით ინდივიდის დამოუკიდებელი მოქმედების შედეგად. ეს მექანიზმები აჩვენებს, რომელი რესურსია იშვიათი, რომელი პროდუქტი სჭირდება მომხმარებელს და რომელი საქმიანობა იყენებს რესურსებს წარმატებით.
ცენტრალიზებულ პოლიტიკურ მართვას ეს ინფორმაცია სრულად არ აქვს. როდესაც გადაწყვეტილების მიღება გადადის მეწარმიდან სამინისტროში, ეკონომიკური აღმოჩენის პროცესს პოლიტიკური პრიორიტეტი ანაცვლებს.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პირადი პასუხისმგებლობის საკითხიც: მეწარმე ზარალზე საკუთარ კაპიტალს კარგავს, ხოლო სახელმწიფო მოხელე წარუმატებელი პროგრამის ხარჯს ხშირად გადასახადის გადამხდელს აკისრებს.
ამიტომ სახელმწიფო ეკონომიკური დაგეგმვის გაფართოება მარტო ადმინისტრაციული რეფორმა არ არის – იგი ცვლის იმასაც, ვინ წყვეტს, ვინ რისკავს და ვინ აგებს პასუხს.
4. პროფკავშირები – სოციალური უფლებების დაცვა თუ ეკონომიკური გადაწყვეტილებების პოლიტიკური კონტროლი?
17 ოქტომბრის პროტესტს ორგანიზებული პროფკავშირული ძალებიც შეუერთდნენ.
მათი როლი მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ პოლიტიკური განცხადებების გამო. პროფკავშირებს აქვთ წევრთა ქსელები, ადგილობრივი წარმომადგენლობები, ფინანსური და ორგანიზაციული რესურსები, გაფიცვების გამოცდილება და სამუშაო ადგილებზე მობილიზების შესაძლებლობა.
მაგრამ ყველა პროფკავშირს ერთნაირი იდეოლოგია არ აქვს. ზოგიერთის მთავარი მიზანი შრომითი პირობების გაუმჯობესებაა, სხვები კი არსებული ეკონომიკური სისტემის გარდაქმნას ცდილობენ.
CGT – კომუნისტურ ტრადიციასთან დაკავშირებული პროფკავშირი
Sophie Binet – სოფი ბინე
თანამდებობა: Confédération générale du travail (CGT) – გენერალური მდივანი.
იდეოლოგია: მემარცხენე პროფკავშირული მოძრაობა, სოციალური სახელმწიფოს გაფართოება, შემოსავლების გადანაწილება, შრომის ბაზრის რეგულირება.
ბინე 2023 წლიდან ხელმძღვანელობს CGT-ს. იგი მხარს უჭერს ხელფასების ზრდას, მსხვილი ბიზნესისა და მაღალი ქონების უფრო მაღალ დაბეგვრას, საპენსიო გარანტიების გაძლიერებასა და საჯარო მომსახურებებისთვის მეტი რესურსის გამოყოფას.
2026 წლის 12 ოქტომბერს საჯაროდ განაცხადა, რომ პროფკავშირი 17 ოქტომბრის მობილიზაციას შეუერთდებოდა იქ, სადაც შესაბამისი პირობები იარსებებდა.
CGT საფრანგეთის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი პროფკავშირული გაერთიანებაა. ისტორიულად მას მჭიდრო კავშირი ჰქონდა კომუნისტურ პარტიასთან, თუმცა დღეს დამოუკიდებელი ორგანიზაციაა.
16 ოქტომბერს მისი მთავარი ეკონომიკური მოთხოვნები ხელფასების ზრდასა და ცხოვრების გაძვირების წინააღმდეგ ბრძოლას უკავშირდებოდა.
ეს დასტურდება როგორც CGT-ის ოფიციალური განცხადების მიხედვით, ისე Le Parisien-ის 16 ოქტომბრის ინტერვიუში.
თავისუფალ საზოგადოებაში პროფკავშირი ნებაყოფლობითი თანამშრომლობის სრულიად ლეგიტიმური ფორმაა. მუშაკებს შეუძლიათ გაერთიანდნენ, აწარმოონ კოლექტიური მოლაპარაკებები და საკუთარი შრომის უკეთესი პირობები მოითხოვონ.
მაგრამ კოლექტიური მოლაპარაკება და სახელმწიფოს მიერ შრომის ბაზრის იძულებითი რეგულირება სხვადასხვა მოვლენაა.
როდესაც ახალი თანამშრომლის დაქირავება დამსაქმებლისთვის ზედმეტად ძვირი და რისკიანი ხდება, ეს შესაძლოა განსაკუთრებით აზარალებდეს ახალგაზრდებს, დაბალკვალიფიციურ მუშაკებსა და მცირე საწარმოებს.
რეგულაციას შეუძლია უკვე დასაქმებულების მდგომარეობა დაიცვას, მაგრამ იმ ადამიანებს შეუზღუდოს შესაძლებლობები, რომლებიც სამუშაო ბაზარზე პირველად შედიან.
ამიტომ შრომითი პოლიტიკის შეფასებისას საჭიროა დავინახოთ არა მხოლოდ ის მუშაკები, რომლებმაც დამატებითი გარანტია მიიღეს, არამედ ისინიც, რომლებმაც ამ პოლიტიკის შედეგად სამსახურის პოვნა ვერ შეძლეს.
Solidaires – ღიად ანტიკაპიტალისტური გაერთიანება
Union syndicale Solidaires CGT-ისგან იდეოლოგიურადაც განსხვავდება. იგი საკუთარ თავს პირდაპირ განსაზღვრავს ანტიკაპიტალისტურ, ფემინისტურ, ანტირასისტულ, ეკოლოგიურ და თვითმმართველობაზე ორიენტირებულ პროფკავშირულ გაერთიანებად.
Murielle Guilbert – მიურიელ გილბერი
თანამდებობა: Solidaires-ის თანაგენერალური დელეგატი.
პროფესიული გამოცდილება: საჯარო ფინანსების ინსპექტორი.
იდეოლოგია: ანტიკაპიტალიზმი, ფემინიზმი, ანტიფაშიზმი, სოციალური თანასწორობა და საერთაშორისო პროფკავშირული სოლიდარობა.
მონაწილეობს ორგანიზაციის პოლიტიკურ და საერთაშორისო საქმიანობაში, მათ შორის პალესტინურ პროფკავშირებთან ურთიერთობებში.
Julie Ferrua – ჟიული ფერუა
თანამდებობა: Solidaires-ის თანაგენერალური დელეგატი 2024 წლიდან.
პროფესიული გამოცდილება: ექთანი ტულუზის საუნივერსიტეტო საავადმყოფოში.
იდეოლოგია: ანტიკაპიტალიზმი, მემარცხენე პროფკავშირული აქტივიზმი, ფემინიზმი და სოციალური უფლებების გაფართოება.
ორივე ხელმძღვანელის თანამდებობა და პროფესიული ბიოგრაფია აღწერილია Politis-ის ინტერვიუში Solidaires-ის ხელმძღვანელებთან.
გაერთიანების ოფიციალური პროგრამის მიხედვით, მისი მიზანია არა მხოლოდ შრომითი პირობების გაუმჯობესება, არამედ ფართო საზოგადოებრივი და ეკონომიკური გარდაქმნა.
ეს პირდაპირაა განმარტებული Solidaires-ის ოფიციალურ იდეოლოგიურ დოკუმენტში – Nos positions.
Solidaires-ის საქმიანობაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს საერთაშორისო პროფკავშირულ თანამშრომლობასაც, მათ შორის პალესტინურ ორგანიზაციებთან ურთიერთობას.
ამგვარად, ოქტომბრის პროტესტში მონაწილეობდა პროფკავშირი, რომლის საქმიანობა სცდება ფრანგულ შრომით ბაზარს და ანტიკაპიტალისტურ საერთაშორისო პოლიტიკურ მოძრაობასთან არის დაკავშირებული.
ეკონომიკური თავისუფლების თვალსაზრისით აქ მთავარი შეკითხვაა: რას გულისხმობს კაპიტალიზმის უარყოფა?
თუ საუბარია სახელმწიფოს მიერ შერჩეული მსხვილი ბიზნესის პრივილეგიების, მონოპოლიების ან კორუფციული გარიგებების წინააღმდეგ ბრძოლაზე, ეს მოთხოვნა თავისუფალი ბაზრის პრინციპებსაც შეიძლება შეესაბამებოდეს.
მაგრამ თუ მიზანია კერძო საკუთრების შეზღუდვა, წარმოების პოლიტიკური კონტროლი და ნებაყოფლობითი გაცვლის სისტემის ჩანაცვლება კოლექტიური გადაწყვეტილებებით, საქმე გვაქვს ინდივიდუალური ეკონომიკური თავისუფლების შეზღუდვასთან.
კაპიტალი მხოლოდ დიდი კორპორაციის საკუთრება არ არის. ეს არის დანაზოგი, ხელსაწყო, შენობა, მანქანა, ცოდნაში ჩადებული რესურსი და საწარმოო საშუალებები, რომელთა დახმარებით ადამიანი საკუთარ პროდუქტიულობას ზრდის.
კაპიტალის კერძო საკუთრების შეზღუდვა, საბოლოოდ, შეიძლება თავად მუშაკისა და მცირე მეწარმის დამოუკიდებლობასაც შეეხოს.
Confédération paysanne – ფერმერთა ინტერესები და პროტექციონიზმი
საპროტესტო მობილიზაციას შეუერთდა Confédération paysanne – საფრანგეთის მემარცხენე აგრარული პროფკავშირული გაერთიანება.
მისი ძირითადი მოთხოვნები მცირე ფერმერთა შემოსავლების დაცვას, სოფლის მეურნეობის სახელმწიფო მხარდაჭერას, იმპორტთან კონკურენციის შეზღუდვის ზოგიერთ ფორმასა და ეკოლოგიურ პოლიტიკას ეხება.
Thomas Gibert
ტომა ჟიბერი – ეროვნული პრესსპიკერი, მცირე ფერმერული მეურნეობებისა და აგრარული პროტექციონიზმის მხარდამჭერი.
Fanny Métrat
ფანი მეტრა – ეროვნული პრესსპიკერი, არდეშის რეგიონში მომუშავე მეცხვარე, აგრარული მემარცხენეობისა და ეკოლოგიური პოლიტიკის წარმომადგენელი.
Stéphane Galais
სტეფან გალე – ეროვნული ხელმძღვანელობის წარმომადგენელი, მცირე ფერმერთა დაცვისა და სამრეწველო აგრობიზნესის კრიტიკის მიმართულებით.
2026 წლის იანვრის ოფიციალურ განცხადებაში სამივე ეროვნული პრესსპიკერის სტატუსით არის დასახელებული.
13 ოქტომბერს Confédération paysanne-მ წევრებს 17 ოქტომბრის გამოსვლაში მონაწილეობისკენ მოუწოდა.
წყარო: Confédération paysanne – Mobilisations du 17 octobre (13 ოქტომბერი, 2026).
მისი პოლიტიკის არსებითი ეკონომიკური წინააღმდეგობა ნათელია.
ფერმერს შეუძლია მოითხოვოს სახელმწიფოსგან ადგილობრივი წარმოების დაცვა, მაგრამ ეს დაცვა ხშირად ნიშნავს მომხმარებლის არჩევანის შეზღუდვას.
იმპორტზე დაწესებული ბარიერი ადგილობრივ მწარმოებელს კონკურენტისგან იცავს, თუმცა მომხმარებელს ართმევს შესაძლებლობას, უფრო იაფი ან მისთვის სასურველი პროდუქტი შეიძინოს.
სახელმწიფო სუბსიდია ეხმარება კონკრეტულ ფერმერს, მაგრამ მას გადასახადის გადამხდელი აფინანსებს.
აქ კონფლიქტი მხოლოდ ფერმერსა და მომხმარებელს შორის არ არსებობს. ერთი მოქალაქის სასარგებლოდ სახელმწიფო მეორე მოქალაქის რესურსებს განკარგავს.
თავისუფალი ბაზარი არ ნიშნავს ფერმერის დაუცველობას. იგი ნიშნავს, რომ ფერმერსაც და მომხმარებელსაც აქვთ ნებაყოფლობითი გაცვლის უფლება, ხოლო სახელმწიფოს არ შეუძლია რომელიმე მხარეს კონკურენციისგან განსაკუთრებული პრივილეგია მიანიჭოს.
5. სტუდენტური და მოსწავლეთა ორგანიზაციები – ახალი პოლიტიკური აქტივისტების ქსელი
მოსწავლეთა პროტესტის გაფართოებაში განსაკუთრებული როლი შეასრულეს პროფკავშირულმა და სტუდენტურმა ორგანიზაციებმა.
მათ შორისაა Union syndicale lycéenne (USL) – მემარცხენე მოსწავლეთა გაერთიანება, რომლის პროგრამაში სოციალური თანასწორობის, ანტიფაშიზმის, ფემინიზმისა და ეკოლოგიზმის საკითხებია წარმოდგენილი.
USL-ის მოქმედი ხელმძღვანელები
Ryad Rani – რიად რანი
ასაკი: 19 წელი. თანამდებობა: USL-ის პრეზიდენტი.
იდეოლოგია: მემარცხენე მოსწავლეთა პროფკავშირული პოლიტიკა, განათლების სახელმწიფო დაფინანსების გაზრდა, სოციალური თანასწორობა.
რანი 2026 წლის სექტემბერ-ოქტომბრის მოსწავლეთა მობილიზაციის ერთ-ერთი მთავარი საჯარო წარმომადგენელია.
2026 წლის მუნიციპალურ არჩევნებში მონაწილეობდა ვატრელოში მემარცხენე საარჩევნო სიით, რომელსაც LFI ხელმძღვანელობდა. ამავე დროს აცხადებს, რომ პოლიტიკური პარტიის წევრი არ არის.
საჯაროდ მოითხოვდა მოსწავლეთა პროტესტის გაგრძელებასა და ხელისუფლებისგან კონკრეტულ პასუხებს.
Lydia Hamadene – ლიდია ჰამადენი
თანამდებობა: USL-ის ეროვნული მდივანი.
იდეოლოგია: მემარცხენე ახალგაზრდული პროფკავშირული მოძრაობა, საგანმანათლებლო და სოციალური მოთხოვნები.
მონაწილეობდა განათლების სამინისტროსთან შეხვედრებში, ერთობლივ პრესკონფერენციებსა და ოქტომბრის მობილიზაციის გაგრძელების მოწოდებებში.
მისი საჯარო საქმიანობა აჩვენებს, რომ მოსწავლეთა მოძრაობას უკვე ჰყავდა წარმომადგენლები, რომლებიც ხელისუფლებასთან ორგანიზებული ფორმით აწარმოებდნენ მოლაპარაკებებს.
Marius Mesnil – მარიუს მენილი
თანამდებობა: USL-ის თანაგენერალური მდივანი.
იდეოლოგია: მემარცხენე ახალგაზრდული პროფკავშირული მოძრაობა.
2024 წლიდან მონაწილეობდა კრეტეის აკადემიის მოსწავლეთა წარმომადგენლობით სტრუქტურაში.
2026 წლის ოქტომბერში საჯაროდ მოითხოვდა პროტესტის გაფართოებას და მონაწილეობდა განათლების სამინისტროსთან შეხვედრებში.
რანის, ჰამადენისა და მენილის თანამდებობები, საარჩევნო კავშირები და ოქტომბრის საპროტესტო მოძრაობაში მონაწილეობა დეტალურად არის აღწერილი TF1-ის ბიოგრაფიულ მიმოხილვაში.
USL-ის ყოფილი ხელმძღვანელები და აქტივისტები
Manès Nadel – მანეს ნადელი
ორგანიზაციული გამოცდილება: USL-ის ყოფილი ხელმძღვანელი; დაკავშირებული იყო ანტირასისტულ და ანტიფაშისტურ ახალგაზრდულ მოძრაობებთან.
იდეოლოგია: მემარცხენე ახალგაზრდული პოლიტიკა, ანტიფაშიზმი, სოციალური აქტივიზმი.
მისი საქმიანობა მნიშვნელოვანია იმ პოლიტიკური კავშირების გასაგებად, რომლებიც მოსწავლეთა მოძრაობის ფარგლებს სცდება.
Sofia Tizaoui – სოფია ტიზაუი
ორგანიზაციული გამოცდილება: USL-ის ყოფილი გენერალური მდივანი; მონაწილეობდა ანტირასისტული და მემარცხენე ახალგაზრდული ორგანიზაციების საქმიანობაში.
იდეოლოგია: მემარცხენე სოციალური აქტივიზმი, ანტირასიზმი, ანტიფაშიზმი.
დაკავშირებულია იმ პოლიტიკურ გარემოსთან, რომელშიც Génération EDR და სხვა ახალგაზრდული ანტიდისკრიმინაციული კოლექტივები მოქმედებდნენ.
Philémon Jouglet Marcus – ფილემონ ჟუგლე მარკუსი
ორგანიზაცია: USL-ის ფედერალური ხელმძღვანელობის წარმომადგენელი.
იდეოლოგია: მემარცხენე მოსწავლეთა პროფკავშირული აქტივიზმი.
ოქტომბრის მოძრაობის საჯარო წარმომადგენელი. აპროტესტებდა მთავრობის პოზიციას, რომლის მიხედვითაც მოსწავლეთა მობილიზაცია თითქოს სუსტდებოდა, და მოითხოვდა განათლების პრობლემების რეალურ მოგვარებას.
საჯაროდ აკრიტიკებდა როგორც დემონსტრანტების, ისე პოლიციის ძალადობრივ მოქმედებებს.
ამ ადამიანების საქმიანობა აჩვენებს, რომ ახალგაზრდული მოძრაობა მხოლოდ სოციალური ქსელების სპონტანური პროდუქტი აღარ იყო.
მაგრამ აქაც აუცილებელია ორი განსხვავებული რამ გავმიჯნოთ: მოსწავლეთა ინტერესების დაცვა და კონკრეტული პოლიტიკური იდეოლოგიის გავრცელება.
პირველი ადამიანთა ნებაყოფლობითი ორგანიზების საფუძვლიანი ფორმაა. მეორე ასევე პოლიტიკური თავისუფლებით არის დაცული, მაგრამ მისი პროგრამა შეიძლება კრიტიკულად შეფასდეს იმ თვალსაზრისით, რამდენად ზრდის ან ამცირებს ინდივიდის დამოუკიდებლობას.
Union étudiante (UE) და Fédération syndicale étudiante (FSE)
ორივე ორგანიზაცია მემარცხენე სტუდენტურ პროფკავშირულ გარემოს ეკუთვნის.
Union étudiante მოითხოვს სტუდენტური დახმარების, უნივერსიტეტების დაფინანსებისა და სოციალური გარანტიების გაფართოებას. მის საქმიანობაში განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს ანტირასიზმს, ფემინიზმსა და სოციალური თანასწორობის საკითხებს.
FSE უფრო მკაფიო ანტიკაპიტალისტურ სტუდენტურ ტრადიციასთან არის დაკავშირებული.
Éloïse Lefebvre-Milon – ელოიზ ლეფევრ-მილონი
თანამდებობა: Union étudiante-ის თანაეროვნული მდივანი.
იდეოლოგია: მემარცხენე სტუდენტური მოძრაობა, სოციალური დახმარებების გაფართოება, განათლების სახელმწიფო დაფინანსება, ანტირასიზმი.
2026 წლის ოქტომბრის მოსწავლეთა და სტუდენტური პროტესტის საჯარო წარმომადგენელი.
ასევე იყო Union étudiante–FSE–EMF-ის საერთო საარჩევნო სიის ოფიციალური წარმომადგენელი CNOUS-ის არჩევნებში.
Lorris Chabert – ლორის შაბერი
ორგანიზაცია: Union étudiante.
იდეოლოგიური გარემო: მემარცხენე სტუდენტური სოციალური პოლიტიკა.
მონაწილეობდა Union étudiante-ის ეროვნულ საქმიანობაში და 2026 წელს აირჩიეს CNOUS-ის საბჭოში საერთო სტუდენტური სიით, რომელშიც EMF და FSE-ც მონაწილეობდნენ.
ეს კონკრეტული საარჩევნო კავშირია და არა მხოლოდ არაფორმალური პოლიტიკური სიახლოვე.
ორივე სახელი და საერთო სიის შემადგენლობა ჩანს CNOUS-ის ოფიციალურ გადაწყვეტილებაში კანდიდატების რეგისტრაციის შესახებ და 1 აპრილის არჩევნების ოფიციალურ შედეგებში.
Fédération des associations générales étudiantes (FAGE)
FAGE სტუდენტური ასოციაციების დამოუკიდებელი ფედერაციაა, რომლის წარმომადგენლობაც საფრანგეთის უმაღლეს სასწავლებლებში ფართოდ არის გავრცელებული.
Suzanne Nijdam – სიუზან ნეიდამი
თანამდებობა: FAGE-ის პრეზიდენტი.
პოლიტიკური და ორგანიზაციული მიმართულება: სტუდენტთა ინტერესების წარმომადგენლობა, პლურალიზმი, სოციალური პირობების გაუმჯობესება და ასოციაციების დამოუკიდებლობა.
ფედერაცია თავს უპარტიოდ განსაზღვრავს და მხოლოდ მისი მონაწილეობით არ შეიძლება დავასკვნათ, რომ ყველა სტუდენტური გაერთიანება რადიკალური მემარცხენე იდეოლოგიის მატარებელია.
თანამდებობა დადასტურებულია FAGE-ის ოფიციალურ ხელმძღვანელობის გვერდზე.
მოსწავლეთა და სტუდენტურ ორგანიზაციებს ეკონომიკური მოთხოვნების მნიშვნელოვანი ნაწილი აერთიანებთ, მაგრამ მათი საბოლოო პოლიტიკური მიზნები ერთნაირი არ არის.
მეტიც, განათლების პრობლემების გადასაჭრელად მხოლოდ დამატებითი სახელმწიფო დაფინანსების მოთხოვნა არ არის საკმარისი.
საჭიროა პასუხი კითხვებზე: რატომ არსებობს სკოლებს შორის ასეთი განსხვავებები, რატომ არ იცვლება სწრაფად წარუმატებელი ადმინისტრაციული გადაწყვეტილებები, რატომ აქვთ ოჯახებს შეზღუდული არჩევანი და რატომ არის განათლების ხარისხი ასე ძლიერ დამოკიდებული ცენტრალიზებული ბიუროკრატიის ეფექტიანობაზე?
თავისუფალ საგანმანათლებლო გარემოში ოჯახებსა და სასწავლებლებს მეტი შესაძლებლობა ექნებოდათ, თავად განესაზღვრათ განათლების ფორმა, ხარისხი და დაფინანსების გზები.
ეს არ გამორიცხავს ღარიბი ოჯახების დახმარებას. მაგრამ დახმარება შეიძლება მიმართული იყოს ადამიანის არჩევანის გაფართოებისკენ და არა მის მუდმივ დამოკიდებულებაზე ერთი სახელმწიფო დაწესებულებისგან.
6. Étudiants musulmans de France – რელიგიური იდენტობა და პოლიტიკური გავლენა
მემარცხენე პოლიტიკური პარტიებისა და პროფკავშირების გარდა, ოქტომბრის მოძრაობაში მონაწილეობა მიიღო Étudiants musulmans de France (EMF)-მა – საფრანგეთის მუსლიმ სტუდენტთა ორგანიზაციამ.
EMF განსაკუთრებულ ინტერესს იმსახურებს, რადგან მისი თანამშრომლობა მემარცხენე სტუდენტურ გაერთიანებებთან დადასტურებული ფაქტია, ხოლო მისი შესაძლო კავშირები პოლიტიკური ისლამის ორგანიზებულ მიმდინარეობებთან საფრანგეთში საჯარო პოლიტიკური დავის საგანია.
როგორ შეიქმნა EMF?
ორგანიზაცია 1989 წელს შეიქმნა სახელწოდებით Union islamique des étudiants de France. 1996 წელს დღევანდელი სახელი მიიღო.
EMF აცხადებს, რომ ეხმარება სტუდენტებს სოციალურ, საგანმანათლებლო და კულტურულ საკითხებში; მონაწილეობს სტუდენტურ წარმომადგენლობით არჩევნებში; იცავს მუსლიმური იდენტობის საზოგადოებრივ აღიარებას და მოქმედებს დისკრიმინაციის წინააღმდეგ.
Étudiants musulmans de France (EMF) – მუსლიმ სტუდენტთა წარმომადგენლობითი და საზოგადოებრივი ორგანიზაცია.
EMF-ს აქვს ადგილობრივი ორგანიზაციული ქსელი და მონაწილეობს საერთაშორისო თანამშრომლობაშიც.
მისი ერთ-ერთი პარტნიორული კავშირია FEMYSO – Forum of European Muslim Youth and Student Organisations, ევროპული მუსლიმური ახალგაზრდული და სტუდენტური ორგანიზაციების ფორუმი. EMF-ის ცნობით, FEMYSO აერთიანებს 32 ორგანიზაციას ევროპის 20 ქვეყნიდან.
ორგანიზაცია ოფიციალურად განმარტავს, რომ მისი საქმიანობა მოიცავს სტუდენტთა წარმომადგენლობას, სოციალურ დახმარებასა და კულტურულ პროგრამებს.
წყარო: EMF – Qui sommes-nous? ორგანიზაციის ოფიციალური ისტორია, სტრუქტურა, პარტნიორები და დაფინანსება.
Etudiants Musulmans de France
15 ოქტომბერი – უშუალო მონაწილეობა საპროტესტო კამპანიაში
2026 წლის 15 ოქტომბერს EMF-მ გამოაქვეყნა განცხადება და მხარდაჭერა გამოუცხადა 17 ოქტომბრის მობილიზაციას.
ორგანიზაციამ მოსწავლეთა პროტესტი დაუკავშირა განათლებაში სახელმწიფო რესურსების არათანაბარ განაწილებას, გარეუბნების პრობლემებსა და ხელისუფლების პასუხს ახალგაზრდების მოთხოვნებზე.
ამ განცხადებაში EMF პირდაპირ მოუწოდებდა ახალგაზრდებსა და მოქალაქეებს საერთო საპროტესტო გამოსვლებში მონაწილეობისკენ.
ეს არის ოქტომბრის მოძრაობაში მისი ჩართვის უშუალო მტკიცებულება.
წყარო: EMF – Ce 17 octobre, aux côtés de la jeunesse mobilisée (15 ოქტომბერი, 2026).
Etudiants Musulmans de France
არის თუ არა EMF ისლამისტური ორგანიზაცია?
ეს კითხვა უნდა განვიხილოთ ორი ერთმანეთისგან განსხვავებული გარემოების მიხედვით.
პირველია თავად ორგანიზაციის მუსლიმური იდენტობა და საზოგადოებრივი საქმიანობა. რელიგიური საფუძვლის მქონე სტუდენტური ორგანიზაციის არსებობა თავისუფალ საზოგადოებაში სრულიად ლეგიტიმურია, ისევე როგორც ქრისტიანული, ებრაული, ათეისტური ან სხვა მსოფლმხედველობითი ორგანიზაციის არსებობა.
მეორეა პოლიტიკური ისლამის შესაძლო გავლენა, რომელიც უკვე ეხება რელიგიისა და სახელმწიფო ძალაუფლების ურთიერთობას.
საფრანგეთში EMF-ის მიმართ არსებობს ბრალდებები, რომ მისი ორგანიზაციული გარემო ისტორიულად დაკავშირებულია „მუსლიმ ძმებთან“ (Frères musulmans).
„მუსლიმ ძმები“ პოლიტიკური ისლამის საერთაშორისო მოძრაობაა. მისი სხვადასხვა ეროვნულ მიმდინარეობას განსხვავებული პოლიტიკური სტრატეგია აქვს, მაგრამ ისტორიულად მათი იდეოლოგიის მნიშვნელოვანი საკითხია ისლამური პრინციპების საზოგადოებრივ და სახელმწიფო ინსტიტუტებში დამკვიდრება.
ამ საკითხზე საფრანგეთის პარლამენტშიც გაიმართა განხილვა.
Yoann Gillet – იოან ჟილე
თანამდებობა: საფრანგეთის ეროვნული ასამბლეის დეპუტატი.
პარტია: Rassemblement national (RN).
იდეოლოგია: ნაციონალისტური მემარჯვენეობა, მკაცრი საიმიგრაციო და უსაფრთხოების პოლიტიკა.
2026 წლის 12 მაისს პარლამენტში პირდაპირ დასვა კითხვები EMF-ის შესაძლო ისლამისტურ კავშირებზე, ფინანსურ გამჭვირვალობასა და სტუდენტურ მმართველობაში მის მონაწილეობაზე.
Philippe Baptiste – ფილიპ ბატისტი
თანამდებობა: საფრანგეთის უმაღლესი განათლებისა და კვლევის მინისტრი.
როლი: მთავრობის სახელით უპასუხა პარლამენტის შეკითხვას EMF-ის შესახებ.
მინისტრმა განაცხადა, რომ ორგანიზაციის მონაწილეობა სტუდენტურ არჩევნებში კანონით განსაზღვრული წესების შესაბამისად მიმდინარეობდა. იმ დროისთვის ხელისუფლებას არ ჰქონდა დადგენილი ისეთი გარემოებები, რომლებიც სტუდენტური მმართველობის ორგანოებში სეკულარიზმის წესების დარღვევას დაადასტურებდა.
საპარლამენტო დებატების სრული ტექსტი გამოქვეყნებულია ოფიციალურ ვებგვერდზე: Assemblée nationale – 12 მაისის სხდომა, განყოფილება Étudiants musulmans de France. კითხვების ოფიციალური ფორმულირება ცალკეა ხელმისაწვდომი: Question n°753 – Risque d'entrisme islamiste dans l'enseignement supérieur.
EMF უარყოფს „მუსლიმ ძმებთან“ ორგანიზაციულ კავშირს.
ამგვარად, გვაქვს პოლიტიკური ბრალდება, ორგანიზაციის უარყოფა და მინისტრის ოფიციალური განმარტება. ამ მასალებით მისი კუთვნილება კონკრეტული ისლამისტური ორგანიზაციისადმი დამტკიცებული არ არის.
მაგრამ პოლიტიკური ისლამის ავტორიტარული მიმდინარეობების იდეოლოგიური კრიტიკისთვის რომელიმე კონკრეტული ორგანიზაციის ბრალეულობის დადგენა აუცილებელი არ არის.
აქ ცალკე უნდა შეფასდეს თვითონ პრინციპი: აქვს თუ არა რომელიმე რელიგიურ ორგანიზაციას უფლება, საკუთარი ნორმები სავალდებულო გახადოს სხვებისთვის?
ინდივიდუალური თავისუფლების თვალსაზრისით პასუხი უარყოფითია.
ადამიანს აქვს უფლება, საკუთარი ნებით დაიცვას ნებისმიერი მშვიდობიანი რელიგიური ჩვეულება, მაგრამ არ აქვს უფლება, იმავე წესის დაცვა სხვებს პოლიტიკური ძალაუფლების დახმარებით აიძულოს.
რწმენის თავისუფლება სწორედ იმიტომ არის მნიშვნელოვანი, რომ ის მოიცავს როგორც რწმენის არჩევის, ისე მისგან განსხვავებული ცხოვრების უფლების დაცვას.
7. „წითელ-მწვანე“ თანამშრომლობა – საერთო პოლიტიკური ინტერესი და იდეოლოგიური დაპირისპირება
საფრანგეთის ოქტომბრის მოვლენების მნიშვნელოვანი საკითხია მემარცხენე და მუსლიმური სტუდენტური ორგანიზაციების დადასტურებული თანამშრომლობა.
მაგრამ ამ თანამშრომლობასთან დაკავშირებული მთავარი კითხვა მხოლოდ საარჩევნო ინტერესები არ არის.
საკითხავია, რამდენად შეიძლება განსხვავებულმა კოლექტივისტურმა იდეოლოგიებმა დროებით ითანამშრომლონ იმ ლიბერალური წესრიგის შესუსტების მიზნით, რომელიც ინდივიდს დამოუკიდებელი ცხოვრების შესაძლებლობას აძლევს.
კონკრეტული ფაქტი – CNOUS-ის 2026 წლის არჩევნები
2026 წლის 31 მარტსა და 1 აპრილს სტუდენტური სოციალური მომსახურების ეროვნული ცენტრის, CNOUS-ის, წარმომადგენლობით არჩევნებში საერთო სიით მონაწილეობდნენ:
Union étudiante + Fédération syndicale étudiante + Étudiants musulmans de France.
ოფიციალური შედეგების მიხედვით, ამ სიამ ხმების 32,1% და სამი მანდატი მოიპოვა.
არჩევნებში მონაწილეობდა 181 უფლებამოსილი წარმომადგენლიდან 171. შესაბამისად, 32,1% არის კონკრეტულ წარმომადგენლობით არჩევნებში მიღებული ხმების წილი და არა მთელი საფრანგეთის სტუდენტების მხარდაჭერის მაჩვენებელი.
სიის სრული სახელწოდება ოფიციალურ საარჩევნო დოკუმენტში განსაზღვრავდა მის მიმართულებას როგორც ანტირასისტულს, ფემინისტურს, ანტიიმპერიალისტურს და უკიდურესი მემარჯვენეობის წინააღმდეგ მიმართულს.
წყაროები: CNOUS – 1 აპრილის არჩევნების ოფიციალური შედეგები და CNOUS – კანდიდატთა სიებისა და საარჩევნო პლატფორმების ოფიციალური დოკუმენტი.
Site du réseau des Crous
+1
ეს თანამშრომლობა თავისთავად მნიშვნელოვანი პოლიტიკური მოვლენაა.
მემარცხენე სტუდენტურმა ორგანიზაციებმა და მუსლიმური იდენტობის მქონე გაერთიანებამ გააერთიანეს საარჩევნო რესურსები, კანდიდატები და პოლიტიკური მოთხოვნები კონკრეტულ სახელმწიფო ინსტიტუტში წარმომადგენლობის მოსაპოვებლად.
მათ შესაძლოა ჰქონდეთ განსხვავებული წარმოდგენები სასურველ საზოგადოებრივ წესრიგზე, მაგრამ ინსტიტუციური გავლენის გაზრდა საერთო პრაქტიკულ ინტერესად იქცა.
Génération EDR – ანტირასისტული და ანტიფაშისტური ქსელები
მეორე მნიშვნელოვანი მაგალითია Génération EDR – Espoir, Dignité, Résistance.
მოძრაობა 2025 წელს შეიქმნა და ისლამოფობიის წინააღმდეგ პოლიტიკური მობილიზაციის საკითხებზე მუშაობდა.
მის ორგანიზაციულ გარემოში თანამშრომლობდნენ სხვადასხვა ახალგაზრდული და ანტიფაშისტური მოძრაობის წარმომადგენლები, მათ შორის RED Jeunes-სა და USL-თან დაკავშირებული აქტივისტები.
2026 წლის აპრილში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ საფრანგეთის მთავრობა Génération EDR-ის შესაძლო დაშლის საკითხს განიხილავდა.
წყარო: Politis – Le gouvernement s’apprête à dissoudre Génération EDR (3 აპრილი, 2026).
ამავე ფართო ანტიფაშისტურ გარემოში მნიშვნელოვანი ფიგურაა:
Raphaël Arnault – რაფაელ არნო
თანამდებობა: საფრანგეთის ეროვნული ასამბლეის დეპუტატი.
პარტია: LFI.
ორგანიზაციული წარსული: Jeune Garde antifasciste-ის თანადამფუძნებელი.
იდეოლოგია: რადიკალური ანტიფაშიზმი, მემარცხენე აქტივიზმი.
Jeune Garde საფრანგეთის ხელისუფლებამ 2025 წელს დაშალა. გადაწყვეტილება უკავშირდებოდა ძალადობრივ დაპირისპირებებთან დაკავშირებულ ბრალდებებსა და საზოგადოებრივი წესრიგის საკითხებს.
Jeune Garde-ის საქმიანობა და Génération EDR-ის ორგანიზაციული გარემო გასარჩევია კონკრეტული ოქტომბრის დარბევებისგან. ერთი პოლიტიკური ქსელის აქტივისტებს შორის კავშირი თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ისინი მოგვიანებით მომხდარ ძალადობრივ ქმედებებს ხელმძღვანელობდნენ.
მაგრამ ამ ქსელების არსებობა აჩვენებს, რომ საფრანგეთის მემარცხენე და ანტირასისტული მოძრაობების ნაწილს ჰქონდა თანამშრომლობის გამოცდილება, რომელიც ოქტომბრის საპროტესტო მობილიზაციამდე არსებობდა.
რა აერთიანებთ – სოციალური საკითხები თუ დამოუკიდებელი ადამიანის მიმართ განსხვავებული დამოკიდებულება?
ახლა მივდივართ პრობლემის ფილოსოფიურ საფუძველთან.
დასავლური ცივილიზაციის მნიშვნელოვანი მიღწევაა ინდივიდის გათავისუფლება ისეთი კოლექტიური ხელისუფლებისგან, რომელიც მის ცხოვრებას დაბადების, სოციალური სტატუსის, კლასის ან რელიგიის მიხედვით განსაზღვრავს.
თავისუფალ საზოგადოებაში ადამიანს შეუძლია თავად აირჩიოს საკუთარი მიზნები და მათი მიღწევის საშუალებები. ამის ეკონომიკური საფუძველია კერძო საკუთრება, თავისუფალი გაცვლა, მეწარმეობა და ხელშეკრულების თავისუფლება.
ადამიანს შეუძლია შექმნას ახალი პროდუქტი, დაასაქმოს სხვები, შეიძინოს საკუთრება, შეიცვალოს საქმიანობა და საკუთარი წარმატება იმ ადამიანების ნებაყოფლობით თანამშრომლობას დაუკავშიროს, ვისაც მის მიერ შექმნილი პროდუქტი ან მომსახურება სჭირდება.
ამ პროცესისთვის აუცილებელი არ არის სახელმწიფოს ან რელიგიური ხელისუფლების თანხმობა თითოეულ ეკონომიკურ გადაწყვეტილებაზე.
სწორედ ამგვარი დამოუკიდებლობა შეიძლება ეწინააღმდეგებოდეს ავტორიტარული კოლექტივისტური იდეოლოგიების ინტერესებს.
ავტორიტარული სოციალიზმი ეკონომიკური ურთიერთობების პოლიტიკურ კონტროლს ცდილობს. მისი რადიკალური ფორმებისთვის პრობლემურია დამოუკიდებელი კერძო მესაკუთრე, რომელიც ხელისუფლებისგან დამოუკიდებელ რესურსებს ფლობს და საკუთარი ეკონომიკური გადაწყვეტილებების მიღება შეუძლია.
ავტორიტარული პოლიტიკური ისლამი საზოგადოებრივი ცხოვრების რელიგიური ნორმების მიხედვით მოწესრიგებას ცდილობს. მისი რადიკალური ფორმებისთვის პრობლემურია ადამიანი, რომელიც საკუთარი ნების საფუძველზე უარს ამბობს რელიგიური წესის შესრულებაზე ან განსხვავებულ ცხოვრების წესს ირჩევს.
ორივე სისტემაში საფრთხე ერთნაირი მექანიზმით წარმოიშობა – კოლექტიური მიზნის სახელით ინდივიდის დამოუკიდებელი არჩევანის შეზღუდვით.
მაგრამ მათ შორის მნიშვნელოვანი განსხვავებებიც არსებობს.
სოციალისტური მიმდინარეობების ნაწილი სეკულარიზმს, ქალთა უფლებებსა და პირადი ცხოვრების თავისუფლებას პრინციპულად იცავს. პოლიტიკური ისლამის სხვადასხვა მიმდინარეობას კერძო საკუთრებასა და ვაჭრობაზე განსხვავებული დამოკიდებულება აქვს; ზოგი მათგანი ეკონომიკურ საქმიანობას უშვებს, მაგრამ პირად და საზოგადოებრივ ცხოვრებას რელიგიური ნორმების ქვეშ აყენებს.
ამიტომ მათი თანამშრომლობა არ ნიშნავს სრულ იდეოლოგიურ ერთობას.
უფრო ზუსტი დასკვნა ასეთია: გარკვეული ავტორიტარული მემარცხენე და რელიგიურ-პოლიტიკური ძალებისთვის შესაძლებელია საერთო პოლიტიკური ინტერესის არსებობა იმ წესრიგის წინააღმდეგ, რომელიც ინდივიდს კოლექტიური ხელისუფლებისგან დამოუკიდებლად მოქმედების შესაძლებლობას აძლევს.
ეს არის „წითელ-მწვანე“ ალიანსის ერთ-ერთი შესაძლო იდეოლოგიური საფუძველი.
პოლიტიკური სარგებელი
ამ თანამშრომლობას პრაქტიკული ინტერესებიც აქვს.
მემარცხენე პარტიებს აინტერესებთ გარეუბნებში პოლიტიკური გავლენის გაფართოება, ახალგაზრდული მობილიზაცია, ახალი აქტივისტებისა და ამომრჩევლების მოზიდვა.
მუსლიმური სტუდენტური და საზოგადოებრივი ორგანიზაციები ცდილობენ გააძლიერონ საკუთარი ინტერესების წარმომადგენლობა სახელმწიფო და საზოგადოებრივ ინსტიტუტებში.
მათ საერთო საკითხებად შეიძლება იქცეს საიმიგრაციო პოლიტიკა, სოციალური დახმარება, დისკრიმინაციის საწინააღმდეგო კამპანიები, პალესტინის მხარდაჭერა და მოქმედი ხელისუფლების კრიტიკა.
მაგრამ პოლიტიკური თანამშრომლობის საბოლოო შეფასება მხოლოდ მონაწილეთა გამოცხადებული მიზნებით არ უნდა შემოიფარგლოს.
მთავარია, რას მოითხოვენ ისინი იმ ადამიანებისგან, რომლებიც მათ შეხედულებებს არ იზიარებენ.
თუ მათი მოთხოვნები ნებაყოფლობით თანამშრომლობას, თავისუფალ სიტყვას, თანაბარ კანონებსა და ინდივიდუალურ არჩევანს ეფუძნება, ასეთი საქმიანობა თავისუფალი საზოგადოების ნაწილია.
თუ ისინი ცდილობენ, სახელმწიფოს ძალით შეზღუდონ საკუთრება, მეწარმეობა, რწმენის თავისუფლება ან განსხვავებული ცხოვრების წესი, ეს უკვე დასავლური ლიბერალური პრინციპების წინააღმდეგ მიმართული პოლიტიკაა.
მთავარი საზღვარი სწორედ აქ გადის – ინდივიდუალური უფლებების დაცვასა და პოლიტიკური ან რელიგიური ძალაუფლების გამოყენებით სხვებზე საკუთარი წესების თავსმოხვევას შორის.
8. პალესტინისა და ალჟირის დროშები – სოციალური პროტესტის საერთაშორისო პოლიტიკური განზომილება
17 ოქტომბრის პარიზის დემონსტრაციებზე პალესტინისა და ალჟირის დროშები ერთად ფრიალებდა.
ამ ფაქტის მნიშვნელობა არ უნდა დაიკარგოს იმ ზოგად ახსნაში, რომლის მიხედვითაც ქუჩაში ადამიანები მხოლოდ განათლების პრობლემებისა და ცხოვრების გაძვირების გამო გამოვიდნენ.
ფოტოგრაფ Polyvios Anemoyannis-ის მიერ 17 ოქტომბერს პარიზის ნაციის მოედანზე – Place de la Nation – გადაღებული სურათები აჩვენებს დემონსტრანტებს, რომლებსაც პალესტინისა და ალჟირის დროშები უჭირავთ.
პარიზი, 17 ოქტომბერი, 2026 – პალესტინისა და ალჟირის დროშები. ფოტოგრაფი Polyvios Anemoyannis, Hans Lucas / Reuters Connect.
ფოტოს ოფიციალური აღწერა და პირველწყარო.
რატომ ფრიალებდა პალესტინის დროშა?
პალესტინის საკითხი რამდენიმე მონაწილე ორგანიზაციის პოლიტიკური საქმიანობის ნაწილია.
LFI აქტიურად უჭერს მხარს პალესტინელთა პოლიტიკურ მოთხოვნებს. Solidaires თანამშრომლობს პალესტინურ პროფკავშირებთან. მემარცხენე სტუდენტური ორგანიზაციები პალესტინის საკითხს ანტიიმპერიალისტურ და საერთაშორისო სოლიდარობის დღის წესრიგში განიხილავენ.
პალესტინის სიმბოლიკა 4 ოქტომბრის სენ-დენის ახალგაზრდულ შეკრებაზეც იყო წარმოდგენილი.
ამიტომ 17 ოქტომბერს მისი გამოჩენა შემთხვევითი ან აუხსნელი მოვლენა არ არის. ის შეესაბამება იმ ორგანიზაციების საერთაშორისო პოლიტიკურ ინტერესებს, რომლებიც საპროტესტო მობილიზაციაში მონაწილეობდნენ.
მაგრამ პალესტინის დროშის გამოყენება თავისთავად არ ნიშნავს პოლიტიკური ისლამის მხარდაჭერას.
პალესტინის ეროვნული თვითგამორკვევის მხარდაჭერა, ისრაელის მთავრობის პოლიტიკის კრიტიკა, ანტიიმპერიალისტური მემარცხენეობა და ისლამისტური პოლიტიკური იდეოლოგია განსხვავებული პოზიციებია, რომლებიც ცალკეულ ჯგუფებში შეიძლება გადაიკვეთოს, მაგრამ ერთმანეთის იდენტური არ არის.
თუ რომელიმე ორგანიზაცია პალესტინის მხარდაჭერასთან ერთად რელიგიური ან პოლიტიკური ავტორიტარიზმის გამართლებასაც ცდილობს, ეს უკვე კონკრეტული პროგრამითა და განცხადებებით უნდა შეფასდეს.
ალჟირის დროშა – 1961 წლის 17 ოქტომბრის ისტორიული მნიშვნელობა
ალჟირის დროშის გამოჩენას განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ისტორიული საფუძველი ჰქონდა.
1961 წლის 17 ოქტომბერს პარიზში ალჟირელთა მშვიდობიანი დემონსტრაცია პოლიციამ სასტიკად დაარბია.
იმ დროს მიმდინარეობდა ალჟირის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლა. პარიზში ალჟირელთა წინააღმდეგ დაწესებული იყო დისკრიმინაციული კომენდანტის საათი.
დემონსტრანტები ამ შეზღუდვას აპროტესტებდნენ. საფრანგეთის პოლიციამ მათი გამოსვლა ძალადობრივად ჩაახშო. დაიღუპნენ ადამიანები, ათასობით მონაწილე დააკავეს, ნაწილი სენაშიც ჩაყარეს.
2026 წლის 17 ოქტომბერს ამ მოვლენებიდან 65 წელი შესრულდა.
პარიზის მერიამ გამართა ოფიციალური ხსოვნის ღონისძიება, რომლის შესახებაც გამოქვეყნდა სპეციალური ინფორმაცია.
წყარო: პარიზის მერია – Commémoration du 65e anniversaire des victimes du 17 octobre 1961 და Ville de Paris – 17 octobre 1961: Paris n’oublie pas.
ეს ფაქტი მნიშვნელოვანია, რადგან ალჟირის დროშების გამოჩენას იმ დღეს დამატებით ისტორიულ მნიშვნელობას ანიჭებს.
პარიზი, 17 ოქტომბერი, 2026 – 1961 წლის ალჟირელ დემონსტრანტთა დარბევის 65-ე წლისთავისადმი მიძღვნილი ხსოვნის ღონისძიება.
ამრიგად, ალჟირის დროშა შესაძლოა გამოხატავდა ალჟირულ ეროვნულ და კულტურულ იდენტობას, ისტორიულ მეხსიერებას ან პოლიტიკური სოლიდარობის სხვა ფორმას.
თუმცა არც პალესტინის და არც ალჟირის დროშა არ გვაძლევს მონაწილეთა საერთო ეთნიკური, რელიგიური ან მოქალაქეობრივი შემადგენლობის სტატისტიკას.
ამ სიმბოლიკის პოლიტიკური მნიშვნელობა სხვა რამეში მდგომარეობს: იგი აჩვენებს, რომ სოციალურ-ეკონომიკური მოთხოვნების ირგვლივ შექმნილი საპროტესტო სივრცე საერთაშორისო პოლიტიკური და ისტორიული საკითხების გამოხატვის ადგილადაც იქცა.
სწორედ ეს არის ორგანიზებული პოლიტიკური მობილიზაციის თავისებურება – კონკრეტული ეკონომიკური უკმაყოფილება შეიძლება დაუკავშირდეს გაცილებით ფართო იდეოლოგიურ და საერთაშორისო პოლიტიკურ მოთხოვნებს.
9. იმიგრანტული წარმოშობის მოქალაქეები და პოლიტიკური წარმომადგენლობა – რას აჩვენებს ბიოგრაფიები?
საფრანგეთის ახალგაზრდულ საპროტესტო მოძრაობაში მონაწილეობდნენ სხვადასხვა ოჯახური და ეთნიკური წარმომავლობის მოქალაქეები.
ცალკეული ორგანიზატორების ბიოგრაფიებიდან დადასტურებულია ალჟირული და მალიური ოჯახური წარმომავლობა, ასევე მუსლიმურ ოჯახურ გარემოში აღზრდა.
ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პარიზის იმ გარეუბნების პოლიტიკური განვითარების გასაგებად, სადაც მრავალი მოქალაქის ოჯახური ისტორია საფრანგეთის ყოფილ კოლონიებთან და მიგრაციასთან არის დაკავშირებული.
მაგრამ აქ სამი სრულიად განსხვავებული საკითხი არსებობს.
პირველია მოქალაქის წარმომავლობა და რელიგიური იდენტობა.
მეორეა მისი პოლიტიკური პროგრამა.
მესამეა კონკრეტული ადამიანის მონაწილეობა ძალადობრივ ან უკანონო საქმიანობაში.
ამ საკითხების ერთმანეთში არევა პოლიტიკური პრობლემის ანალიზს არ ამარტივებს – პირიქით, პასუხისმგებლობის სწორად განსაზღვრას ართულებს.
საფრანგეთში დაბადებულ ადამიანს, რომლის მშობლები ან ბებია-ბაბუები ალჟირიდან თუ მალიდან ჩამოვიდნენ, შეიძლება ჰქონდეს საფრანგეთის მოქალაქეობა და ქვეყნის პოლიტიკური პროცესების სრულფასოვანი მონაწილე იყოს.
მისი წარმომავლობა ვერ გვიჩვენებს, უჭერს თუ არა მხარს თავისუფალ მეწარმეობას, პატივს სცემს თუ არა სხვის საკუთრებას ან იზიარებს თუ არა რელიგიურ ავტორიტარიზმს.
განსხვავებით ამისა, პოლიტიკური ორგანიზაციის პროგრამა და მისი კონკრეტული მოთხოვნები უშუალოდ გვაჩვენებს, როგორ საზოგადოებრივ წესრიგს ემხრობა იგი.
მიგრაციის ეკონომიკური ორი მოდელი
თავისუფალი ეკონომიკური წესრიგის თვალსაზრისით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ერთმანეთისგან გავმიჯნოთ მიგრაციის ორი განსხვავებული მოდელი.
პირველია მიგრაცია ნებაყოფლობითი თანამშრომლობის საფუძველზე.
ადამიანი სხვა ქვეყანაში ჩადის, ქირაობს საცხოვრებელს, მუშაობს, ყიდის საკუთარ მომსახურებას ან ქმნის ბიზნესს. მისი ურთიერთობა დამსაქმებელთან, მესაკუთრესთან, მომხმარებელსა და პარტნიორთან ნებაყოფლობით ხელშეკრულებებს ეფუძნება.
ასეთი თანამშრომლობა ხელს უწყობს შრომის განაწილებასა და ეკონომიკური შესაძლებლობების გაფართოებას.
მეორე მოდელია სახელმწიფო სოციალური პროგრამების საშუალებით დაფინანსებული მიგრაცია, როდესაც გარკვეული დანახარჯები თავსდება საერთო ბიუჯეტზე და მათ დაფინანსებას მესამე პირები იძულებითი დაბეგვრის გზით ახორციელებენ.
ამ შემთხვევაში ჩნდება განსხვავებული სტიმულები – როგორც მოქალაქეებისთვის, ისე ახალმოსულებისთვის.
სოციალური პროგრამები შეიძლება ადამიანებს აუცილებელ დახმარებას უწევდეს, მაგრამ მათი ეკონომიკური შეფასება უნდა ითვალისწინებდეს, ვინ აფინანსებს ამ დახმარებას, რამდენად უწყობს იგი ხელს შრომით საქმიანობას და ხომ არ წარმოშობს ხანგრძლივ დამოკიდებულებას სახელმწიფო გადანაწილებაზე.
ამასთან, სახელმწიფო პროგრამებით სარგებლობა, როგორც ასეთი, მხოლოდ იმიგრანტებისთვის დამახასიათებელი არ არის. იგივე სტიმულები ადგილობრივ მოქალაქეებზეც მოქმედებს.
ამიტომ მიგრაციის ეკონომიკური პრობლემის არსი ეთნიკურ განსხვავებაში კი არა, ხარჯის გაწევისა და პასუხისმგებლობის წესშია.
თუ ადამიანი საკუთარი მოქმედების შედეგებს თავად იღებს და სხვებთან ნებაყოფლობით თანამშრომლობს, მისი საქმიანობა ეკონომიკური თავისუფლების პრინციპს შეესაბამება.
თუ სახელმწიფო რომელიმე ჯგუფს – ადგილობრივსა თუ ახალმოსულს – განსაკუთრებულ ფინანსურ პრივილეგიას აძლევს სხვების ხარჯზე, ეს უკვე პოლიტიკური გადანაწილების საკითხია.
რელიგიური თავისუფლება და სახელმწიფოს ნეიტრალურობა
იგივე პრინციპი მოქმედებს რელიგიის საკითხშიც.
ადამიანს აქვს უფლება, თავად აირჩიოს რწმენა, შექმნას რელიგიური ორგანიზაცია, დააფინანსოს მისი საქმიანობა და ნებაყოფლობით დაემორჩილოს მის წესებს.
მაგრამ რელიგიურ ორგანიზაციას არ აქვს უფლება, საკუთარი წესები სხვებს სახელმწიფოს ძალით მოახვიოს თავს.
აქედან გამომდინარე, თავისუფალი საზოგადოება ერთდროულად უნდა იცავდეს რელიგიური საქმიანობის თავისუფლებას და ეწინააღმდეგებოდეს რელიგიური იძულების პოლიტიკურ ინსტიტუციონალიზაციას.
ეს პრინციპი ერთნაირად ვრცელდება ქრისტიანულ, ისლამურ და სხვა რელიგიურ მოძრაობებზე.
მთავარი განსხვავება რწმენასა და ძალაუფლებას შორისაა – რელიგიის არჩევის უფლება თავისუფლების ნაწილია, ხოლო რელიგიური ნორმის იძულებითი თავსმოხვევა მისი უარყოფა.
10. უცხოური დაფინანსება და საერთაშორისო პოლიტიკური ქსელები – რა არის ცნობილი?
საფრანგეთის ოქტომბრის მოვლენების შეფასებისას საჭიროა უცხოური პოლიტიკური გავლენის საკითხის განხილვაც.
საერთაშორისო პოლიტიკური და საზოგადოებრივი ქსელები რეალურად არსებობს. სხვადასხვა ქვეყანაში მოქმედი პარტიები, პროფკავშირები, რელიგიური ორგანიზაციები და საზოგადოებრივი გაერთიანებები ხშირად თანამშრომლობენ, ავრცელებენ საერთო პოლიტიკური კამპანიების მასალებს და ერთმანეთს გამოცდილებას უზიარებენ.
ასეთი თანამშრომლობა შეიძლება იყოს ღიაც და ფარულიც.
მაგრამ უცხოური კავშირის არსებობა, ფინანსური მხარდაჭერა, პოლიტიკური გავლენა და ძალადობრივი მოქმედებების დაფინანსება ერთმანეთისგან განსხვავებული კატეგორიებია.
რა კავშირებია დადასტურებული?
EMF არის ევროპული მუსლიმური სტუდენტური ქსელის, FEMYSO-ს, წევრი.
Union étudiante-მ, FSE-მ და EMF-მ ერთად მიიღეს მონაწილეობა CNOUS-ის არჩევნებში.
Solidaires საერთაშორისო პროფკავშირულ ქსელებთან თანამშრომლობს, მათ შორის პალესტინურ ორგანიზაციებთან.
RED Jeunes-ისა და FLQ-ის წარმომადგენლები მონაწილეობდნენ ადგილობრივ და საერთაშორისო პოლიტიკურ ღონისძიებებში.
ეს ფაქტები ადასტურებს ორგანიზაციულ თანამშრომლობას, მაგრამ არ ადგენს უცხოური სახელმწიფოს მიერ 17–18 ოქტომბრის ძალადობის ორგანიზებას.
როგორ ფინანსდება EMF?
EMF საკუთარ ოფიციალურ ვებგვერდზე აცხადებს, რომ მისი ფინანსური რესურსები ძირითადად მოდის წევრთა შენატანებიდან და მხარდამჭერთა შემოწირულებებიდან; ასევე იღებს ბიზნესპარტნიორების დახმარებასა და სუბსიდიებს.
ამავე განცხადებაში აღნიშნულია, რომ ორგანიზაცია ევროკავშირის გარეთ მდებარე ორგანიზაციებისგან დაფინანსებას არ იღებს.
წყარო: EMF – ორგანიზაციის დაფინანსების ოფიციალური განმარტება, განყოფილება Comment sommes-nous financés?.
Etudiants Musulmans de France
ეს ორგანიზაციის საკუთარი განცხადებაა. მის დამოუკიდებელ შესამოწმებლად საჭიროა ფინანსური ანგარიშგება და შესაბამისი პირველადი დოკუმენტები.
კონკრეტული ფინანსური კავშირის შესასწავლად მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, ვინ დააფინანსა ღონისძიებები, საინფორმაციო მასალები, სატრანსპორტო მომსახურება, რეკლამა, ტექნიკური აღჭურვილობა და საორგანიზაციო საქმიანობა.
მაგრამ ამ მონაცემების არარსებობა არ იძლევა უფლებას, უცხოური დაფინანსება დადგენილ ფაქტად გამოვაცხადოთ.
შეიძლება თუ არა უცხოური გავლენა ქვეყნის დესტაბილიზაციას ემსახურებოდეს?
შესაძლებელია. საერთაშორისო ურთიერთობების ისტორიაში ცნობილია უცხო სახელმწიფოების მიერ სხვა ქვეყნების პოლიტიკურ პროცესებზე გავლენის მოხდენისა და შიდა დაპირისპირებების გამოყენების შემთხვევები.
მაგრამ საფრანგეთის კონკრეტულ მოვლენებში ასეთი კავშირის დადგენას კონკრეტული მტკიცებულებები სჭირდება.
მით უფრო, რომ 17 ოქტომბრის პირველი მოწოდებების შესწავლისას Le Monde-მა დააფიქსირა – საფრანგეთის უცხოური საინფორმაციო ჩარევის საწინააღმდეგო უწყებამ, Viginum-მა, თავდაპირველ სოციალური ქსელების კამპანიაში მნიშვნელოვანი უცხოური ჩარევის ნიშნები არ გამოავლინა.
ეს არ გამორიცხავს სხვა, მოგვიანებით წარმოშობილ გავლენებს, მაგრამ წინააღმდეგობაში მოდის იმის მტკიცებასთან, თითქოს მთელი კამპანიის უცხოური წარმოშობა უკვე დადგენილია.
წყარო: Le Monde – 17 ოქტომბრის სოციალური ქსელების კამპანიის წარმოშობის გამოძიება.
19 ოქტომბრის მდგომარეობით საჯაროდ დადასტურებული არ არის კონკრეტული უცხოური დამფინანსებელი ან მართვის ცენტრი, რომელმაც საფრანგეთის 17–18 ოქტომბრის დარბევები მოაწყო.
ეს არ ნიშნავს, რომ ფინანსური გამჭვირვალობის საკითხი უმნიშვნელოა.
პირიქით, პოლიტიკური ორგანიზაციების ფინანსური დამოუკიდებლობა და მათი შესაძლო კავშირები უცხოურ სახელმწიფოებთან საფუძვლიანი კვლევის საგანი უნდა იყოს.
ოღონდ ეს მოთხოვნა ერთნაირად უნდა გავრცელდეს მემარცხენე, მემარჯვენე, ნაციონალისტურ, რელიგიურ და სხვა ორგანიზაციებზე.
დასავლური სამართლებრივი წესრიგის უპირატესობა სწორედ ის არის, რომ პასუხისმგებლობა დგინდება კონკრეტული მოქმედებისა და მტკიცებულების მიხედვით და არა პოლიტიკური სიმპათიით ან კოლექტიური ეჭვით.
11. ბელგია, იტალია, პორტუგალია და ალბანეთი – ერთი საერთაშორისო კრიზისი?
საფრანგეთის ოქტომბრის მოვლენებს დროში დაემთხვა საპროტესტო გამოსვლები ევროპის სხვა ქვეყნებშიც.
ბელგიაში ახალგაზრდული ჯგუფები აპროტესტებდნენ უმაღლესი განათლების ხარჯებსა და რეფორმებს. 17 ოქტომბერს ბრიუსელში გამოსვლების ნაწილი პოლიციასთან დაპირისპირებაში გადაიზარდა.
Reuters-ის ინფორმაციით, ბრიუსელის საპროტესტო მოქმედებებს საფრანგეთში მიმდინარე მოვლენები ნაწილობრივ შთააგონებდა.
წყარო: Reuters – Protesters clash with police in Brussels (17 ოქტომბერი, 2026).
იტალიაში, განსაკუთრებით მილანსა და ჩრდილოეთის სხვა ქალაქებში, მიმდინარეობდა გამოსვლები ცხოვრების გაძვირებისა და სახელმწიფო მომსახურებების მდგომარეობის გამო. მათი ნაწილი ძალადობრივი შეტაკებებით დასრულდა.
წყარო: Reuters – Milan police clash with protesters on second day of unrest (18 ოქტომბერი, 2026).
ალბანეთში პროტესტს სხვა, უფრო უშუალო პოლიტიკური მიზეზებიც ჰქონდა – კორუფცია, უმუშევრობა, განათლების პრობლემები და მთავრობის წინააღმდეგ უკმაყოფილება.
წყარო: Reuters – Albanian PM says protests pose threat to EU membership (18 ოქტომბერი, 2026).
პორტუგალიასა და ესპანეთში ცალკეული გამოსვლების მნიშვნელოვან თემებს შორის იყო საცხოვრებლის ფასები და ცხოვრების გაძვირება.
ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში საპროტესტო მოძრაობების თანხვედრა შეიძლება აიხსნას საერთო ეკონომიკური პრობლემებით, სოციალური ქსელების გავლენით, საერთაშორისო აქტივისტური თანამშრომლობით ან ზოგ შემთხვევაში მიზანმიმართული ორგანიზაციული კოორდინაციით.
მაგრამ ყველა მოვლენის ერთიანად უცხოური მართვის შედეგად გამოცხადებას ამჟამად მყარი საფუძველი არ აქვს.
უფრო მნიშვნელოვანია დავინახოთ სისტემური ეკონომიკური პრობლემა, რომელიც დასავლეთის სხვადასხვა ქვეყანას მართლაც აერთიანებს.
სახელმწიფოები ზრდიან ან ინარჩუნებენ ფართო სოციალურ ვალდებულებებს, ზღუდავენ წარმოების, მშენებლობისა და დასაქმების სხვადასხვა ფორმას, აკონტროლებენ ენერგეტიკულ პოლიტიკას და ცდილობენ მოქალაქეთა ინტერესების პოლიტიკური გადანაწილებით შეთანხმებას.
მაგრამ როდესაც სახელმწიფო ერთდროულად ცდილობს ფასების შემცირებას, ხელფასების ზრდას, საწარმოთა დაცვას, ეკოლოგიური მიზნების მიღწევასა და სოციალური ხარჯების დაფინანსებას, მისი გადაწყვეტილებები ურთიერთსაწინააღმდეგო ეკონომიკურ შედეგებს წარმოშობს.
ადამიანების კეთილდღეობა ვერ გაიზრდება მხოლოდ იმის გამოცხადებით, რომ სახელმწიფო მეტ სიკეთეს უნდა უზრუნველყოფდეს. რეალური კეთილდღეობა წარმოების, დანაზოგის, ინვესტიციის, მეწარმეობისა და ნებაყოფლობითი გაცვლის შედეგად იქმნება.
ამ ეკონომიკური მექანიზმების შეზღუდვა შეიძლება თვითონ იმ პრობლემების წყაროდ იქცეს, რომელთა მოგვარებას ხელისუფლება შემდეგ დამატებითი რეგულირებითა და ხარჯვით ცდილობს.
12. ვინ მონაწილეობდა დარბევაში, ვინ დააკავეს და ვის ეკისრება პასუხისმგებლობა?
2026 წლის 17–18 ოქტომბრის მოვლენების ყველაზე მძიმე ნაწილი ქუჩის ძალადობა იყო.
საფრანგეთის სხვადასხვა ქალაქში დაზიანდა კერძო და სახელმწიფო ქონება. დაიწვა ავტომობილები, გაიძარცვა მაღაზიები, თავდასხმები განხორციელდა საჯარო შენობებზე.
ლიმოჟში ხანძარმა ისტორიული მერია დააზიანა. პარიზში მასშტაბურმა დარბევებმა და პოლიციასთან დაპირისპირებამ მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ზიანი წარმოშვა.
ლიმოჟი, 2026 წლის ოქტომბერი – ისტორიული მერიის ხანძარი და საპროტესტო გამოსვლების დროს მიყენებული ზიანი.
Associated Press-ის რეპორტაჟი.
ამ მოვლენებს განსაკუთრებით მკაფიო მორალური და სამართლებრივი მნიშვნელობა აქვს.
პოლიტიკური პროტესტის თავისუფლება არ მოიცავს სხვა ადამიანის საკუთრების განადგურების უფლებას.
არც სოციალური გაჭირვება, არც პოლიტიკური უსამართლობა, არც რელიგიური რწმენა და არც ეროვნული ან კლასობრივი სოლიდარობა არ აძლევს ადამიანს უფლებას, საკუთარი მოთხოვნების ფასი სხვას ძალით გადაახდევინოს.
Black Bloc და ძალადობრივი პოლიტიკური აქტივიზმი
TF1-ის 18 ოქტომბრის გამოძიების მიხედვით, არეულობაში მონაწილეობდნენ შავ ტანსაცმელში გამოწყობილი, სახედაფარული ჯგუფები, რომლებიც პოლიციასთან დაპირისპირებისას მოქმედებდნენ Black Bloc-ის ტაქტიკით.
ეს ტაქტიკა ხშირად გამოიყენება ანარქისტულ და ულტრამემარცხენე აქტივისტურ გარემოში.
ასეთი ჯგუფები შეიძლება წინასწარ იყვნენ ორგანიზებულნი, იყენებდნენ ერთნაირ აღჭურვილობას და მოქმედებდნენ შეკრულ ჯგუფებად. მაგრამ Black Bloc ერთიანი რეგისტრირებული პარტია ან ორგანიზაცია არ არის, რომლის ყველა წევრსა და ხელმძღვანელს ერთი ეროვნული სტრუქტურა აკონტროლებს.
TF1 აღწერს ასევე სხვა კატეგორიის მონაწილეებს – მძარცველებს, რომლებიც არეულობას მაღაზიების გასაძარცვად იყენებდნენ.
მათი უშუალო მიზანი შეიძლება ყოფილიყო არა პოლიტიკური პროგრამის განხორციელება, არამედ ქონების დაუფლება.
წყარო: TF1 – 17 octobre: black blocs, pilleurs de commerces… Qui sont ces casseurs à l'origine des violences urbaines? (18 ოქტომბერი, 2026).
ამ განსხვავებას მნიშვნელობა აქვს პასუხისმგებლობის დადგენისას.
პოლიტიკური მოძრაობის საჯარო ხელმძღვანელობა, ძალადობრივი ჯგუფის ორგანიზატორი და მაღაზიის მძარცველი შეიძლება სრულიად განსხვავებული ადამიანები იყვნენ.
მათი პასუხისმგებლობა საერთო დემონსტრაციაზე ყოფნით არ უნდა განისაზღვროს.
ხელისუფლების შეფასება
Laurent Nuñez – ლორან ნუნიესი
თანამდებობა: საფრანგეთის შინაგან საქმეთა მინისტრი.
როლი: პასუხისმგებელი იყო საპროტესტო მოვლენების დროს საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის სისტემაზე.
ნუნიესმა ძალადობის მნიშვნელოვან ნაწილში ულტრამემარცხენე და კრიმინალური ჯგუფები დაადანაშაულა.
არეულობის შემდეგ მან აღიარა უსაფრთხოების სისტემის ხარვეზები და პრეზიდენტს გადადგომა შესთავაზა. ემანუელ მაკრონმა მისი გადადგომა არ მიიღო.
ამის შესახებ 19 ოქტომბერს გამოაქვეყნეს ცნობები Reuters-მა და Associated Press-მა.
მაგრამ შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოლიტიკური შეფასება და პროკურატურის მიერ დადგენილი ბრალი ყოველთვის ერთმანეთს არ ემთხვევა.
რას აჩვენებს დაკავებების სტატისტიკა?
საფრანგეთის მასშტაბით დაკავებულთა საერთო რაოდენობამ 2 400-ს გადააჭარბა.
პარიზის პროკურატურის მიერ 18 ოქტომბერს გამოქვეყნებული მონაცემებით, დედაქალაქში 17 ოქტომბრის მოვლენებთან დაკავშირებით დაკავებული იყო 855 ადამიანი, რომელთაგან 557 პოლიციის განყოფილებაში დაკითხვისა და დროებითი დაკავების რეჟიმში – garde à vue – გადაიყვანეს.
პროკურატურის მონაცემებში წარმოდგენილი იყო ქონების წინააღმდეგ სამართალდარღვევები, პოლიციელებზე ძალადობის ბრალდებები, ძალადობისთვის ან დაზიანებებისთვის ჯგუფურად მომზადება და სხვა შემთხვევები.
წყარო: Parquet de Paris – 18 ოქტომბრის ოფიციალური სტატისტიკური განცხადება.
Procureure, Laure Beccuau
ეს მნიშვნელოვანი განსხვავებაა.
დაკავება ავტომატურად არ ნიშნავს დანაშაულის დამტკიცებას. სამართლებრივად უნდა გაიმიჯნოს დროებითი დაკავება, ბრალის წარდგენა, სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა და გამამტყუნებელი განაჩენი.
დაკავებულთა წარმომავლობა
ახალგაზრდული მოძრაობის ზოგიერთ ხელმძღვანელს დადასტურებული აფრიკული ოჯახური ფესვები აქვს. ასევე დასტურდება ალჟირის დროშების არსებობა დემონსტრაციებზე.
მაგრამ არ არსებობს გამოქვეყნებული, სანდო საერთო სტატისტიკა, რომელიც დაამტკიცებდა, რომ საპროტესტო გამოსვლების ან დაკავებულთა უმრავლესობა აფრიკული ან არაბული წარმომავლობის იყო.
ფოტოებით, გვარებით ან საცხოვრებელი უბნებით ასეთი სტატისტიკის გამოთვლა არასწორია.
გარდა ამისა, საფრანგეთის მოქალაქეობა და ეთნიკური წარმომავლობა სხვადასხვა კატეგორიაა.
ამიტომ ძალადობის მონაწილეთა სოციალური, ასაკობრივი და ორგანიზაციული შემადგენლობის შესწავლა საჭიროა უშუალო მონაცემებით, კონკრეტული ბრალდებებითა და გამოძიების შედეგებით.
დააკავეს თუ არა რომელიმე ცნობილი პოლიტიკური ლიდერი?
19 ოქტომბრისთვის გადამოწმებული ცნობებით, ამ სტატიაში განხილული 33 საჯარო პირიდან არც ერთის დაკავება 17–18 ოქტომბრის დარბევების ხელმძღვანელობის ბრალდებით დადასტურებული არ არის.
ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა გამოძიება დასრულებულია.
ნიშნავს მხოლოდ იმას, რომ კონკრეტული პირის დანაშაულში მონაწილეობის შესახებ დასკვნისთვის ამჟამად საკმარისი საჯარო მტკიცებულება არ გვაქვს.
სახელმწიფოს ძალადობაც პასუხისმგებლობის საკითხია
არანაკლებ მნიშვნელოვანია პოლიციის მოქმედებების შეფასება.
მოსწავლეთა პროტესტის დროს რამდენიმე არასრულწლოვანმა მძიმე დაზიანებები მიიღო. პოლიციის მიერ სპეციალური საშუალებების გამოყენებისა და შესაძლო უფლებამოსილების გადამეტების საკითხებზე დაიწყო გამოძიებები.
16 ოქტომბერს The Guardian-მა გამოაქვეყნა დეტალური მასალა დაშავებულ არასრულწლოვანებსა და პოლიციის მოქმედებების გამოძიებაზე.
წყარო: The Guardian – French police accused over war-like injuries to teenagers in school protests (16 ოქტომბერი, 2026).
ინდივიდუალური უფლებების დაცვის თვალსაზრისით საკითხი აქაც პრინციპულია.
პოლიციელს აქვს უფლება და მოვალეობა, აღკვეთოს ძალადობა, დაიცვას სიცოცხლე და საკუთრება. მაგრამ ეს უფლებამოსილება არ აძლევს მას მშვიდობიანი დემონსტრანტების თვითნებური დასჯის უფლებას.
თავისუფალი საზოგადოება არც სახელმწიფო ძალადობას ამართლებს წესრიგის დაცვის სახელით და არც კერძო ძალადობას სოციალური სამართლიანობის სახელით.
თავისუფლება ნიშნავს, რომ ყველას აქვს უფლებები, ხოლო არავის – მათ შორის სახელმწიფოსაც – არ აქვს შეუზღუდავი ძალაუფლება.
13. ეკონომიკური მექანიზმი – რატომ ვერ აერთიანებს საერთო პროტესტი ურთიერთსაწინააღმდეგო ინტერესებს?
საფრანგეთის ოქტომბრის მოძრაობაში ერთმანეთთან გადაიკვეთა რამდენიმე ეკონომიკური მოთხოვნა.
„ყვითელი ჟილეტების“ ისტორიული პროტესტის ერთ-ერთი მთავარი საკითხი იყო გადასახადების შემცირება.
კომუნისტური პარტია და მემარცხენე პროფკავშირები სახელმწიფოსგან უფრო ფართო სოციალური ხარჯებისა და რეგულირების მხარდაჭერას ითხოვენ.
აგრარული გაერთიანებები მოითხოვენ ფერმერთა სახელმწიფო დახმარებასა და ადგილობრივი წარმოების დაცვას.
სტუდენტური ორგანიზაციები ითხოვენ განათლებისთვის მეტი რესურსის გამოყოფას.
ამ ჯგუფებს შეუძლიათ ერთიანი დემონსტრაციის გამართვა, მაგრამ მათი ეკონომიკური მოთხოვნები ყოველთვის თავსებადი არ არის.
პირველი წინააღმდეგობა – ნაკლები გადასახადი თუ მეტი სახელმწიფო ხარჯი?
სახელმწიფოს არ შეუძლია შეუზღუდავად გაზარდოს ხარჯები ისე, რომ ვინმემ შესაბამისი რესურსი არ დათმოს.
თუ მთავრობა ზრდის განათლებისა და სოციალური პროგრამების დაფინანსებას, მას უნდა ჰქონდეს შესაბამისი შემოსავალი, ისესხოს ფული ან შეზღუდოს სხვა ხარჯები.
ყველა შემთხვევაში არსებობს ალტერნატიული დანახარჯი.
გადასახადის გადამხდელი კარგავს შესაძლებლობას, თავად გამოიყენოს შესაბამისი თანხა.
სახელმწიფო ვალის შემთხვევაში მომავალი გადასახადის გადამხდელების ფინანსური ვალდებულებები იზრდება.
სხვა ხარჯების შემცირების შემთხვევაში გარკვეული პროგრამების ბენეფიციარები კარგავენ ადრე გათვალისწინებულ დახმარებას.
ამიტომ სახელმწიფო ხარჯების ზრდა ყოველთვის უნდა შეფასდეს არა მხოლოდ მისი ხილული ბენეფიციარებით, არამედ იმ ადამიანებითაც, ვისაც დაფინანსება ეკისრება.
მეორე წინააღმდეგობა – ადგილობრივი მწარმოებლის დაცვა თუ მომხმარებლის თავისუფლება?
აგრარული პროტექციონიზმის მაგალითი კარგად აჩვენებს, როგორ შეიძლება ერთის პოლიტიკური სარგებელი მეორის ეკონომიკურ დანახარჯად იქცეს.
როდესაც სახელმწიფო ზღუდავს იმპორტს, ადგილობრივ მწარმოებელს შეიძლება მეტი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა მიეცეს.
მაგრამ მომხმარებელი კარგავს იაფი ან მისთვის სასურველი პროდუქტის შეძენის შესაძლებლობას.
თუ სახელმწიფო აწესებს სუბსიდიას, იგი კონკრეტულ საწარმოს ეხმარება იმ რესურსით, რომელიც სხვა მოქალაქეებისგან გადასახადებით შეაგროვა.
მეწარმეობის თავისუფლების პრინციპი გულისხმობს, რომ კონკურენციისგან სახელმწიფოს განსაკუთრებული დაცვა არ უნდა ჰქონდეს არც დიდ და არც მცირე მწარმოებელს.
მესამე წინააღმდეგობა – შრომითი გარანტიები თუ დასაქმების შესაძლებლობა?
შრომითი რეგულაციები ხშირად გამოცხადებული კეთილი მიზნებით მიიღება.
მაგრამ რეგულაცია შეიძლება იცავდეს უკვე დასაქმებულის ინტერესს და ამავე დროს ახალმოსულს ან უმუშევარს ბაზარზე შესვლის შესაძლებლობას უმცირებდეს.
განსაკუთრებით მძიმე შეიძლება იყოს ასეთი შეზღუდვების შედეგები ახალგაზრდებისთვის, მცირე მეწარმეებისთვის და მათთვის, ვისაც ჯერ სამუშაო გამოცდილება არ აქვს.
აქედან გამომდინარე, დასაქმების პრობლემის მოგვარება მხოლოდ დამსაქმებლისთვის დამატებითი ვალდებულებების დაწესებით შეუძლებელია.
საჭიროა შრომითი კონტრაქტების თავისუფლება, ბიზნესის დაწყების სიმარტივე, კონკურენცია, პროფესიული არჩევანი და საკუთრების დაცვა.
რატომ არის თავისუფალი ბაზარი ინდივიდუალური დამოუკიდებლობის საყრდენი?
საბაზრო ეკონომიკის განსაკუთრებული მნიშვნელობა მხოლოდ პროდუქციის ზრდაში არ მდგომარეობს.
იგი ადამიანს აძლევს შესაძლებლობას, სხვებთან თანამშრომლობით მიაღწიოს საკუთარ მიზნებს პოლიტიკური ხელისუფლებისგან დამოუკიდებლად.
მეწარმეს შეუძლია დაინახოს დაუკმაყოფილებელი მოთხოვნა და სცადოს მისი გადაწყვეტა.
დასაქმებულს შეუძლია აირჩიოს დამსაქმებელი, საქმიანობა და ანაზღაურების პირობები.
მომხმარებელს შეუძლია საკუთარი რესურსებით მხარი დაუჭიროს იმ მწარმოებელს, რომლის პროდუქციასაც საუკეთესოდ მიიჩნევს.
ეს მუდმივი აღმოჩენის პროცესია, რომელიც მილიონობით ადამიანისა და ორგანიზაციის დამოუკიდებელი გადაწყვეტილებების საფუძველზე მიმდინარეობს.
ფასები, მოგება და ზარალი ამ პროცესში მნიშვნელოვან საინფორმაციო და საკოორდინაციო როლს ასრულებს.
ცენტრალიზებული პოლიტიკური მართვა ამ გადაწყვეტილებების ნაწილის გადატანას ცდილობს მოქალაქეებიდან სახელმწიფოში.
სწორედ აქ ჩნდება ცოდნისა და პასუხისმგებლობის პრობლემა.
არც ერთ პოლიტიკურ ორგანოს არ შეუძლია ფლობდეს იმ გაფანტულ ინფორმაციას, რომელიც მილიონობით ადამიანის ყოველდღიურ გადაწყვეტილებაში ვლინდება.
მეწარმე, რომელიც საკუთარ კაპიტალს რისკავს, განსხვავებულ სტიმულებს ექვემდებარება იმ პოლიტიკოსისგან, რომელიც სახელმწიფო ბიუჯეტს ანაწილებს.
პირველს წარუმატებელი გადაწყვეტილების ფასი უშუალოდ ეკისრება; მეორეს შეუძლია მისი დანახარჯი გადასახადის გადამხდელებზე გადაანაწილოს.
ამიტომ ეკონომიკური თავისუფლების საკითხი პირდაპირ უკავშირდება პირად პასუხისმგებლობას.
ვინ იღებს პოლიტიკურ სარგებელს და ვინ იხდის ეკონომიკურ ფასს?
მასობრივი პოლიტიკური მობილიზაცია ორგანიზატორებს აძლევს ცნობადობისა და გავლენის გაზრდის შესაძლებლობას.
შეუძლიათ მოიზიდონ ახალი მხარდამჭერები, მოიპოვონ პოლიტიკური წარმომადგენლობა, გააძლიერონ ორგანიზაციული სტრუქტურები და ხელისუფლებაზე ზეწოლა მოახდინონ.
ეს თავისთავად პოლიტიკური თავისუფლებით დაცული საქმიანობაა.
მაგრამ ჩნდება პრობლემა მაშინ, როდესაც მოთხოვნილი პოლიტიკური სარგებლის ფასი მესამე პირებს ეკისრებათ.
სუბსიდიის მომთხოვნი ორგანიზაცია თვითონ არ აფინანსებს მთელი პროგრამის დანახარჯს.
პროტექციონისტული პოლიტიკის მხარდამჭერი შეიძლება თვითონ არ იხდიდეს იმ უფრო მაღალ ფასს, რომელსაც მომხმარებელი იხდის.
პოლიტიკური ძალადობით სარგებლობის შესაძლებლობა კი შეიძლება გაუჩნდეს ისეთ ორგანიზაციასაც, რომელიც დაზიანებული მაღაზიის მესაკუთრეს არაფერს უნაზღაურებს.
აქედან გამომდინარე, საზოგადოებრივი საქმიანობის ეკონომიკური შეფასებისას საჭიროა გავარკვიოთ, ვინ იღებს გადაწყვეტილებას, ვინ იღებს სარგებელს და ვის ეკისრება რეალური დანახარჯი.
ეს კითხვა თანაბრად უნდა დავუსვათ პოლიტიკოსს, პროფკავშირის ლიდერს, მსხვილ ბიზნესს, სახელმწიფო ბიუროკრატიას და ნებისმიერი სხვა გავლენიანი ორგანიზაციის ხელმძღვანელს.
14. მთავარი დაპირისპირება – დამოუკიდებელი ადამიანი თუ კოლექტიური ძალაუფლება?
საფრანგეთის ოქტომბრის მოვლენების პოლიტიკური და ეკონომიკური ანალიზი საბოლოოდ ერთ მთავარ საკითხამდე მიდის.
დასავლური ცივილიზაციის უმნიშვნელოვანესი მიღწევა არის პრინციპი, რომ ინდივიდი საკუთარი ცხოვრების განმკარგულებელია.
მისი უფლებები არ წარმოიშობა პარტიის, სახელმწიფოს ან რელიგიური ხელმძღვანელობის კეთილგანწყობისგან.
იგი დამოუკიდებელი მორალური სუბიექტია, რომელსაც შეუძლია აირჩიოს საკუთარი მიზნები და პასუხი აგოს საკუთარ მოქმედებებზე.
ამ პრინციპიდან გამომდინარეობს ეკონომიკური და პოლიტიკური ურთიერთობების შესაბამისი წესრიგი.
ადამიანს შეუძლია ფლობდეს საკუთრებას, აირჩიოს საქმიანობა, შექმნას საწარმო, დადოს ხელშეკრულება და ნებაყოფლობით ითანამშრომლოს სხვა ადამიანებთან.
მისი რწმენა, პოლიტიკური შეხედულება ან წარმომავლობა არ უნდა განსაზღვრავდეს, რა ეკონომიკური და პირადი უფლებები ექნება.
ამგვარი წესრიგი განსაკუთრებულ პრობლემას უქმნის იმ იდეოლოგიებს, რომლებიც კოლექტიური მიზნის სახელით ძალაუფლების კონცენტრაციას ცდილობენ.
სოციალისტური ავტორიტარიზმის პრობლემა
სოციალისტური ავტორიტარიზმი ეკონომიკური გადაწყვეტილებების პოლიტიკურ კონტროლს აფართოებს.
ამ სისტემაში ადამიანი შეიძლება იქცეს არა დამოუკიდებელ მესაკუთრედ, მეწარმედ ან მომხმარებლად, არამედ სახელმწიფო ეკონომიკური გეგმის შემსრულებლად.
ეკონომიკური შედეგების შეფასება შეიძლება დაექვემდებაროს პოლიტიკურ მიზანს, ხოლო კერძო არჩევანის შესაძლებლობა – სახელმწიფო პრიორიტეტებს.
რელიგიური ავტორიტარიზმის პრობლემა
რელიგიური ავტორიტარიზმი ცდილობს, ინდივიდის ცხოვრება სავალდებულო რელიგიურ წესებს დაუქვემდებაროს.
ასეთი სისტემისთვის პრობლემურია ადამიანი, რომელიც განსხვავებული რწმენით ცხოვრობს, რელიგიურ ჩვეულებას არ ასრულებს ან საერთოდ უარს ამბობს რელიგიურ იდენტობაზე.
მაგრამ რწმენის თავისუფლება გულისხმობს სწორედ ასეთ არჩევანს.
ადამიანს უნდა შეეძლოს საკუთარი რწმენით ცხოვრება და იმავე დროს სხვისი განსხვავებული არჩევანის პატივისცემა.
ნაციონალისტური ავტორიტარიზმის პრობლემა
იგივე პრინციპი მოქმედებს ნაციონალისტური ავტორიტარიზმის მიმართაც.
თუ ინდივიდის უფლებები დამოკიდებული ხდება ეროვნულ ან ეთნიკურ კუთვნილებაზე, თავისუფლება იცვლება კოლექტიური იდენტობისადმი პოლიტიკური მორჩილებით.
ამიტომ თავისუფალი საზოგადოებისთვის სახიფათოა არა მხოლოდ ერთი კონკრეტული იდეოლოგიური მიმდინარეობა, არამედ ყოველი პოლიტიკური სისტემა, რომელიც ადამიანის ინდივიდუალურ უფლებებს კოლექტიური მიზნის მსხვერპლად აქცევს.
თავისუფლება ვერ იქნება შერჩევითი
შეუძლებელია საკუთრების დაცვა მხოლოდ იმ მეწარმისთვის, რომლის პოლიტიკური შეხედულებები მოგვწონს.
შეუძლებელია სიტყვის თავისუფლების დაცვა მხოლოდ საკუთარი პარტიის მხარდამჭერებისთვის.
შეუძლებელია რელიგიური თავისუფლების დაცვა მხოლოდ საკუთარი სარწმუნოების წარმომადგენლებისთვის.
შეუძლებელია მშვიდობიანი პროტესტის უფლების დაცვა მხოლოდ მაშინ, როდესაც დემონსტრანტების მოთხოვნებს ვეთანხმებით.
თავისუფლების პრინციპი ერთიანია. თუ იგი მხოლოდ ერთი ჯგუფისთვის მოქმედებს, ის აღარ არის უფლება – იგი პოლიტიკური პრივილეგია ხდება.
ამიტომ დასავლური ცივილიზაციის დაცვა ვერ დაეფუძნება რომელიმე ეთნიკური, რელიგიური ან პოლიტიკური ჯგუფის კოლექტიურ დადანაშაულებას.
იგი უნდა დაეფუძნოს ყველასთვის ერთიან, მკაფიო წესებს: სხვისი სიცოცხლისა და საკუთრების პატივისცემას, ნებაყოფლობით თანამშრომლობას, ხელშეკრულების თავისუფლებას და სახელმწიფო ძალაუფლების შეზღუდვას.
დასკვნა – რას გვაჩვენებს საფრანგეთის ოქტომბრის არეულობა?
საფრანგეთის 2026 წლის ოქტომბრის პროტესტი არ ყოფილა ერთი ორგანიზაციის მიერ თავიდან ბოლომდე შექმნილი მოძრაობა.
იგი რამდენიმე დამოუკიდებელი პროცესის გადაკვეთის შედეგად ჩამოყალიბდა.
2018 წლის „ყვითელი ჟილეტების“ მემკვიდრეობა უკავშირდებოდა მაღალ გადასახადებსა და ცხოვრების გაძვირებას.
2026 წლის სექტემბერში მოსწავლეთა უკმაყოფილება განათლების სისტემის რეალურ პრობლემებზე პასუხად წარმოიშვა.
შემდეგ ამ მოძრაობებს შეუერთდნენ პოლიტიკური პარტიები, პროფკავშირები, ახალგაზრდული ორგანიზაციები და სხვა აქტივისტური ქსელები, რომლებმაც სოციალური უკმაყოფილება საერთო პოლიტიკური მობილიზაციის ნაწილად აქციეს.
მოძრაობის ორგანიზებულ პოლიტიკურ ნაწილში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს მემარცხენე პარტიებმა და პროფკავშირებმა, რომელთა ნაწილს ღიად ანტიკაპიტალისტური პროგრამა აქვს.
ამავე გარემოში დადასტურებულია მუსლიმური სტუდენტური ორგანიზაციისა და მემარცხენე სტუდენტური გაერთიანებების საარჩევნო და საპროტესტო თანამშრომლობა.
ეს „წითელ-მწვანე“ ურთიერთობების შესასწავლად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი საფუძველია.
მაგრამ თავად ორგანიზაციული თანამშრომლობა ჯერ არ გვაძლევს უფლებას, ყველა მონაწილეს პოლიტიკური ისლამის ავტორიტარული მიზნები მივაწეროთ ან კონკრეტული ორგანიზაციის მონაწილეობა დარბევების ხელმძღვანელობის მტკიცებულებად გამოვიყენოთ.
პალესტინისა და ალჟირის დროშებმა წარმოაჩინა მოძრაობის საერთაშორისო პოლიტიკური და ისტორიული შინაარსიც.
ხოლო ქუჩის ძალადობამ კიდევ ერთხელ აჩვენა, რამდენად სწრაფად შეიძლება პოლიტიკური დაპირისპირება გადაიქცეს იმ ადამიანების უფლებების დარღვევად, რომლებიც ამ დაპირისპირებაში საერთოდ არ მონაწილეობენ.
ამ მოვლენების მთავარი ეკონომიკური პრობლემა კიდევ უფრო ღრმაა.
საფრანგეთში ერთმანეთს დაუპირისპირდა ფართო სახელმწიფო ვალდებულებებით, ეკონომიკური რეგულირებითა და პოლიტიკური გადანაწილებით ჩამოყალიბებული სისტემა და მოქალაქეთა მზარდი უკმაყოფილება მისი შედეგებით.
მაგრამ საპროტესტო მოძრაობის ზოგიერთი ორგანიზაცია გამოსავლად სწორედ იმავე პოლიტიკური მექანიზმების გაფართოებას გვთავაზობს, რომლებიც მოქალაქეთა ეკონომიკურ ცხოვრებას უკვე ძლიერ აკონტროლებს.
სწორედ აქ ჩნდება ყველაზე სერიოზული წინააღმდეგობა: შესაძლებელია თუ არა ადამიანების ეკონომიკური დამოუკიდებლობის გაზრდა იმ სახელმწიფოს ძალაუფლების გაფართოებით, რომლის გადაწყვეტილებებზეც ისინი უკვე ზედმეტად არიან დამოკიდებული?
თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკის პასუხი ამ კითხვაზე მკაფიოა.
ადამიანის კეთილდღეობის საფუძველია არა პოლიტიკური პრივილეგია, სუბსიდია ან იძულებითი გადანაწილება, არამედ საკუთრების დაცვა, შრომის თავისუფლება, მეწარმეობა, დანაზოგი, ინვესტიცია და ნებაყოფლობითი თანამშრომლობა.
სახელმწიფომ უნდა დაიცვას ადამიანის უფლებები და არა თავად განსაზღვროს მისი ცხოვრების მიზნები.
რელიგიურმა ორგანიზაციამ უნდა შეძლოს საკუთარი წევრების ნებაყოფლობითი გაერთიანება და არა სხვებისთვის სავალდებულო წესების დაწესება.
პოლიტიკურმა პარტიამ უნდა შეძლოს საკუთარი პროგრამის დაცვა, მაგრამ ვერ უნდა მოიპოვოს უფლება, ადამიანის პირადი ცხოვრება და ეკონომიკური საქმიანობა შეუზღუდავად აკონტროლოს.
მეწარმეს უნდა შეეძლოს ბიზნესის დაწყება პოლიტიკური ნებართვების, განსაკუთრებული პრივილეგიებისა და გავლენიანი ჯგუფების კეთილგანწყობის გარეშე.
მოქალაქეს უნდა შეეძლოს მშვიდობიანი პროტესტი, ხოლო მესაკუთრეს – საკუთარი ქონებით სარგებლობა ბრბოსა თუ სახელმწიფოს თვითნებობისგან დაცულად.
სწორედ ეს არის დასავლური ცივილიზაციის ძირითადი დაპირისპირება: დამოუკიდებელი ადამიანი თუ კოლექტიური ძალაუფლება.
და სწორედ ამ საკითხით უნდა შეფასდეს ყველა პოლიტიკური მოძრაობა – მემარცხენე, მემარჯვენე, ნაციონალისტური, რელიგიური თუ ნებისმიერი სხვა.
საფრანგეთის ოქტომბრის მოვლენები გვახსენებს, რომ ცივილიზაციის საფუძვლებს საფრთხე მხოლოდ მაშინ არ ემუქრება, როდესაც ქუჩებში ძალადობა იწყება.
საფრთხე ჩნდება მანამდეც – როდესაც საზოგადოება თანდათან ეგუება აზრს, თითქოს ადამიანის საკუთრება, შრომა, რწმენა, არჩევანი და პირადი პასუხისმგებლობა შეიძლება დაექვემდებაროს რომელიმე ჯგუფის პოლიტიკურ ან რელიგიურ მიზანს.
დასავლური ცივილიზაციის შენარჩუნება ნიშნავს ადამიანის უფლების დაცვას, თავისუფლად იცხოვროს საკუთარი შრომითა და არჩევანით – სხვისი უფლებების პატივისცემით და პოლიტიკური თუ რელიგიური მბრძანებლის გარეშე.
P.S. – ახალი ცნობები საერთაშორისო ორგანიზაციული ქსელებისა და მათი ლიდერების შესახებ
2026 წლის 19 ოქტომბერს, ჩემი სტატიის გამოქვეყნების შემდეგ, Fox News Digital-მა გამოაქვეყნა ჟურნალისტ Asra Q. Nomani-ს გამოძიება – WHO'S WHO: Inside France's “Chaos Inc.” franchise of communist groups, labor unions and global activists.
გამოძიებაში იდენტიფიცირებულია 54 ორგანიზაცია და მოძრაობა, რომლებიც საფრანგეთის ოქტომბრის საპროტესტო პროცესებთან იყვნენ დაკავშირებული სხვადასხვა ფორმით – უშუალო ორგანიზებით, მონაწილეობით, მხარდაჭერით ან საერთაშორისო საინფორმაციო გავრცელებით. მათგან 16 ახალგაზრდული და სტუდენტური გაერთიანებაა, დანარჩენი 38 კი პოლიტიკური პარტიები, პროფკავშირები, რევოლუციური ორგანიზაციები, უფლებადამცველი ჯგუფები და მედიაპლატფორმები.
ჩემს სტატიაში უკვე განხილული ორგანიზაციების გარდა, გამოძიება ასახელებს რამდენიმე დამატებით პოლიტიკურ და საინფორმაციო ქსელს.
Neville Roy Singham – ნევილ როი სინგემი. შანხაიში მცხოვრები ამერიკელი ტექნოლოგიური მეწარმე, რომელსაც Fox News საერთაშორისო მარქსისტული და ანტიკაპიტალისტური ორგანიზაციების დაფინანსებას უკავშირებს. გამოცემა განსაკუთრებით გამოყოფს Tricontinental-ს, BreakThrough News-ს, CodePink-სა და The People's Forum-ს.
ამ ფინანსური კავშირების საკითხს აშშ-ის კონგრესიც იკვლევს. 2026 წლის ივლისში წარმომადგენელთა პალატის საგადასახადო კომიტეტმა Tricontinental-ს, BreakThrough News-სა და The People's Forum-ს შესაბამისი დოკუმენტები მოსთხოვა, ხოლო 13 ოქტომბერს ეს მოთხოვნა განმეორებით დააყენა. გამოძიება ეხება დაფინანსების გამჭვირვალობასა და შესაძლო უცხოურ გავლენას. აშშ-ის კონგრესის კომიტეტის ოფიციალური განცხადება, 13 ოქტომბერი.
Vijay Prashad – ვიჯაი პრაშადი. მარქსისტი ისტორიკოსი და Tricontinental-ის აღმასრულებელი დირექტორი. Fox News-ის ინფორმაციით, საფრანგეთის ოქტომბრის არეულობის შემდეგ მან სოციალურ ქსელში პარიზის, ნიუ-დელისა და ბუენოს-აირესის საპროტესტო მოძრაობები საერთო საერთაშორისო პოლიტიკური ბრძოლის კონტექსტში წარმოაჩინა. მისი საქმიანობა მნიშვნელოვანია იმ საინფორმაციო ქსელის გასაგებად, რომელიც ადგილობრივ პროტესტებს გლობალური ანტიკაპიტალისტური მოძრაობის ნაწილად განიხილავს.
Jodie Evans – ჯოდი ევანსი. ამერიკული ორგანიზაცია CodePink-ის თანადამფუძნებელი და სინგემის მეუღლე. BreakThrough News-ის 14 ოქტომბრის ინტერვიუში იგი საუბრობდა ნოემბერში ვაშინგტონში დაგეგმილ კამპანიაზე, რომელიც აშშ-ის სამხედრო ხარჯებს ეწინააღმდეგება. ევანსმა პირდაპირ მოიყვანა საფრანგეთის, ესპანეთისა და ინდოეთის ახალგაზრდული მობილიზაციის მაგალითები და ამერიკელებს მსგავსი პოლიტიკური აქტიურობისკენ მოუწოდა. ინტერვიუს პირველწყარო – BreakThrough News.
Fox News დამატებით ასახელებს Indian Alliance Paris-ს, საფრანგეთში მოქმედ ინდური დიასპორის გაერთიანებას, რომელიც ფრანგულ და ინდურ ახალგაზრდულ საპროტესტო მოძრაობებს სოციალურ ქსელებში ერთმანეთთან აკავშირებდა; Le Poing Levé-ს, რევოლუციურ სტუდენტურ მოძრაობას, რომელიც Révolution Permanente-სთან თანამშრომლობს; და Union de la Jeunesse Communiste-ს (UJC), რომელიც მოსწავლეთა გამოსვლების მხარდაჭერისკენ მოუწოდებდა საკუთარ აქტივისტებს. ასევე ნახსენებია Nouveau Parti anticapitaliste (NPA) და ბრიტანული რევოლუციური სოციალისტური ჯგუფები.
განსაკუთრებით საყურადღებოა 2026 წლის 20 ნოემბრისთვის დაგეგმილი საერთაშორისო ახალგაზრდული გაფიცვა. Fox News-ის ცნობით, მის მომზადებაში მონაწილეობს 28 სოციალისტური და კომუნისტური ახალგაზრდული ორგანიზაციის კოალიცია, რომელიც ევროპის 12 ქვეყანაში გეგმავს ერთობლივ გამოსვლებს, გაფიცვებსა და ბლოკადებს.
კამპანიის სახელწოდებაა International Youth Strike, ხოლო ლოზუნგი – Fight for Our Future, Not Their Wars! („ვიბრძოლოთ ჩვენი მომავლისთვის და არა მათი ომებისთვის!“). ორგანიზატორების ოფიციალური ვებგვერდი ადასტურებს 20 ნოემბრის მობილიზაციის გეგმას. მისი პირველი საჯარო მოწოდება ჯერ კიდევ 10 აგვისტოს გამოქვეყნდა, რაც ორგანიზაციული მზადების არსებობაზე მიუთითებს საფრანგეთის ოქტომბრის მოვლენებამდე.
ამ ახალი ცნობების მნიშვნელობა ის არის, რომ საფრანგეთის ადგილობრივი სოციალური პროტესტის გარშემო გამოვლინდა საერთაშორისო პოლიტიკური და საინფორმაციო კავშირების დამატებითი ფენა – კონკრეტული პირებით, ორგანიზაციებით, მედიის მონაწილეობითა და მომავალი ერთობლივი მოქმედებების გეგმებით.
ეს ახალი ინფორმაცია აძლიერებს ჩემი სტატიის ძირითად კითხვას – როგორ უკავშირდება ადგილობრივი სოციალური უკმაყოფილება საერთაშორისო ანტიკაპიტალისტურ პოლიტიკურ მოძრაობებს და რა გავლენა შეიძლება ჰქონდეს ასეთ თანამშრომლობას ინდივიდუალური თავისუფლების, კერძო საკუთრებისა და თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკის მომავალზე.
წყარო: Fox News Digital, Asra Q. Nomani, 19 ოქტომბერი, 2026 – სრული გამოძიება და ორგანიზაციების ჩამონათვალი.
P.S.S.
გარდა ამისა, ფრანგი ჟურნალისტი პოლ ამარი ამბობს: ისინი წინასწარ იყვნენ მომზადებულნი. ჰქონდათ ებრაელების მისამართები - მაღაზიის მფლობელების მისამართები. მარსელის ერთ-ერთ ქუჩაზე ებრაელების კუთვნილ ყველა ბიზნესს ცეცხლი წაუკიდეს, მაშინ როცა მუსლიმების მიერ მართული ბიზნესები ხელუხლებელი დატოვეს.
წყარო: https://www.facebook.com/reel/39442483955367440
