ვინ არის სერბეთის გამარჯვებული „სტუდენტურ სიაში“?

 პაატა შეშელიძე 

პოლიტიკური სახეები, პროფესიული წარსული და იდეოლოგიური განსხვავებები

სერბეთის 25 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებში გამარჯვებულმა „სტუდენტურმა სიამ“ 26 ოქტომბრის საღამოს წინასწარი ოფიციალური მონაცემებით ხმების 52.71% და 250-წევრიან პარლამენტში 140 მანდატი მოიპოვა.

მაგრამ ვინ არიან ადამიანები, რომლებმაც ხელისუფლება უნდა გადაიბარონ? რას წარმოადგენდნენ ისინი სტუდენტურ მოძრაობასთან შეერთებამდე, რა თანამდებობები ეკავათ და როგორია მათი პოლიტიკური შეხედულებები?

250-კაციან სიაში არცერთი სტუდენტი არ არის. მოძრაობამ ასეთი გადაწყვეტილება წინასწარ მიიღო – კანდიდატები თავად სტუდენტებს უნდა შეერჩიათ, ხოლო პარლამენტში მათ მიერ მოწვეული პროფესიონალები უნდა შესულიყვნენ.

ქვემოთ წარმოდგენილია 12 ყველაზე ცნობილი, საჯაროდ აქტიური ან პოლიტიკურად მნიშვნელოვანი კანდიდატი. მათი შერჩევის საფუძველია საარჩევნო კამპანიაში მონაწილეობა, ინტერვიუები, პროფესიული წარსული და პროგრამაზე გავლენა.

1. ილია სრდანოვიჩი – სიის პირველი ნომერი

პროფესია: ექიმი, კარდიოლოგი, უნივერსიტეტის პროფესორი

სიაში: №1

1970 წელს ნოვი-სადში დაბადებულმა სრდანოვიჩმა 1995 წელს დაამთავრა ნოვი-სადის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 2010 წელს ბელგრადში მაგისტრის ხარისხი მიიღო, 2012 წელს კი ნოვი-სადში დოქტორის ხარისხი მოიპოვა.

1997 წლიდან მუშაობს ვოევოდინის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების ინსტიტუტში. 2025 წლიდან ნოვი-სადის უნივერსიტეტის სრული პროფესორია.

სრდანოვიჩი სტუდენტური პროტესტების ერთ-ერთი თვალსაჩინო გამომსვლელი გახდა, თუმცა საკუთარ თავს მოძრაობის ერთპიროვნულ ხელმძღვანელად არ მიიჩნევს.

პოლიტიკური პოზიცია: კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა, პროფესიული კომპეტენციის საფუძველზე სახელმწიფო უწყებების დაკომპლექტება და კანონის უზენაესობა.

ევროკავშირში გაწევრიანების საბოლოო გადაწყვეტილებას რეფერენდუმს უკავშირებს. კოსოვოს სერბეთის ნაწილად მიიჩნევს, ხოლო რუსეთთან ურთიერთობაში ენერგეტიკულ და ეკონომიკურ ინტერესებს უსვამს ხაზს.

მისი დამოუკიდებელი ეკონომიკური იდეოლოგია მკაფიოდ ჩამოყალიბებული არ არის. იგი უფრო პროფესიული და სამოქალაქო ავტორიტეტის მქონე კანდიდატია, ვიდრე ჩამოყალიბებული პოლიტიკური მოძღვრების წარმომადგენელი.

წყარო: "021.rs – სრდანოვიჩის ბიოგრაფია" (https://www.021.rs/info/srbija/455248/ko-je-nosilac-studentske-liste-biografija-ilije-srdanovica)

2. რადომირ საიჩიჩი – აკადემიკოსი, რომელმაც არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ პირველმა მიმართა ხალხს „სტუდენტური სიის“ სახელით  

პროფესია: ქიმიკოსი, პროფესორი, სერბეთის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის წევრი

სიაში: №91

1961 წელს დაბადებულმა საიჩიჩმა ბელგრადში შეისწავლა ქიმია და 1991 წელს დოქტორის ხარისხი მოიპოვა. 1995–1996 წლებში სამეცნიერო კვლევებს საფრანგეთში ატარებდა.

2002 წლიდან ბელგრადის უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტის სრული პროფესორია.

სწორედ საიჩიჩი გამოვიდა მისალოცად „სტუდენტური სიის“ სახელით არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ. მანამდე კი ხშირად დატელევიზიით განმარტავდა მოძრაობის სახელმწიფოებრივ და საგარეოპოლიტიკურ პოზიციებს.

პოლიტიკური პოზიცია: სერბული ეროვნული ინტერესების მკვეთრი დაცვა, რუსეთთან თანამშრომლობა და სახელმწიფო ინსტიტუტების რეფორმირება.

20 ოქტომბერს სერბეთის საზოგადოებრივი მაუწყებლისთვის მიცემულ ინტერვიუში მან კოსოვოს „დროებით ოკუპირებული ტერიტორია“ უწოდა და რუსეთთან პროდუქტიული ურთიერთობების შენარჩუნებას დაუჭირა მხარი.

რესპუბლიკა სრპსკას სერბი ხალხის საერთო მომავალთან აკავშირებს.

ამავდროულად, მოითხოვს სახელმწიფო კონტრაქტების გამჭვირვალობას, ინვესტიციების გადამოწმებას და სახელმწიფო თანამდებობებზე ადამიანების პროფესიული ნიშნით დანიშვნას.

იდეოლოგიური შეფასება: სახელმწიფოებრივი ნაციონალური ორიენტაცია, ინსტიტუციური რეფორმიზმის ელემენტებით. მისი განცხადებები არ იძლევა საფუძველს, პირდაპირ რომელიმე კონკრეტული პარტიული იდეოლოგია მივაწეროთ.

წყარო: "RTS – საიჩიჩის ვრცელი ინტერვიუ, 20.10.2026" (https://www.rts.rs/lat/vesti/izbori-2026/6066244/.html?print=true)

3. დეიან შოშკიჩი – ყოფილი ეროვნული ბანკის მმართველი

პროფესია: ეკონომისტი, ფინანსების პროფესორი

სიაში: №27

1967 წელს დაბადებულმა შოშკიჩმა ბელგრადის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი 1989 წელს დაამთავრა, 1993 წელს მაგისტრის, ხოლო 1999 წელს დოქტორის ხარისხი მიიღო.

ლექციებს კითხულობდა ამერიკულ უნივერსიტეტებშიც.

მისი პროფესიული და სახელმწიფოებრივი კარიერა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია:

- 2003–2004 წლებში – სერბეთის ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრი;

- 2009–2010 წლებში – ეროვნული ბანკის საბჭოს თავმჯდომარე;

- 2010–2012 წლებში – სერბეთის ეროვნული ბანკის მმართველი.

ის იყო პრემიერ-მინისტრის ეკონომიკური საბჭოს წევრიც.

ეკონომიკური შეხედულებები: აკრიტიკებს სახელმწიფო ვალის ზრდას, გაუმჭვირვალე ინფრასტრუქტურულ პროექტებს და საჯარო ფულის არაეფექტიან ხარჯვას.

ემხრობა მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარებას, ცოდნაზე დაფუძნებულ ეკონომიკას და ადგილობრივი მეწარმეების მხარდაჭერას.

მის მსჯელობაში შესამჩნევია საბაზრო ინსტიტუტებისა და ფინანსური დისციპლინის მნიშვნელობა, თუმცა სახელმწიფო დახმარებისა და აქტიური ეკონომიკური პოლიტიკის იდეებიც.

შოშკიჩი ამ სიის ყველაზე გამოცდილი ეკონომიკური მმართველია, მაგრამ თავისუფალი ბაზრის რადიკალურ მომხრედ მისი დახასიათება არასწორი იქნებოდა.

მნიშვნელოვანი გარემოება: ის წარსულში სახელმწიფო ეკონომიკური მმართველობის მაღალი თანამდებობის პირი იყო. შესაბამისად, „სტუდენტური სია“ მთლიანად პოლიტიკურად გამოუცდელი ადამიანებისგან არ შედგება.

წყაროები: "სერბეთის ეკონომისტთა კავშირი – ბიოგრაფია" (https://ses.org.rs/biografije/soskic-dejan), "N1 – ეკონომიკური პოზიციები" (https://n1info.rs/biznis/soskic-o-ekonomiji-srbije-duplo-veci-dug-nego-pre-2012-ali-ne-i-duplo-bolja-privreda/)

4. იოვო ბაკიჩი – ღიად მემარცხენე იდეოლოგი

პროფესია: სოციოლოგი, ბელგრადის უნივერსიტეტის პროფესორი

სიაში: №76

ბაკიჩმა 1996 წელს დაამთავრა ბელგრადის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტის სოციოლოგიის მიმართულება, ხოლო 2009 წელს დოქტორის ხარისხი მიიღო.

იკვლევს ნაციონალიზმს, პოლიტიკურ იდეოლოგიებს, იუგოსლავიის ისტორიას და ევროპულ ულტრამემარჯვენე მოძრაობებს.

მისი იდეოლოგიური კუთვნილება გაურკვეველი არ არის – ბაკიჩი ღიად მემარცხენეა.

2019 წელს მონაწილეობდა ახალი მემარცხენე პარტიის შექმნის ინიციატივაში. ეს პროცესი სოციალ-დემოკრატიული კავშირის გარდაქმნას უკავშირდებოდა. 2020 წელს ჩამოყალიბებული რადიკალური მემარცხენეობის პარტია მან მოგვიანებით დატოვა.

მისთვის მნიშვნელოვანია სოციალისტური იდეები, სოციალური თანასწორობა და ეკონომიკურ ძალაუფლებაზე სახელმწიფოს ზემოქმედება.

საყურადღებოა 2019 წლის ინტერვიუ Vreme-სთვის, სადაც ის ტელევიზიის კერძო მფლობელის, ჟელკო მიტროვიჩის, ქონების კონფისკაციის მომხრედ გამოვიდა.

ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი განცხადებაა საკუთრების უფლების თვალსაზრისით. კანონის უზენაესობის მოთხოვნა მხოლოდ არსებული ხელისუფლების შეცვლას კი არა, პოლიტიკური მოწინააღმდეგეების საკუთრების სამართლებრივ დაცვასაც უნდა გულისხმობდეს.

ბაკიჩი კამპანიის ერთ-ერთი ყველაზე ხმამაღალი პოლიტიკური გამომსვლელი იყო.

იდეოლოგიური შეფასება: მკაფიო მემარცხენე, სოციალისტური და რადიკალური მემარცხენეობის პოლიტიკური გამოცდილებით.

წყაროები: "Vreme – „რატომ ვქმნი პარტიას?“" (https://vreme.com/vreme/zasto-osnivam-partiju/), "Istinomer – პოლიტიკური ბიოგრაფია" (https://www.istinomer.rs/akter/jovo-bakic/)

5. ფეძა დიმოვიჩი – ეროვნული სუვერენიტეტის დამცველი

პროფესია: ადვოკატი, მუსიკოსი

სიაში: №48

დიმოვიჩმა დაამთავრა ბელგრადის პირველი გიმნაზია და ბელგრადის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი საერთაშორისო სამართლის მიმართულებით.

ის სერბეთში ცნობილი ჰიპ-ჰოპ ჯგუფის, „ბეოგრადსკი სინდიკატის“, ერთ-ერთი დამფუძნებელია.

ჯგუფი დიდი ხანია საზოგადოებრივ და ეროვნულ თემებზე პოლიტიკურად აქტიურ პოზიციებს გამოხატავს.

დიმოვიჩი საარჩევნო კამპანიაშიც აქტიურად საუბრობდა.

პოლიტიკური შეხედულებები: კოსოვო სერბეთის ნაწილია, სერბეთი არ უნდა შეუერთდეს ნატოს, ხოლო ევროკავშირში გაწევრიანება მოქალაქეებმა რეფერენდუმით უნდა გადაწყვიტონ.

14 ოქტომბრის ინტერვიუში NIN-თან მან აღნიშნა, რომ ევროკავშირთან ურთიერთობაში სერბეთის ეროვნული ინტერესები პრიორიტეტული უნდა იყოს.

მისი პოზიცია ახლოს დგას ეროვნულ-სუვერენისტულ და კონსერვატიულ მიდგომასთან, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ რომელიმე კონკრეტული მემარჯვენე პარტიის წევრია.

დიმოვიჩის პოლიტიკური გამოსვლები აჩვენებს, რომ „სტუდენტური სიის“ გამარჯვება თავისთავად არ გულისხმობს სერბეთის საგარეოპოლიტიკურ შემობრუნებას ევროკავშირისა და ნატოსკენ.

წყაროები: "NIN – ინტერვიუ" (https://www.nin.rs/politika/vesti/125978/feda-dimovic-studentska-lista-za-nin-necemo-sprovoditi-lov-na-vestice), "Istinomer – ბიოგრაფია" (https://www.istinomer.rs/akter/fedja-dimovic/)

6. ჟელკო ჰუბაჩი – კულტურის სფეროს მმართველი და სიის ერთ-ერთი ორგანიზატორი

პროფესია: დრამატურგი, მწერალი, თეატრის მენეჯერი

სიაში: №3

ჰუბაჩი 1967 წელს ტუზლაში დაიბადა. მიღებული აქვს ელექტროტექნიკური განათლება, ხოლო 1996 წელს ბელგრადის დრამატული ხელოვნების ფაკულტეტი დაამთავრა.

2014–2018 წლებში ბელგრადის ეროვნული თეატრის დრამის მიმართულების ხელმძღვანელის მოვალეობას ასრულებდა.

მას ეკუთვნის მრავალი თეატრალური პიესა და სატელევიზიო სცენარი.

ჰუბაჩი საარჩევნო ჯგუფ „სტუდენტური სიის“ შექმნის ერთ-ერთი ინიციატორი იყო. ეს გარემოება მის ორგანიზაციულ მნიშვნელობას ზრდის.

პოლიტიკური პოზიცია: სახელმწიფო ინსტიტუტების გარდაქმნა, კულტურის თავისუფლება და სტუდენტებისა და მოქალაქეების პოლიტიკური თანამშრომლობა.

მისი დამოუკიდებელი ეკონომიკური იდეოლოგია მკაფიოდ არ ჩანს.

ჰუბაჩი უფრო სამოქალაქო-კულტურული რეფორმიზმის წარმომადგენელია, ვიდრე რომელიმე ეკონომიკური მოძღვრების აქტიური დამცველი.

წყაროები: "ეროვნული თეატრი – ბიოგრაფია" (https://www.narodnopozoriste.rs/lat/umetnici/zeljko-hubac), "Danas – პოლიტიკური საქმიანობა" (https://www.danas.rs/vesti/politika/zeljko-hubac-studentska-lista/)

7. მირიანა ნიკოლიჩი – უნივერსიტეტის რექტორი

პროფესია: მედიისა და ხელოვნების მკვლევარი, უნივერსიტეტის პროფესორი

სიაში: №90

ნიკოლიჩმა ბელგრადის დრამატული ხელოვნების ფაკულტეტზე მიიღო უმაღლესი განათლება, 2001 წელს მაგისტრის, ხოლო 2008 წელს დოქტორის ხარისხი მოიპოვა.

2011 წლიდან სრული პროფესორია. 2017–2020 წლებში ბელგრადის ხელოვნების უნივერსიტეტის პრორექტორი იყო, 2020 წლიდან კი უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობას ჩაუდგა სათავეში.

მონაწილეობდა „სტუდენტური სიის“ უმაღლესი განათლების პროგრამის შემუშავებაში.

23 სექტემბერს ტელევიზია N1-ის წინასაარჩევნო დებატებში მონაწილეობისთვის შეირჩა, სადაც მისი ოპონენტი ყოფილი პარლამენტის თავმჯდომარე ანა ბრნაბიჩი იყო.

პოლიტიკური პოზიცია: უნივერსიტეტების ავტონომია, აკადემიური თავისუფლება, სახელმწიფო დაფინანსების პოლიტიკური გავლენისგან დაცვა.

მისი შეხედულებები სამოქალაქო-ლიბერალურ და აკადემიური თვითმმართველობის პრინციპებთან არის ახლოს, თუმცა კონკრეტული პარტიული ან ეკონომიკური იდეოლოგიური კუთვნილება დადასტურებული არ არის.

წყაროები: "დრამატული ხელოვნების ფაკულტეტი – ბიოგრაფია" (https://fdu.bg.ac.rs/sr-lat/fakultet/nastavno-osoblje/mirjana-nikolic-28), "Danas – წინასაარჩევნო დებატები" (https://www.danas.rs/vesti/drustvo/mirjana-nikolic-rektorka-biografija/)

8. მარიო რელიანოვიჩი – შრომითი კანონმდებლობის რეფორმატორი

პროფესია: სამართლის დოქტორი, შრომითი სამართლის სპეციალისტი

სიაში: №108

რელიანოვიჩი ბელგრადის შედარებითი სამართლის ინსტიტუტის მკვლევარია.

2012–2018 წლებში მუშაობდა უნივერსიტეტ „უნიონის“ იურიდიულ ფაკულტეტზე.

ხელმძღვანელობს ორგანიზაციას „ღირსეული შრომის ცენტრი“.

იგი „სტუდენტური სიის“ შრომითი პოლიტიკის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საჯარო განმმარტებელია.

ეკონომიკური შეხედულებები: დასაქმებულთა დამატებითი სამართლებრივი დაცვა, შრომითი ურთიერთობების მკაცრი რეგულირება და პროფკავშირული უფლებების გაძლიერება.

მხარს უჭერს განსაზღვრული ვადით დასაქმების მაქსიმალური პერიოდის 24-დან 12 თვემდე შემცირებას.

მისი მიდგომა სოციალური სახელმწიფოსა და შრომითი უფლებების რეგულირებაზე ორიენტირებულ პოლიტიკას შეესაბამება.

ამასთან, რელიანოვიჩის კონკრეტულ სოციალისტურ პარტიასთან კავშირი ან ფორმალური იდეოლოგიური წევრობა დადასტურებული არ არის.

ეკონომიკური თვალსაზრისით, საინტერესო კითხვაა – რამდენად გაზრდის დამატებითი რეგულაციები დასაქმების უსაფრთხოებას და რამდენად შეამცირებს დამსაქმებლების სურვილს, განსაკუთრებით გამოუცდელი ახალგაზრდები დაიქირაონ.

წყარო: "Mašina – შრომითი პროგრამის ანალიზი" (https://www.masina.rs/sta-program-studentske-liste-govori-o-radnim-pravima/)

9. დეიან ბოდიროგა – სპორტული ავტორიტეტი

პროფესია: ყოფილი პროფესიონალი კალათბურთელი, სპორტული მმართველი

სიაში: №24

ბოდიროგა ევროპული კალათბურთის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ყოფილი ვარსკვლავია.

იგი თამაშობდა ევროპის წამყვან საკლუბო გუნდებში, მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი იყო იუგოსლავიის ნაკრების შემადგენლობაში.

2026 წლისთვის ევროლიგის პრეზიდენტი.

სტუდენტური პროტესტების მხარდაჭერა 2024 წლიდან დაიწყო და მონაწილეობდა საარჩევნო კამპანიის საჯარო შეხვედრებშიც.

პოლიტიკური პოზიცია: ხელისუფლების ანგარიშვალდებულება, კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა, სახელმწიფო ინსტიტუტების დამოუკიდებლობა.

17 ოქტომბრის საჯარო საუბარში განსაკუთრებით გაუსვა ხაზი კანონის უზენაესობას.

ბოდიროგას მკაფიოდ ჩამოყალიბებული ეკონომიკური პროგრამა ან პოლიტიკური იდეოლოგია საჯარო გამოსვლებიდან არ იკვეთება.

მისი მთავარი პოლიტიკური კაპიტალი პოპულარობა და საზოგადოებრივი ნდობაა.

წყარო: "Radar – ბოდიროგას პოლიტიკური ინტერვიუ" (https://radar.nova.rs/video/radar-forum/forum-boban-stojanovic-i-dejan-bodiroga/)

10. ტიჰომირ სტანიჩი – მსახიობი, რომელსაც ოპოზიციის მხარდაჭერის გამოცდილება აქვს

პროფესია: თეატრისა და კინოს მსახიობი, პროდიუსერი

სიაში: №8

სტანიჩი სერბეთის ერთ-ერთი ცნობილი მსახიობია, რომელსაც თეატრსა და კინოში მრავალწლიანი კარიერა აქვს.

2026 წლის საარჩევნო კამპანიაში აქტიურად მონაწილეობდა და მხარს უჭერდა სტუდენტების ინიციატივას.

პოლიტიკური წარსული: წლების განმავლობაში საჯაროდ უჭერდა მხარს სერბეთის დემოკრატიულ პარტიას. 2016 წელსაც მონაწილეობდა მისი მხარდამჭერი კამპანიის აქტივობებში.

ეს არ უდრის პარტიის ფორმალური წევრობის დადასტურებას, მაგრამ აჩვენებს, რომ სტანიჩი პოლიტიკურ პროცესში სრულიად ახალი ადამიანი არ არის.

მისი შეხედულებები ახლოს დგას დემოკრატიულ-ოპოზიციურ და სამოქალაქო რეფორმისტულ პოზიციებთან.

დამოუკიდებელი ეკონომიკური იდეოლოგია მკაფიოდ არ გამოუხატავს.

წყარო: "BUKA – ვრცელი ინტერვიუ, 12.10.2026" (https://6yka.com/intervju/tihomir-stanic-za-buku-krajnji-cilj-nije-samo-pad-ovog-rezima-nego-i-potpuna-svest-da-covek-moze-uticati-na-sopstveni-zivot/)

11. ზლატკო კოკანოვიჩი – მიწის მესაკუთრე და ეკოლოგიური პროტესტის ორგანიზატორი

პროფესია: ფერმერი, ვეტერინარული ტექნიკოსი

სიაში: №17

1976 წელს დაბადებული კოკანოვიჩი ლოზნიცის მახლობლად ცხოვრობს და სოფლის მეურნეობას მისდევს.

ის საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა კომპანია Rio Tinto-ს ლითიუმის მოპოვების პროექტის წინააღმდეგ ბრძოლით.

ერთ-ერთი თვალსაჩინო ფიგურაა მოძრაობისა „არ დავთმობთ იადარს“.

პოლიტიკური პოზიცია: ადგილობრივი მოსახლეობის ინტერესებისა და საცხოვრებელი გარემოს დაცვა, სახელმწიფოსა და მსხვილი კორპორაციების ურთიერთობების კრიტიკა.

მისი პოლიტიკური მოტივაცია მნიშვნელოვნად უკავშირდება კონკრეტულ გარემოსდაცვით კონფლიქტს.

აქ საჭიროა მნიშვნელოვანი განსხვავება: კერძო საკუთრების დაცვა და სახელმწიფოს მიერ მხარდაჭერილი კორპორაციული პროექტის წინააღმდეგობა თავისთავად არც მემარცხენეობაა და არც თავისუფალი ბაზრის უარყოფა.

კოკანოვიჩის შემთხვევაში საქმე პირველ რიგში მიწის, ადგილობრივი მეურნეობისა და გარემოს დაცვის საკითხებს ეხება.

მთლიანი ეკონომიკური იდეოლოგია მას მკაფიოდ არ ჩამოუყალიბებია.

წყარო: "Danas – კოკანოვიჩის ინტერვიუ" (https://www.danas.rs/vesti/drustvo/intervju-zlatko-kokanovic-studentska-lista-izbori-jadar/)

12. ზორან ჯაიჩი – ინჟინერი, რომელიც ნოვი-სადის ტრაგედიის შემდეგ გამოჩნდა

პროფესია: გეოლოგიის ინჟინერი

სიაში: №58

1955 წელს დაბადებულმა ჯაიჩმა უმაღლესი განათლება ბელგრადის სამთო-გეოლოგიურ ფაკულტეტზე მიიღო.

მუშაობდა გეოლოგიის სფეროში, მოგვიანებით კი ქვის არქიტექტურასა და მშენებლობაში გამოყენებასთან დაკავშირებული საქმიანობით დაკავდა.

2023 წლის მარტამდე მონაწილეობდა ნოვი-სადის რკინიგზის სადგურის შენობის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებულ სამუშაოებში.

2024 წლის ნოემბრის ტრაგედიის შემდეგ საჯაროდ ისაუბრა სამშენებლო პროცესის პრობლემებსა და შესაძლო დარღვევებზე.

ამ გამოცდილებამ იგი მოძრაობის ერთ-ერთ ცნობილ მხარდამჭერად აქცია.

პოლიტიკური პოზიცია: სახელმწიფო პროექტების გამჭვირვალობა, პასუხისმგებლობა სამშენებლო უსაფრთხოებაზე და კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა.

ჯაიჩის კონკრეტული პარტიული თუ ეკონომიკური იდეოლოგია მკაფიოდ დადასტურებული არ არის.

წყარო: "Istinomer – ზორან ჯაიჩის ბიოგრაფია" (https://www.istinomer.rs/akter/zoran-djajic/)

---

რა იდეოლოგიური ჯგუფები იკვეთება სიაში?

ამ ადამიანების პროფესიული საქმიანობისა და საჯარო განცხადებების საფუძველზე რამდენიმე განსხვავებული მიმართულება ჩანს.

მემარცხენე და სოციალურ-რეგულაციური მიმართულება. იოვო ბაკიჩი ყველაზე მკაფიოდ გამოხატული იდეოლოგიური მემარცხენეა. მარიო რელიანოვიჩისა და ყოფილი პროფკავშირული ხელმძღვანელის, სიის №71 კანდიდატის იუგოსლავ რისტიჩის საქმიანობა კი შრომის ბაზრის დამატებით რეგულირებასა და დასაქმებულთა უფლებების გაძლიერებაზეა ორიენტირებული.

ეროვნულ-სუვერენისტული მიმართულება. ფეძა დიმოვიჩი და რადომირ საიჩიჩი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობენ კოსოვოს, სერბულ ეროვნულ ინტერესებსა და რუსეთთან ურთიერთობას. მათი შეხედულებები ეწინააღმდეგება იმ წარმოდგენას, თითქოს „სტუდენტური სიის“ გამარჯვება ავტომატურად ნიშნავს სერბეთის დასავლურ სამხედრო-პოლიტიკურ სივრცეში ინტეგრაციას.

ეკონომიკური და ინსტიტუციური რეფორმების მიმართულება. დეიან შოშკიჩი გამორჩეულია ფინანსური მართვის გამოცდილებით, სახელმწიფო ხარჯების კრიტიკითა და საბაზრო ინსტიტუტების მნიშვნელობის აღიარებით. თუმცა მისი მიდგომა სახელმწიფოს ეკონომიკური ფუნქციების არსებით შემცირებას არ გულისხმობს.

სამოქალაქო და აკადემიური მიმართულება. ილია სრდანოვიჩი, მირიანა ნიკოლიჩი, ჟელკო ჰუბაჩი და სხვა პროფესიონალები პირველ რიგში საუბრობენ კანონის უზენაესობაზე, აკადემიურ თავისუფლებასა და სახელმწიფო მმართველობის პროფესიონალიზაციაზე.

საზოგადოებრივი ავტორიტეტები და კონკრეტული საკითხების აქტივისტები. დეიან ბოდიროგა, ტიჰომირ სტანიჩი, ზლატკო კოკანოვიჩი და ზორან ჯაიჩი აერთიანებენ განსხვავებულ გამოცდილებებს, მაგრამ მათ ყველას ერთიანი ეკონომიკური თუ საგარეოპოლიტიკური იდეოლოგია არ აქვთ.

დასკვნა – ვინ მართავს ახალ სერბეთს?

„სტუდენტური სიის“ წარმატების გასაღები განსხვავებული სოციალური და იდეოლოგიური ჯგუფების ერთმა მიზანმა განსაზღვრა – ალექსანდარ ვუჩიჩის მმართველობის დასრულებამ.

მაგრამ არჩევნების მოგება და ქვეყნის მართვა სხვადასხვა ამოცანაა.

კანდიდატების შერჩევისას სტუდენტური პლენუმები მოქმედებდნენ როგორც კოლექტიური გადაწყვეტილების მიმღები ორგანოები. არჩევნების შემდეგ კი 140-მდე დეპუტატს უნდა შეეთანხმებინა კანონები, ბიუჯეტი, მინისტრები და პოლიტიკური პრიორიტეტები.

პარლამენტის წევრებს დამოუკიდებელი მანდატები აქვთ. შესაბამისად, სტუდენტური კრებების მიერ მათი შერჩევა ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ ეს კრებები მომავალშიც შეძლებენ პარლამენტარების გადაწყვეტილებათა კონტროლს.

სწორედ აქ ჩნდება მთავარი პოლიტიკური კითხვა – როგორ იმუშავებს საერთო პოლიტიკური ხელმძღვანელობის გარეშე შექმნილი მოძრაობა, როდესაც კონკრეტულ გადაწყვეტილებებზე პასუხისმგებლობის აღება გახდება აუცილებელი?

ეკონომიკაში წინააღმდეგობები კიდევ უფრო თვალსაჩინოა.

სახელმწიფო სუბსიდიების, შრომის ბაზრის დამატებითი რეგულირების, ფასების კონტროლისა და სოციალური პროგრამების გაფართოების დაპირებები სახელმწიფოს მნიშვნელოვან ეკონომიკურ როლს ინარჩუნებს.

მაშინაც კი, როდესაც ეს პოლიტიკა კორუფციის გარეშე განხორციელდება, კვლავ დარჩება საკითხი – ვინ განკარგავს რესურსებს, ვის მიანიჭებს უპირატესობას სახელმწიფო, ვინ დაფარავს ხარჯებს და რა გავლენას მოახდენს რეგულაციები კერძო ინიციატივაზე.

გარდა ამისა, ეკონომიკური პოლიტიკის განსაზღვრისას განსხვავებული პრიორიტეტები აქვთ ყოფილ ცენტრალური ბანკის მმართველს, სოციალისტ სოციოლოგს, პროფკავშირულ აქტივისტსა და გარემოსდაცვითი მოძრაობის წარმომადგენელს.

ასეთი მრავალფეროვნება პოლიტიკური გამარჯვებისთვის უპირატესობა აღმოჩნდა. მართვის პროცესში კი იგი შეთანხმების მუდმივ აუცილებლობას შექმნის.

ამიტომ „სტუდენტური სიის“ გამარჯვება უდავოდ წარმოადგენს სერბეთის პოლიტიკურ ცვლილებას, მაგრამ ჯერ არ ნიშნავს ჩამოყალიბებულ იდეოლოგიურ გარდატეხას.

მისი რეალური მიმართულება გამოჩნდება არა იმის მიხედვით, ვის ეწინააღმდეგებოდნენ კანდიდატები არჩევნებამდე, არამედ იმის მიხედვით, როგორ გამოიყენებენ სახელმწიფო ძალაუფლებას გამარჯვების შემდეგ.

შეამცირებენ თუ არა პოლიტიკურ პრივილეგიებს? გააძლიერებენ თუ არა კერძო საკუთრებისა და თავისუფალი კონკურენციის დაცვას? შეამცირებენ თუ არა სახელმწიფო ჩარევას ეკონომიკაში?

ამ კითხვებზე პასუხები განსაზღვრავს, შეიცვალა მხოლოდ სერბეთის მმართველი პოლიტიკური ჯგუფი თუ თავად მმართველობის წესიც.