ხესუს უერტა დე სოტო: თავისუფალი იმიგრაციის ლიბერტარიანული თეორია

დიდი ნააზრევის მოკლე შინაარსი №4

მომზადებულია პაატა შეშელიძის მიერ.

ხესუს უერტა დე სოტო — თავისუფალი მიგრაცია და საკუთრების უფლებები

ავტორი: ხესუს უერტა დე სოტო (Jesús Huerta de Soto, დაბ. 1956)
ნაშრომი: A Libertarian Theory of Free Immigration
გამოცემა: 1998, Journal of Libertarian Studies, 13(2), გვ. 187–197.
პირველწყარო: https://www.jesushuertadesoto.com/en/articles/articles-in-english/a-libertarian-theory-of-free-inmigration/

მთავარი თეზისი

თავისუფალი მიგრაცია უნდა განიხილებოდეს გადაადგილების თავისუფლების, კერძო საკუთრებისა და ნებაყოფლობითი შეთანხმებების ერთიან სისტემაში. სახელმწიფო საზღვრებით ადამიანების გადაადგილების შეზღუდვა ხშირად არღვევს თავისუფალ გაცვლას, მაგრამ მიგრაციის თავისუფლება არ გულისხმობს სხვის საკუთრებაში უნებართვო შესვლის უფლებას. უერტა დე სოტო ამტკიცებს, რომ თანამედროვე მიგრაციული წინააღმდეგობების მნიშვნელოვანი ნაწილი სახელმწიფო ჩარევისა და არასრულყოფილად განსაზღვრული საკუთრების უფლებების შედეგია.

მოკლე შინაარსი

ავტორი იწყებს ლიბერტარიანული ტრადიციის ზოგადი პრინციპით: ადამიანს უნდა შეეძლოს გადაადგილება, დასაქმება და სხვა ადამიანებთან ნებაყოფლობითი ურთიერთობების დამყარება.

მაგრამ იგი განასხვავებს თავისუფალ მიგრაციასა და იძულებით ინტეგრაციას.

კერძო საკუთრებაზე დაფუძნებულ საზოგადოებაში გადაადგილება ემყარება მესაკუთრეების, დამსაქმებლების, გამქირავებლებისა და თავად მიგრანტების თანხმობას.

თანამედროვე სახელმწიფოები კი, ავტორის შეფასებით, ერთდროულად ზღუდავენ ნებაყოფლობით მიგრაციას და სოციალური პროგრამებისა თუ საჯარო საკუთრების მართვის საშუალებით ცვლიან გადაადგილების სტიმულებს.

უერტა დე სოტო იდეალურ მოდელს განასხვავებს იმ გარდამავალი წესებისგან, რომლებიც სახელმწიფოთა არსებობის პირობებში მიაჩნია მიზანშეწონილად.

ეკონომიკური მექანიზმი

როდესაც ადამიანი თავისუფლად თანხმდება უცხოელ დამსაქმებელთან მუშაობას, ორივე მხარე საკუთარ სარგებელს აფასებს. მიგრაცია საშუალებას აძლევს შრომას გადაადგილდეს იქ, სადაც მისი მომსახურება უფრო მეტად ფასდება.

მაგრამ თუ სახელმწიფო კრძალავს ამ შეთანხმებას, პოტენციური ურთიერთსარგებლიანი გაცვლა ვერ ხორციელდება.

მეორე მხრივ, გადასახადებით დაფინანსებული შეღავათები შეიძლება შეცვლიდეს მიგრაციის ეკონომიკურ სტიმულებს. ავტორი ამ პრობლემის გადაწყვეტას საკუთრების უფლებების დაცვასა და სახელმწიფო გადანაწილების შემცირებას უკავშირებს.

მთავარი დასკვნები

ავტორისთვის თანმიმდევრული თავისუფლება მოითხოვს როგორც გადაადგილების, ისე მესაკუთრის არჩევანის პატივისცემას.

იგი უარყოფს მიგრაციის კვოტებსა და შესვლის უფლების აუქციონებს, მაგრამ მოქმედ სახელმწიფოებრივ პირობებში მხარს უჭერს თვითუზრუნველყოფის მოთხოვნებს, სოციალური სუბსიდირების შეზღუდვას და პოლიტიკური უფლებების ეტაპობრივ მინიჭებას.

ეს უკანასკნელი მის მიერ შემოთავაზებული გარდამავალი პოლიტიკური მოდელის ნაწილია და არა თავისუფალი ბაზრის ზოგადი ეკონომიკური კანონი.

თანამედროვე მნიშვნელობა

ნაშრომი მნიშვნელოვანია შრომითი მიგრაციის, საკუთრების უფლებების, სოციალური უზრუნველყოფისა და მოქალაქეობის პოლიტიკის ურთიერთმიმართების გასააზრებლად.

მისი მთავარი წვლილი ისაა, რომ მიგრაციის საკითხს მხოლოდ ღია თუ დახურული საზღვრების არჩევანამდე არ ამცირებს.

დასკვნა

უერტა დე სოტოსთვის თავისუფალი მიგრაციის თანმიმდევრული პრინციპი არის ნებაყოფლობითი გადაადგილება და თანამშრომლობა, რომელიც სხვის საკუთრებასა და არჩევანს არ არღვევს.