"ჩვენ არ ვაწესებთ სანქციებს, მაგრამ ვასრულებთ" – ურთიერთგამომრიცხავი გზავნილების ანატომია

 "ჩვენ არ ვაწესებთ სანქციებს, მაგრამ ვასრულებთ" – ურთიერთგამომრიცხავი გზავნილების ანატომია

პაატა შეშელიძე

საქართველოს პოლიტიკურ რეალობაში დამკვიდრდა პარადოქსული მოცემულობა: ხელისუფლება ერთდროულად ამტკიცებს, რომ ქვეყანა რუსეთის მიმართ დაწესებული საერთაშორისო სანქციების აღსრულების „ჩემპიონია“ და ამავე დროს, სანქციების დაწესებისკენ ყველა მოწოდებას, როგორც შიდა ისე გარე ძალებიდან, „ქვეყნის ომში ჩათრევის მცდელობად“ აფასებს.

ამ აბსურდული რიტორიკის ერთერთი მუდმივი გამაჟღერებელი პარლამენტის თავმჯდომარე, შალვა პაპუაშვილია. ცხადია, ის მარტო არ არის ამ საქმეში, თუმცა თანამდებობის გამო და, რაც მთავარის ამერიკის ელჩთან დაკავშირებული ინციდენტის გამო, პასუხი მეტი მოეთხოვება.

1. ტყუილი „ომში ჩართვაზე“: სანქციები vs. ესკალაცია

წლების განმავლობაში მმართველი გუნდი ავითარებდა ნარატივს, თითქოს დასავლელი პარტნიორები, მათ შორის აშშ-ის ყოფილი ელჩი კელი დეგნანი, საქართველოსგან ომში ჩართვას ითხოვდნენ. ეს მითი ემყარებოდა იმ ფაქტს, რომ პარტნიორები საქართველოსგან რუსეთის წინააღმდეგ ოფიციალურ სანქციებთან მიერთებას ანუ საგარეო პოლიტიკური სინქრონიზაციის გაზრდას ითხოვდნენ.

მოთხოვნის შინაარსი და კონტექსტი (2022 წლის თებერვალი-მარტი):

დასავლეთის მიერ რუსეთზე დაწესებული სანქციები მოიცავდა სამ ძირითად კატეგორიას:

ფინანსური სანქციები: რუსული ბანკების SWIFT-დან გათიშვა , რუსეთის ცენტრალური ბანკის აქტივების გაყინვა.

ეკონომიკური შეზღუდვები: ექსპორტ-იმპორტის აკრძალვები მაღალტექნოლოგიურ, ორმაგი (სამხედრო-სამოქალაქო) დანიშნულების სექტორში და ენერგორესურსების შეზღუდვა.

პერსონალური სანქციები: რუსეთის უმაღლესი ჩინოვნიკების (პუტინის ჩათვლით), ოლიგარქებისა და მათი გარემოცვის აქტივების გაყინვა და სავიზო აკრძალვები .

დასავლელი პარტნიორები საქართველოსგან, პირველ რიგში, მოითხოვდნენ ევროკავშირის სანქციების პაკეტებთან (მათ შორის ინდივიდუალურ და პერსონალურ სანქციებთან) ოფიციალურ მიერთებას. ეს გულისხმობდა არა ახალი, დამოუკიდებელი სანქციების დაწესებას, არამედ ევროკავშირის საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკასთან (CFSP) თანხვედრას, რაც სტატუსის კანდიდატი ქვეყნისთვის ვალდებულებაა. ამგვარი მიერთება უმეტესწილად პოლიტიკურ დეკლარირებას და დიპლომატიურ მხარდაჭერას ნიშნავდა და არა სავაჭრო ემბარგოს, რადგან ფინანსურ კონტროლს საქართველო ისედაც ახორციელებდა.

პაპუაშვილის რიტორიკა და აღწერა:

პაპუაშვილი იხსენებდა ომის დაწყების პირველ დღეებს (როდესაც რუსული ჯარი კიევთან იდგა) და აშშ-ის ელჩის მოთხოვნებს ასე აღწერდა:

დეგნანი მოვიდა „მუშტებს ბრახუნით“ , მოითხოვდა სანქციებს, აიძულებდა არჩევანის გაკეთებას „სინათლის“ თუ „ბნელის“ მხარეს ყოფნაზე.

„ჩვენ ვხედავთ კამპანიას, რომლის მიზანია საქართველო რამენაირად ჩაებას სამხედრო კონფლიქტში... როდესაც გვთხოვენ სანქციების დაწესებას, ეს არის პირდაპირი გზა ესკალაციისკენ.“

სინამდვილე:

აშშ-ის ყოფილმა ელჩმა კელი დეგნანმა არაერთხელ უარყო ეს ბრალდებები და განმარტა, რომ არასდროს უთხოვია ომში ჩართვა:

„ჩვენ არასოდეს გვითხოვია საქართველოსთვის ომში ჩართვა, არც „მეორე ფრონტის“ გახსნა... ჩვენი სურვილია, საქართველო იყოს საერთაშორისო სანქციების რეჟიმის ნაწილი.“

ამრიგად, პაპუაშვილის ადრინდელი განცხადება, რაც თავადვე უარყო, იმის შესახებ, რომ ელჩი მაგიდაზე ხელებს ურყამდა და ომში ჩართვას ითხოვდა, იყო უსინდისო ტყუილი და ყალბი ინფორმაცია , რადგან მოთხოვნა რეალურად ეხებოდა არა სამხედრო მოქმედებას, არამედ პოლიტიკურ სანქციებს და ევროკავშირთან თანხვედრას.

2. პარადოქსი: „არ ვაწესებთ, მაგრამ ზედმიწევნით ვასრულებთ“ (მმართველი გუნდის კოლექტიური პოზიცია)

ყველაზე დიდი ლოგიკური აბსურდი სწორედ აქ იკვეთება. მმართველი გუნდი სანქციების ოფიციალურ დაწესებას ქვეყნის ინტერესების ღალატად და ეკონომიკურ თვითმკვლელობად ნათლავს, თუმცა მეორე წუთს ამაყობს იმით, რომ ქვეყანა სანქციებს მაინც ასრულებს. ეს ორმაგი რიტორიკა პაპუაშვილის გარდა, სხვა ლიდერებისთვისაც დამახასიათებელია:

მტკიცება A (შიდა აუდიტორიისთვის): სანქციები დამღუპველია

შალვა პაპუაშვილი: „ორმხრივი სანქციების დაწესება ნიშნავს საკუთარი ხალხის დასანქცირებას... ეს არის ეკონომიკის ჩამოშლისა და ომის რისკის პირდაპირი მოწვევა.“

ირაკლი კობახიძე: „ყველას კარგად უნდა ესმოდეს, რომ სანქციების მოთხოვნა არის საქართველოს ომში ჩათრევის სურვილი. ჩვენ არ დავუშვებთ, რომ ქვეყანა ამ ავანტიურაში ჩაითრიონ.“

ირაკლი ღარიბაშვილი (ყოფ. პრემიერ-მინისტრი): „ჩვენი პოზიცია არის ეროვნულ ინტერესებზე დაფუძნებული. არანაირი სანქციების დაწესება არ მოხდება, რადგან ეს ქვეყანას ომის პირისპირ დააყენებს.“

მტკიცება B (დასავლელი პარტნიორებისთვის): საქართველო სამაგალითოა

შალვა პაპუაშვილი: „საქართველო ზედმიწევნით ასრულებს საერთაშორისო ფინანსურ სანქციებს. არცერთი ფაქტი არ არსებობს, რომ ჩვენი ქვეყნის გავლით ვინმემ სანქციებს გვერდი აუარა. ამას თავად ჩვენი პარტნიორები ადასტურებენ.“

ირაკლი კობახიძე: „საქართველო არის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური ქვეყანა საერთაშორისო სანქციების რეჟიმის აღსრულების კუთხით. ჩვენი პოზიცია ამ მიმართულებით არის უნაკლო.“

ირაკლი ღარიბაშვილი: „საქართველოს ხელისუფლება ზედმიწევნით იცავს ყველა საერთაშორისო ნორმას და რეგულაციას. არ ხდება სანქციების გვერდის ავლა ჩვენი ტერიტორიიდან.“

ლოგიკური ჩიხი: სავალდებულო შესრულება vs. პოლიტიკური უარი

ფინანსური სანქციების აღსრულება (SWIFT-თან დაკავშირებული ბანკების გაყინვა, ორმაგი დანიშნულების ტვირთების კონტროლი) არის სისტემური აუცილებლობა . საქართველოს ეროვნული ბანკი და კომერციული ბანკები ავტომატურად ექცევიან აშშ-ის სახაზრინო დეპარტამენტისა (OFAC) და SWIFT-ის რეგულაციების გავლენის ქვეშ. მათი შეუსრულებლობა საქართველოს ფინანსური სისტემისთვის მეორად სანქციებს გამოიწვევდა.

მაშასადამე, „ქართული ოცნება“ ასრულებს ამ ნაწილს არა კეთილი ნებით, არამედ გადარჩენის ინსტინქტით . "დამღუპველი სანქცია", რომელსაც ისინი უარყოფენ, არის ევროკავშირის პერსონალურ სანქციებთან ოფიციალური მიერთება (რომელიც რუს ოლიგარქებს და ჩინოვნიკებს უქმნის პრობლემებს), რაც იქნებოდა მკაფიო პოლიტიკური დემარში რუსეთის წინააღმდეგ. ამ პოლიტიკური ნაბიჯის თავიდან ასაცილებლად გამოიყენება „ომის საფრთხის“ რიტორიკა.

სინამდვილეში, სანქციების აღსრულება — ფინანსური კონტროლი და ორმაგი დანიშნულების ტვირთების ბლოკირება — ყოველთვის იყო და რჩება საქართველოს მიერ შესრულებულ ვალდებულებად საერთაშორისო იზოლაციის თავიდან ასაცილებლად. აქედან გამომდინარე, პაპუაშვილის რიტორიკა ან აბსურდულია, რადგან ისედაც შესრულებულ ქმედებას, ანუ სანციების დე-ფაქტო შესრულებას, ომში ჩათრევად აცხადებს, ან მიზანმიმართულად მალავს, საკუთარი მომხრეებისგან, რომ ფინანსური სანქციები თავიდანვე მოქმედებს.

3. საერთაშორისო ორგანიზაციების „ფარი“

კრიტიკისგან თავდაცვის მექანიზმად, მმართველი გუნდი ხშირად იშველიებს საერთაშორისო ინსტიტუტების დასკვნებს, რაც მათ რიტორიკას დამატებით ორაზროვნებას სძენს.

ციტატა (მმართველი გუნდის ლიდერები): „ჩვენ გვაქვს მჭიდრო კოორდინაცია ევროკავშირისა და აშშ-ის სანქციების ჯგუფებთან. დევიდ ო’სალივანმა, ევროკავშირის სანქციების სპეციალური წარმომადგენელი პირადად აღნიშნა, რომ საქართველოს საბაჟო და ფინანსური სექტორი ეფექტურად მუშაობს სანქციების რეჟიმის დაცვაზე.“

ეს არგუმენტი გამოიყენება როგორც თავდაცვის მე ქანიზმი: გარეთ ხელისუფლება თავს წარმოაჩენს, როგორც სანქციების ერთგულ აღმსრულებელს, ხოლო შიგნით ამავე სანქციებს, რომლებსაც საერთაშორისო ორგანიზაციები აფასებენ, „ომის ინსტრუმენტად“ წარმოაჩენს.

დასკვნა

„ქართული ოცნების“ ლიდერების რიტორიკა აგებულია ორმაგ სტანდარტზე, რომელიც მიზნად ისახავს:

- შიგნით: შეინარჩუნოს ძალაუფლება ამომრჩევლის დაშინებით და „მშვიდობის გარანტორის“ იმიჯის შექმნით .

- გარეთ: აიცილოს თავიდან საერთაშორისო სანქციები და იზოლაცია ფინანსური ვალდებულებების შესრულებით.

ეს არის პოლიტიკური აბსურდი, სადაც სიმართლე (სანქციების აღსრულება) და პროპაგანდა (სანქციები = ომს) ერთმანეთს ეჯახება, ხოლო მსხვერპლი საზოგადოების საღი აზრი, ქვეყნის რეპუტაცია და პერსპექვივაა.